1970'lerin ortasında, on yıllarca süren siyasi kargaşanın ardından,
Yunanistan sonunda istikrar yolunda görünüyordu.
Yeni bir anayasanın yürürlüğe girmesi
ve Avrupa kuruluşlarına girmek için devam eden müzakerelerden ötürü
birçok analist Yunan siyasetinin
daha büyük batı dünyasının modelini takip edeceğini bekliyordu.
Daha sonra 1981'de, PASOK adındaki siyasi parti iktidara geldi.
Partinin karizmatik lideri Andreas Papandreou yeni anayasaya karşı
muhalif oldu ve iktidardakileri ulusal ihanetle suçladı.
Yunanistan'ın NATO ve Avrupa Ekonomik Topluluğu üyeliklerine
muhalefet olarak, her şeyden önce halkın durumunu iyileştirmeye
yönelik bir yönetim anlayışı vadetti.
“Kurumlar yoktur, yalnızca insanlar vardır” sözü popüler oldu.
Papandreou'nun iktidara yükselmesi benzersiz bir hikâye değil.
Dünya genelinde birçok demokratik ülkede,
karizmatik liderler siyasi muhalifleri kötüler,
kuruluşları hor görür ve halkın sorumluluğunu üstlenirler.
Bazı eleştirmenler bu yaklaşımı otoriter veya faşist olarak nitelendirdiler
ve birçoğu bu liderlerin seçmenleri manipüle etmek ve kandırmak için
duyguları kullandığını öne sürdü.
Fakat bu tarz bir siyaset, etik olsun veya olmasın,
kesinlike demokratik ve popülizm olarak biliniyor.
Popülizm terimi Antik Roma'dan beri varlığını sürdürmekte,
köklerini ise latincede “halk” anlamına gelen “populus” den almakta.
Ancak o zamandan beri popülizm sıklıkla mantık dışı ve bazen çelişkili amaçlarla
birlikte düzinelerce siyasi hareketi tanımlamak için kullanıldı.
Popülist hareketler monarşilere, tekellere
ve birçok güçlü kuruma karşı geldi.
Bu terimin tüm tarihini burada anlatmak mümkün değil.
Bunun yerine, belirli bir tip popülizme odaklanıyoruz,
Papandreous'un yönetimini ve son 70 yıldaki birçok diğer
hükûmetleri tanımlayan türüne: Modern popülizm.
Ancak siyaset kuramcılarının bu olguyu nasıl tanımladıklarını anlamak için
ilk önce bunun neye cevap verdiğini incelemeliyiz.
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından,
birçok ülke totaliter ideolojilerden uzaklaşmak istedi.
Bireylere ve sosyal haklara öncelik veren
siyasi uzlaşmayı hedefleyen ve yasanın egemenliğine
saygı duyan yeni bir siyasi düzen amaçladılar.
Sonuç olarak, birçok Batı milleti uzun süreli hükûmet şeklini benimsedi.
Buna liberal demokrasi denir.
Bu bağlamda,”liberal” herhangi bir siyasi partiye gönderme yapmaz.
Bunun aksine üç esas bileşeni barındıran bir çeşit demokrasiyi kasteder.
İlk olarak, liberal demokrasiler toplumun sıklıkla birbiri içine geçmiş
ve genellikle anlaşmazlığa yol açan birçok bölümden oluştuğunu kabul eder.
İkincisi, toplumun birçok ihtilaf gruplarının tüm bu bölümleri
kapsayıcı, ortak bir paydayı amaçlamasını gerektirir.
Son olarak, liberal demokrasiler
anayasada ve yasal mevzuatta belirtildiği üzere
yasa egemenliğine ve azınlığın haklarını korumaya dayanır.
Birlikte ele alındığında bu idealler
hoşgörünün ve bizleri tahammülsüzlükten alıkoyan kuruluşların,
işlevsel ve kapsayıcı demokratik toplumun anakayaları olduğunu ileri sürer.
Liberal demokrasiler bunları benimseyen milletlere istikrarın gelmesinde rol aldı.
Ancak herhangi bir hükûmet sisteminde olduğu gibi her şeyi çözemediler.
Diğer meselelerin arasında sürekli yükselen varlık farkı
varlıklı komşularına ve siyasi liderlerine güvenmeyen
az hizmet görmüş toplulukları ortaya çıkardı.
Bazı durumlarda siyasal yozlaşma kamu güvenine ilaveten hasar verdi.
Bu siyasiler hakkında büyüyen şüphe ve dargınlık
vatandaşları, köklü kuruluşlara meydan okuyan
ve vatandaşların ihtiyacını her şeyin önüne koyan
yeni bir çeşit lider aramaya hazırladı.
Birçok yönden bu reaksiyon çalışan demokrasiyi öne çıkarır:
Eğer nüfusun çoğunluğu çıkarlarının yeteri kadar temsil edilmediğini hissederse
bunu değiştirmek için demokratik sis- temleri kullanarak liderler seçebilirler.
Ancak iddialı modern popülist adaylar demokrasinin düzenini bozabilirler.
Modern popülistler kendilerini insanların iradeleriyle bütünleşen kişiler olarak
tanımlarlar ve kendilerini halkın çıkarlarını,
bireyleri ve sosyal hakları koruyan kuruluşların üstünde tutarlar.
Modern popülistler bu kurumların
erdemli halkın büyük çoğunluğunu kontrol etme arayışında olan,
kendine hizmet eden yönetici azınlık tarafından işletildiğini öne sürer.
Sonuç olarak, siyaset artık hoşgörülü demokratik kuruluşlar aracılığıyla
amaçlanan uzlaşma ve mutabakatla alakalı değil.
Bunun yerine bu liderler çökmüş gördükleri sistemi tersine çevirmeyi amaçladılar.
Bu, liberal demokrasinin en uç seviyede saygı gösterdiği
mahkeme salonları, özgür basın ve millî anayasalar gibi kuruluşların
sözde ortak iradeyle aynı fikirde olmayan herhangi bir kuruluşun
modern popülistler tarafından hor görülmesi anlamına geliyor.
Modern popülist partiler birçok yerde ortaya çıktı.
Ancak bu hareketlerin liderleri oldukça benzer.
Genellikle kendilerini insanların iradeleriyle
bütünleşen kişiler olarak tanımlayan karizmatik bireylerdir.
Destekçilerine sınırları aşan vaatlerde bulunurlar,
muhalifleri ise aktif olarak ülkenin kuyusunu kazan hainler olarak görürler.
Ancak bu siyasiler samimi insanlar veya çıkarcı fırsatçılar
olsun ya da olmasın saldıkları dinamikler
liberal demokrasiler için son derece denge bozucu olabilir.
Hatta modern popülist liderler verdikleri en uç vaatleri
yerine getirmediklerinde
siyasi söylem, yasa egemenliği ve kamu güveni üzerindeki etkileri
görevde oldukları zamandan çok daha uzun süre devam edebilir.