Wereldwijd overlijden er jaarlijks circa 7 miljoen mensen aan een hartaanval.
Aandoeningen van de hart en bloedvaten
die een hartaanval en andere problemen zoals beroertes veroorzaken,
zijn wereldwijd de grootste doodsoorzaak.
Wat veroorzaakt een hartaanval?
Zoals elke spier heeft het hart zuurstof nodig
en tijdens een hartaanval krijgt het niet genoeg.
Vetopslag, of plak,
ontstaat in de wand van de kransslagaderen.
Dit zijn de bloedvaten die het hart van bloed voorzien.
Deze plak ontstaat met de jaren,
soms wordt het dik,
hard,
of raakt het ontstoken.
Uiteindelijk kan die plak voor obstructie zorgen.
Wanneer een plak scheurt of barst,
wordt er op die plek binnen enkele minuten een stolsel gevormd,
een deels afgesloten slagader kan zo volledig geblokkeerd raken.
Er is geen bloeddoorstroming meer naar de hartspier
en zonder zuurstof sterven de cellen binnen enkele minuten.
Dat is een myocardinfarct,
of hartaanval.
Wanneer onbehandeld kan dit snel slechter gaan.
De aangedane spier kan het bloed niet goed rondpompen
en ook het hartritme kan verstoord raken.
In het slechtste geval leidt een hartaanval direct tot de dood.
Hoe herken je een hartaanval?
Meestal is dit pijn in de borst
door het zuurstoftekort van de hartspier.
Patiënten beschrijven dit als verpletterend of drukkend.
Het kan uitstralen naar de linkerarm,
kaak,
rug,
of buik.
Maar het is niet altijd zo acuut en dramatisch als in de film.
Sommige mensen worden misselijk
of kortademig.
Symptomen kunnen minder duidelijk zijn bij vrouwen of ouderen.
Bij hen is vermoeidheid en zwakte een belangrijk signaal.
En verrassend genoeg, bij veel mensen,
met name met diabetes waarbij de pijnzenuwen aangedaan zijn,
kan een hartaanval stil verlopen.
Wanneer je denkt dat iemand een hartaanval heeft,
is een snelle reactie het belangrijkste.
Als je hulpdiensten kunt bereiken, bel ze.
Zij zijn de snelste weg naar het ziekenhuis.
Neem aspirine, deze verdunt het bloed,
en nitroglycerine, dit verwijdt de bloedvaten.
Dit kan de schade beperken.
Op de eerste hulp kunnen de artsen een hartaanval vaststellen.
Vaak gebruiken ze een elektrocardiogram
om de elektrische activiteit van het hart te meten
en bloedafname om de schade aan de hartspier te bepalen.
De patiënt komt op een geavanceerde hartafdeling
waar onderzocht wordt waar de obstructie zit.
Cardiologen kunnen het vat weer openen
door een ballonnetje op te blazen in een procedure genaamd dotteren.
Wat ze ook vaak doen is het plaatsen van een metalen of kunststof stent
die het vat open kan houden.
Een meer ernstige blokkade heeft mogelijk bypass-operatie nodig.
Er wordt een deel van een vat gebruikt uit het lichaam.
De hartchirurg kan zo de bloedstroom om de blokkade leiden.
Dit zorgt voor herstel van de circulatie naar de hartspier
en daarmee de hartfunctie.
Therapieën zijn vooruitstrevend
maar voorkomen is cruciaal.
Genen en levensstijl hebben beiden effect op risico.
Het goede nieuws is dat je je levensstijl kunt aanpassen.
Beweging, gezond eten en gewichtsverlies
verlagen het risico op een hartaanval,
of het de eerste keer is of niet.
Artsen geven het advies enkele keren per week te sporten,
zowel conditie als krachttraining.
Een gezond dieet bevat weinig suikers en verzadigde vetzuren,
welke beiden gelinkt worden aan hartziekten.
Wat moet je dan wel eten?
Veel vezels van groenten,
kip en vis in plaats van rood vlees,
volkoren en noten zoals walnoten en amandelen
lijken allemaal een goede invloed te hebben.
Een goed dieet en trainingsplan zal ook je gewicht gezond houden,
wat ook het risico op een hartaanval verlaagt.
En uiteraard kunnen medicijnen helpen een hartaanval te voorkomen.
Artsen schrijven wel eens aspirine met een lage dosis voor,
vooral voor patiënten die al eens een hartaanval hebben gehad
en voor diegenen met een verhoogd risico.
En medicatie om risicofactoren te verlagen,
zoals hoge bloeddruk, cholesterol en diabetes,
zullen ook voor minder hartaanvallen zorgen.
Hartaanvallen komen misschien vaak voor, maar zijn niet onvermijdelijk.
Een gezond dieet,
niet roken,
in conditie blijven,
en genoeg slaap en plezier
zorgen er samen voor dat de belangrijkste spier in het lichaam
zijn werk blijft doen.