Sẽ thế nào, nếu tôi có thể tạo ra cho bạn
1 đứa trẻ được thiết kế sẵn?
Chuyện gì nếu như bạn, đang chuẩn bị làm bố mẹ
và tôi, một nhà khoa học, quyết định cùng cộng tác với nhau?
Nếu ta không thì sao?
Nếu ta nghĩ, "Thật là một ý kiến tồi,"
nhưng nhiều người trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp của ta
quyết định làm điều đó?
Cùng tua thử 15 năm tính từ bây giờ nhé,
Cứ thử tưởng tượng, bây giờ đang là năm 2030
khi bạn đã làm cha làm mẹ.
Bé Marianne, cô con gái đang ngồi kế bên bạn
vào năm 2030, chúng ta gọi bé là 'tự nhiên'
vì cô bé không hề có một sự biến đổi gen nào cả.
Và vì các bạn quyết định điều đó một cách có ý thức,
nhiều người quen của bạn sẽ đánh giá thấp bạn.
Họ nghĩ bạn, như một tên Luddite hay một kẻ kị công nghệ.
Bạn thân Marianne, bé Jenna, hàng xóm nhà bạn,
lại là một câu chuyện khác hẳn.
Bé được sinh ra với nhiều sự nâng cấp và chỉnh sửa về gen.
Đúng đấy, 'nâng cấp.'
Sự nâng cấp này được giới thiệu
sử dụng một loại công nghệ chỉnh sửa gen mới
được biết tới bởi 1 cái tên khá ngộ nghĩnh, CRISPR,
giống thứ gì giòn giòn,
nhưng đây là CRISPR.
Nhà khoa học mà bố mẹ Jenna thuê để làm điều này
với giá vài triệu đô
đã đưa CRISPR vào một bảng phôi thai người.
Rồi sau đó, họ dùng phép thử gen,
và dự đoán rằng, phôi thai bé nhỏ kia, phôi thai bé Jenna
sẽ trở thành mẫu tốt nhất trong nhóm.
Và giờ đây, Jenna đã trở thành một con người thực sự.
Cô bé đang ngồi trên tấm thảm trong phòng khách nhà bạn
và cùng chơi với bé Marianne nhà bạn.
Hai gia đình đã biết nhau nhiều năm rồi,
và đối với bạn, thật quá rõ ràng rằng
Jenna thật là 1 cô bé đặc biệt.
Cô bé vô cùng thông minh.
Nếu bạn tự thú thật thì, cô bé còn thông minh hơn cả bạn.
và cô bé chỉ mới có 5 tuổi.
Cô bé xinh xắn, cao ráo, năng động,
cùng với rất nhiều ưu điểm khác.
Và thực tế là, có cả 1 thế hệ mới
với những đứa trẻ được chỉnh sửa gen như Jenna.
Và cho đến giờ, có vẻ như là
các cháu còn khỏe mạnh hơn cả thế hệ cha mẹ của chúng,
hơn cả thế hệ của bạn.
Và các bé còn tốn ít chi phí y tế hơn.
Bọn trẻ còn miễn nhiễm với 1 loạt các loại bệnh,
bao gồm cả HIV/AIDS và cả những bệnh về gene khác.
Mọi thứ nghe thật tuyệt,
nhưng dù gì thì, bạn vẫn sẽ có cảm giác không an tâm cho lắm,
cảm giác bồn chồn, rằng có điều gì đó cứ không đúng cho lắm về Jenna.
Bạn cũng có cùng cảm giác đó với những đứa trẻ được chỉnh sửa gen khác mà bạn đã gặp.
Bạn cũng vừa mới đọc 1 tờ báo lúc đầu tuần
nói rằng có 1 nghiên cứu chỉ ra những đứa trẻ được thiết kế sẵn này
có thể sẽ có vài vấn đề,
như là dần trở nên hung hãn, và mắc chứng ái kỉ.
Nhưng ngay lập tức bạn nghĩ đến
là những thông tin bạn vừa nghe được từ gia đình của Jenna.
Cô bé rất thông minh.
nên sắp tới cô bé sẽ đi học tại 1 ngôi trường đặc biệt,
một ngôi trường khác với trường con gái bạn, Marianne
và điều này có vẻ đang khiến gia đình bạn trở nên bất hòa.
Marianne khóc suốt,
và tối qua khi bạn đưa cô bé lên giường đi ngủ,
Cô bé hỏi rằng "Bố ơi, liệu Jenna có còn làm bạn với con nữa không?"
Lúc này, khi tôi kể cho các bạn câu chuyện tưởng tượng vào năm 2030 này,
tôi có cảm giác rằng tôi có thể đã làm 1 số người
nghĩ rằng đây chỉ là chuyện viễn tưởng. Đúng chứ?
Bạn cho rằng bạn đang đọc 1 cuốn sách viễn tưởng.
Hoặc có thể, đang nghĩ theo kiểu Halloween.
Nhưng thực tế thì điều này hoàn toàn khả thi,
chỉ trong vòng 15 năm nữa.
Tôi là 1 nhà nghiên cứu tế bào gốc và gene
và tôi có thể nhận ra được công nghệ CRISPR mới này
và tầm ảnh hưởng của nó.
Và có thể chúng ta sẽ gặp hoàn cảnh tương tự trong thực tế,
và nó sẽ phụ thuộc nhiều vào điều chúng ta quyết định hôm nay.
Nếu như giờ bạn vẫn nghĩ rằng đó chỉ là giả tưởng,
thì hãy biết rằng thế giới khoa học đã có 1 cú sốc lớn vào đầu năm nay,
và thậm chí phần lớn công chúng còn không biết gì về điều đó.
Những nhà nghiên cứu ở Trung Quốc chỉ vài tháng trước
đã công bố sự ra đời của phôi thai người được chỉnh sửa gene.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử.
Và họ đã thực hiện điều đó bằng công nghệ CRISPR.
Nó hoạt động không được hoàn hảo,
nhưng tôi vẫn nghĩ rằng họ phần nào cũng đã mở hé ra
chiếc hộp Pandora.
Và tôi cho rằng sẽ có người tiếp tục sử dụng công nghệ này
cố tạo ra những đứa trẻ thiết kế sẵn.
Giờ thì trước khi tôi tiếp tục, có thể một số sẽ giơ tay và nói
"Dừng lại, Paul. Chờ đã."
Chẳng phải điều đó là phạm pháp sao?
Đâu thể nào cứ thế mà tạo ra 1 đứa trẻ được thiết kế sẵn được."
Và thực ra thì, 1 cách nào đó, bạn đúng.
Ở vài quốc gia, bạn không được phép làm điều đó.
Nhưng ở nhiều quốc gia khác, bao gồm nước của tôi, nước Mỹ,
thì thực ra lại không có luật quy định, nên trên lý thuyết thì bạn được phép làm.
Và có 1 diễn biến khác cổ vũ điều này vào đầu năm nay,
và điều đó xảy ra tại Anh, không xa cách đây cho lắm.
Và nước Anh thì luôn được biết tới là đất nước nghiêm ngặt nhất
về vấn đề chỉnh sửa gene người.
Việc đó từng được coi là phạm pháp
nhưng chỉ vài tháng trước,
họ đã tạo ra 1 ngoại lệ.
Họ ban hành một điều luật mới
cho phép tiến hành biến đổi gene người
với mục tiêu cao đẹp là ngăn chặn một loại bệnh di truyền hiếm gặp.
Nhưng tôi vẫn nghĩ tất cả những điều này gộp lại đã thúc đẩy chúng ta
đến việc chấp nhận
việc biến đổi mã gene con người.
Nãy giờ tôi đã nói về công nghệ CRISPR.
Vậy CRISPR thực chất là gì?
Nếu các bạn nghĩ tới công nghệ GMO đã khá quen thuộc,
Như cà chua hay lúa mạch GMO,
những thứ như vậy,
thì công nghệ này cũng giống với công nghệ,
được dùng để tạo ra những thực phẩm đó,
những tốt hơn rất nhiều,
rẻ hơn và nhanh hơn nữa.
Vậy công nghệ này là gì?
Nó giống như con dao Thụy Sĩ đa năng về gene vậy.
Ta có thể coi nó như một con dao gấp đa năng
rất nhiều dụng cụ bên trong,
một trong những dụng cụ đó cũng giống như kính lúp
hoặc là GPS của DNA chúng ta,
và nó có thể xác định một điểm cụ thể.
Dụng cụ tiếp theo giống cái kéo
có thể cắt DNA ngay ở điểm đó.
Và cuối cùng là một cái bút
dùng để viết lại mã gen tại vị trí đó.
Chỉ đơn giản vậy thôi.
Và công nghệ này, chỉ mới xuất hiện 3 năm về trước,
đã làm bùng nổ cả giới khoa học.
Nó phát triển rất nhanh, và làm các nhà khoa học cực kỳ phấn khích,
Tôi thừa nhận là tôi cũng rất ấn tượng, chúng tôi dùng nó trong phòng lab,
mà tôi nghĩ sẽ có người bước một bước xa hơn,
tiếp tục nghiên cứu phôi thai biến đổi gene người
và có lẽ sẽ tạo ra những đứa trẻ được thiết kế sẵn.
Công nghệ này đang rất phổ biến.
Nó chỉ mới ra đời ba năm trước.
Ngày nay, hàng ngàn phòng thí nghiệm đã nắm trong tay công nghệ này,
và đang thực hiện những thí nghiệm rất quan trọng.
Hầu hết họ đều không hứng thú với trẻ biến đổi gen
Họ nghiên cứu về bệnh tật con người
và những mảng khoa học quan trọng khác.
Có nhiều nghiên cứu tốt trong việc ứng dụng CRISPR.
Và thực tế là chúng ta giờ có thể thực hiện việc biến đổi gene,
thứ đã từng mất hàng năm và tốn hàng triệu đô,
có thể làm trong vài tuần với giá vài ngàn đô la Mỹ,
với nhà khoa học, điều đó rất tuyệt vời,
nhưng cùng lúc đó,
nó mở ra một cánh cửa dẫn con người đi quá xa.
Và tôi nghĩ, với vài người,
cái họ nhắm vào không hẳn là khoa học.
Đó không phải là thứ dẫn dắt họ.
Mà là một hệ tư tưởng hay việc theo đuổi lợi nhuận.
Họ sẽ tiến hành thiết kế trẻ em.
Vậy tại sao chúng ta nên quan ngại về điều đó?
Từ Darwin, chúng ta biết rằng, nếu quay ngược vào 2 thế kỷ trước,
quá trình tiến hóa và di truyền học ảnh hưởng rất lớn đến nhân loại,
con người chúng ta hiện nay.
Và một số nghĩ nó giống như chủ nghĩa Darwin đang ra đời,
hay thậm chí có thể là chủ nghĩa ưu sinh nữa.
Tưởng tượng xu hướng đó, ảnh hưởng đó,
với sức đẩy tên lửa của công nghệ CRISPR,
nó sẽ cực kỳ mạnh mẽ và tràn lan mọi nơi.
Và thực tế, chúng ta chỉ cần quay ngược lại thế kỷ trước
để chứng kiến sức mạnh của thuyết ưu sinh.
Ba tôi, Peter Knoepfler,
đã sinh ra tại đây, ở Vienna.
Ông là người Vienna, ông ra đời ở đây năm 1929.
Và khi ông bà tôi sinh cậu bé Peter bé bỏng,
thế giới đã rất khác. Đúng không?
Đó là một Vienna khác.
Một nước Mỹ khác.
Một thế giới khác.
Chủ nghĩa ưu sinh bành trướng,
và ông bà tôi nhận ra,
khá nhanh, tôi nghĩ,
rằng họ đang ở sai phía trong sự cân bằng ưu sinh này.
Nên dù đây là quê hương của họ,
toàn bộ họ hàng thân thuộc,
và nơi này đã là quê hương của hàng thế hệ trong gia đình,
vì chủ nghĩa ưu sinh, họ quyết định
họ phải rời bỏ.
Và họ sống sót, nhưng đau đớn trong lòng,
và tôi không chắc liệu ba tôi có vượt qua được việc rời bỏ Vienna hay không.
Ông ấy đi khi mới 8 tuổi
vào năm 1938.
Nên giờ đây, khi tôi nhìn thấy một kiểu ưu sinh mới,
như bong bóng đang sủi bọt trên mặt nước.
Người ta cho rằng nó là một kiểu ưu sinh tốt hơn, hiền lành hơn, tích cực hơn,
khác hẳn với tất cả những thứ trong quá khứ.
Nhưng tôi nghĩ cho dù nó có tập trung vào việc cố cải thiện con người,
thì nó cũng để lại những hậu quả tiêu cực.
Và tôi thật sự lo lắng
rằng một số người ủng hộ chủ nghĩa ưu sinh mới này,
họ nghĩ CRISPR sẽ là một tấm vé để biến điều đó thành hiện thực.
Tôi phải thực nhận, bạn biết đấy,
chủ nghĩa ưu sinh, chúng ta bàn về việc làm cho con người tốt hơn.
Đó là một câu hỏi hóc búa.
Thế nào là tốt hơn khi ta nói đến một con người?
Tôi thừa nhận rằng, tôi nghĩ nhiều người trong chúng ta
có thể đồng ý rằng, loài người,
có thể cải thiện chút ít.
Nhìn vào các nhà chính trị gia của chúng ta,
ở đây, bạn biết đấy, quay trở lại Mỹ --
Chúa ngăn cấm chúng ta đến đó ngay lúc này.
Thậm chí nếu bạn nhìn vào gương,
và nghĩ bạn có thể tốt hơn bằng nhiều cách.
Tôi thật lòng ước rằng tôi sẽ có nhiều tóc hơn, thay vì hói thế này.
Một số nghĩ họ ước được cao hơn,
cân nặng khác đi, khuôn mặt khác đi.
Nếu chúng ta có khả năng thực hiện được những điều đó,
hay thực hiện nó trên con cái của mình,
đó sẽ là thứ rất có sức cám dỗ.
Tuy nhiên sẽ có những rủi ro đi cùng.
Tôi có nói về chủ nghĩa ưu sinh,
nhưng sẽ có những rủi ro mang tính cá nhân nữa.
Nếu chúng ta quên đi chuyện nâng cấp con người
và chỉ cố gắng để giúp họ mạnh khỏe hơn bằng cách biến đổi gene,
công nghệ mới mẻ
và đầy quyền lực này
có thể lại vô tình khiến họ tồi tệ đi.
Điều này rất dễ xảy ra.
Và có một rủi ro khác nữa,
tất cả các nghiên cứu quan trọng về biến đổi gene hợp pháp
chỉ được tiến hành trong lab,
và không quan tâm đến việc thiết kể trẻ em --
một số người theo con đường thiết kế trẻ em,
mọi thứ trở nên tồi tệ,
toàn bộ lĩnh vực có thể bị phá hủy.
Tôi cũng nghĩ có vẻ như
các chính phủ cũng đang bắt đầu quan tâm đến việc biến đổi gene.
Ví dụ, bé Jenna tưởng tượng của chúng ta,
khỏe mạnh hơn,
nếu có một thế hệ mà họ có vẻ như ít tốn chi phí y tế hơn,
rất có thể chính phủ sẽ bắt tay vào việc thúc đẩy dân chúng
theo con đường biến đổi gene (GM).
Nhìn vào chính sách 'một con' của Trung Quốc.
Nó được cho rằng đã ngăn chặn việc 400 triệu người nữa được sinh ra.
Vì thế rất có thể
việc biến đổi gene sẽ được các chính phủ thúc đẩy.
Và nếu các trẻ em được thiết kế trở nên phổ biến,
trong thời đại kỹ thuật số của ta
video lan truyền, truyền thông xã hội --
sẽ thế nào nếu những trẻ ấy được cho là thời thượng,
chúng kiểu như sẽ trở nên hợp thời,
những Kardashian mới đại loại thế?
(Cười)
Liệu chúng ta có thể kiểm soát được những xu hướng như thế?
Tôi không cố thuyết phục là chúng ta có thể.
Nên lần nữa, hôm nay là Halloween
và khi chúng ta nói đến việc biến đổi gene,
có một nhân vật Halloween
được nói đến và gợi cảm xúc hơn bất kỳ điều gì khác,
đó là Frankenstein.
Hầu hết đó là các loại thực phẩm biến đổi gene (Frankenfoods) hay kiểu như thế.
Nhưng nếu giờ ta nghĩ đến điều này và nghĩ về nó trong bối cảnh của nhân loại
một ngày như Halloween,
nếu các bậc cha mẹ có thể hóa trang gene cho con,
chúng ta sẽ nói đến, kiểu như, trường hợp thế hệ Frankenstein 2.0?
Tôi không nghĩ thế. Tôi không nghĩ đến mức đó.
Nhưng khi chúng ta có thể 'hack' mã con người,
tôi nghĩ tất cả chúng ta đều đặt cược vào điều sẽ diễn ra sau đó.
Nó sẽ vẫn còn nguy hiểm.
Ta có thể nhìn vào quá khứ
yếu tố khác khoa học biến đổi (transformative science)
và thấy chúng cơ bản là không thể kiểm soát
và lan tràn khắp xã hội thế nào.
Tôi chỉ đưa ra một ví dụ, đó là thụ tinh ống nghiệm.
Đúng gần 40 năm trước,
đứa bé thụ tinh ống nghiệm đầu tiên, Louise Brown, ra đời,
đó là sự kiện tuyệt vời,
và tôi nghĩ từ đó đến nay khoảng năm triệu trẻ thụ tinh ống nghiệm đã được sinh ra,
đem lại niềm hạnh phúc vô biên.
Nhiều cha mẹ giờ có thể yêu thương những đứa trẻ đó.
Nhưng bạn nghĩ đi, trong bốn thập niên,
việc 5 triệu đứa trẻ được sinh ra bằng công nghệ mới
là một việc đáng chú ý.
Và điều tương tự có thể sẽ xảy ra
với việc biến đổi gene trên người và thiết kế trẻ em.
Thế nên phụ thuộc vào quyết định của chúng ta vài tháng tới,
vài hay nhiều năm tới,
nếu đứa trẻ được thiết kế đầu tiên được sinh ra,
trong vòng vài thập kỷ,
có thể sẽ có hàng triệu người biến đổi gene.
Có một khác biệt ở đây nữa, bởi nếu chúng ta, các bạn thính giả, hay tôi
nếu chúng ta quyết định sinh một đứa bé được thiết kế gene,
thì con cái của chúng cũng bị biến đổi gene, và tiếp tục như thế,
bởi chúng được di truyền.
Một điểm khác biệt rất lớn.
Thế nên, khi suy nghĩ đến tất cả chúng,
chúng ta nên làm gì?
Có một buổi họp sẽ được tổ chức
một tháng nữa kể từ ngày mai tại Washington, D.C.
bởi Viện khoa học quốc gia Mỹ
để trả lời cho câu hỏi này.
Đâu là con đường đúng đắn đối với việc biến đổi gene người?
Tôi tin rằng đây là lúc
chúng ta cần một sự hoãn lại.
Chúng ta phải cấm điều này.
Chúng ta không nên cho phép tiến hành tạo ra thế hệ người biến đổi gene,
bởi vì nó quá nguy hiểm và khó lường.
Bởi có rất nhiều người --
(Vỗ tay)
Cảm ơn.
(Vỗ tay)
Hãy để tôi nói, là một nhà khoa học,
khá là đáng sợ khi nói điều này trước công chúng,
bởi vì khoa học nói chung không thích việc tự kiểm soát hay những thứ tương tự.
Tôi nghĩ chúng ta cần phải tạm ngưng lại,
nhưng có nhiều người không chỉ bất đồng ý kiến với tôi,
mà thấy hoàn toàn ngược lại.
Họ giống như, nhấn số tăng tốc hết cỡ,
hãy thiết kế trẻ em đi.
Nên trong cuộc họp vào tháng 12
và những cuộc họp khác có vẻ sẽ được tổ chức trong những tháng tới,
rất có thể sẽ không có lệnh hoãn nào.
Tôi nghĩ một phần vấn đề chúng ta đang gặp phải
là tất cả xu hướng này,
cuộc cách mạng trong việc biến đổi gene trên người này,
công chúng không hề biết về nó.
Không có ai nói rằng,
nhìn nè, đây là một vấn đề lớn ấy, đây là một cuộc cách mạng,
và nó có thể ảnh hưởng đến cá nhân bạn.
Nên một phần mục tiêu của tôi là thay đổi điều đó,
để giáo dục, để thu hút cộng đồng
và để các bạn bàn luận về việc này.
Thế nên tôi hy vọng những cuộc họp này sẽ có chỗ cho công chúng,
để họ lên tiếng.
Nếu chúng ta quay lại năm 2030 thêm lần nữa, câu chuyện tưởng tượng đó
và phụ thuộc vào quyết định của chúng ta, một lần nữa, hôm nay
chúng ta không có nhiều thời gian --
trong vài tháng tới, năm tới, hay tới nữa,
bởi vì công nghệ này đang lan ra như cháy rừng.
Hãy giả như chúng ta trở lại hiện thực đó.
Chúng ta đang đứng trong công viên,
con cái chúng ta đang đong đưa trên những chiếc xích đu.
Đó là đứa trẻ bình thường,
hay chúng ta đã quyết định sinh một đứa trẻ được biến đổi?
Giả rằng chúng ta đi trên con đường truyền thống,
và đó là đứa con của ta đang xoay trên xích đu,
thẳng thắn mà nói, chúng thật là một mớ hỗn độn.
Tóc của chúng cũng sẽ tràn lan giống như tôi
Chúng sẽ có một cái mũi hay bị nghẹt.
Chúng không phải HS giỏi nhất thế giới.
Chúng thật đáng yêu, bạn yêu chúng,
nhưng bên chiếc xích đu kế chúng,
bạn thân của chúng là một đứa trẻ GM,
và khi hai đứa nhỏ cùng đung đưa như thế,
bạn không khỏi so sánh chúng, đúng không?
Và đứa trẻ GM đang đu cao hơn,
chúng nhìn xinh hơn, học giỏi hơn,
chúng không phải hay quẹt mũi vì bị nghẹt.
Bạn sẽ cảm thấy thế nào
và lần tới bạn sẽ quyết định ra sao?
Cảm ơn.
(Vỗ tay)