Khi bạn đang hứng thú với các truyện mạo hiểm thời trẻ của bà,
thật khó để tin chuyện bà của bạn từng là một nghệ sĩ nhào lộn.
Tuy nhiên, đau lưng, đau khuỷu tay và nhức gối rất phổ biến ở người lớn tuổi
mà không chỉ riêng cho "tuổi già".
Trên thực tế, sự cứng cơ này cũng ảnh hưởng đến cả thanh niên.
Thủ phạm chính là viêm khớp:
tình trạng viêm và đau ở khớp
của hơn 90 triệu người chỉ riêng ở Hoa Kỳ.
Nhưng liệu việc cứng khớp thực sự không thể tránh khỏi?
Điều gì khiến cho viêm khớp trở nên phổ biến,
và tại sao ta chưa thể chữa trị cho một tình trạng phổ biến như vậy?
Rào cản đầu tiên là do viêm khớp là một tập hợp
của hơn 100 dạng viêm khớp khác nhau.
Tất cả đều có triệu chứng chung là đau và viêm,
nhưng nguồn gốc và mức độ nghiêm trọng thì rất khác nhau.
Ngay cả tình trạng phổ biến nhất - thoái hóa khớp -
cũng khó phòng ngừa hơn ta nghĩ.
Hầu như ta vẫn quan niệm sai rằng viêm khớp sẽ chỉ diễn ra ở tuổi già.
Dấu hiệu viêm khớp cũng được phát hiện ở một bệnh nhân rất trẻ,
từ những vị trí chấn thương trông rất bình thường.
Do chấn thương, tế bào miễn dịch tiếp cận để làm sạch và hồi phục vết thương
và bắt đầu tiết ra các enzym,
gồm enzym tế bào cấu trúc nền và enzym phân giải protein ngoại bào.
Những enzym này giúp loại bỏ mô bị hỏng và góp phần gây sưng.
Dù cho việc sưng viêm giúp bảo vệ khớp trong suốt quá trình phục hồi,
thì mặt khác các mô chưa lành khiến cho tế bào miễn dịch ở lại lâu hơn.
Việc tiết enzym liên tục mài mòn lớp sụn bảo vệ,
gây suy yếu khớp và dẫn đến viêm khớp sau này.
Không phải dạng viêm khớp nào cũng bắt nguồn từ tiền sử chấn thương thể thao.
Căn bệnh thấp khớp ảnh hưởng tới 1,3 triệu người trưởng thành ở Mỹ.
Tình trạng này thực ra là một dạng bệnh tự miễn
khi kháng thể tự miễn tập trung vào các protein được cơ thể sản xuất,
gồm một số loại protein được tiết ra bởi các tế bào sụn.
Chúng ta chưa biết điều gì dẫn tới phản ứng này
nhưng kết cục cơ thể xem mô khớp như là kẻ đột nhập.
Các tế bào miễn dịch thâm nhập vào khớp dù không hề có mô tổn thương.
Phản ứng này dẫn đến sự viêm mãn tính,
làm tiêu hủy xương và sụn.
Một dạng viêm khác, viêm đốt sống,
có tình trạng tương tự với hai dạng viêm trên.
Bệnh nhân trải qua cơn viêm mãn tính ở khớp
và ở những vùng dây chằng, gân dính với xương,
dù không có chấn thương nghiêm trọng nào.
Điều này dẫn đến việc tiết enzym quá mức và sự thoái hóa ở người bị thoái hóa khớp,
nhưng nguyên do lại do một protein gây viêm khác là cytokine.
Khi các enzym bào mòn sụn,
cơ thể cố gắng ổn định các khớp nhỏ hơn bằng cách hợp nhất chúng lại.
Quá trình này đôi khi dẫn đến một sự phát triển quá mức gọi là gai xương,
thứ gây ra cứng khớp và đau khớp dữ dội.
Với vô vàn tác nhân gây ra viêm khớp,
phác đồ điều trị thay đổi để ứng với các triệu chứng cụ thể
hơn là dựa trên các nguyên nhân cơ bản.
Điều này bao gồm kỹ thuật y sinh MACI đầy hứa hẹn,
thu thập tế bào từ những mảnh sụn nhỏ nhằm phát triển mô thay thế.
Đối với kỹ thuật kích thích tuỷ,
bác sĩ khoan những lổ nhỏ trên xương,
kích thích tế bào tuỷ xương sản sinh và hình thành sụn mới.
Phương sách cuối cùng,
là thay thế toàn bộ khớp đối với người bị hỏng khớp hoàn toàn.
Ngoài những biện pháp quyết liệt này,
nguyên nhân chính của bệnh viêm khớp tự miễn
vẫn là thách thức để hình thành phác đồ trị liệu chuyên biệt.
Các nhà khoa học tiếp tục triển khai các liệu pháp ngăn chặn TNF-alpha,
một trong những protein chính gây viêm khớp dạng thấp.
Song phương thức này cũng chỉ chữa trị các triệu chứng, không phải nguyên nhân.
Trong khi đó, biện pháp phòng ngừa viêm khớp tốt nhất là thay đổi lối sống:
như duy trì cân nặng lý tưởng để giảm áp lực cho khớp,
các bài tập nhẹ như yoga hoặc đạp xe và tránh hút thuốc.
Những hành động trên có thể giúp ta sống lâu hơn
khi chúng ta tiếp tục nghiên cứu cách chữa trị
cho sự đa dạng của căn bệnh viêm khớp.