WEBVTT 00:00:00.000 --> 00:00:02.000 Zovem se Ryan Lobo, 00:00:02.000 --> 00:00:04.000 i bavim se snimanjem dokumentaraca 00:00:04.000 --> 00:00:08.000 širom svijeta posljednjih 10 godina. 00:00:08.000 --> 00:00:10.000 Tijekom snimanja tih filmova 00:00:10.000 --> 00:00:13.000 počeo sam fotografirati, 00:00:13.000 --> 00:00:16.000 što filmske snimatelje često zna uzrujati. NOTE Paragraph 00:00:16.000 --> 00:00:19.000 Fotografiram skoro kompulzivno, 00:00:19.000 --> 00:00:22.000 a na kraju snimanja katkad bih osjećao 00:00:22.000 --> 00:00:25.000 da moje fotografije bolje pričaju tu priču 00:00:25.000 --> 00:00:29.000 nego ponekad stvarno izvrstan dokumentarac. 00:00:29.000 --> 00:00:31.000 Osjećao sam da svojim fotografijama 00:00:31.000 --> 00:00:33.000 hvatam nešto duboko istinito, 00:00:33.000 --> 00:00:36.000 neovisno o ciljevima ili politici. 00:00:36.000 --> 00:00:40.000 2007. sam posjetio tri ratne zone. 00:00:40.000 --> 00:00:43.000 Bio sam u Iraku, Afganistanu i Liberiji. 00:00:43.000 --> 00:00:45.000 Tamo sam iskusio 00:00:45.000 --> 00:00:48.000 tuđe patnje, izbliza i osobno, 00:00:48.000 --> 00:00:52.000 bio sam uvučen u jako snažne i potresne priče, 00:00:52.000 --> 00:00:57.000 ponekad se i bojao za vlastiti život. NOTE Paragraph 00:00:57.000 --> 00:00:59.000 Kao i uvijek, vratio bih se u Bangalore, 00:00:59.000 --> 00:01:02.000 i često u žučne rasprave u domovima mojih prijatelja, 00:01:02.000 --> 00:01:04.000 u kojima smo pretresali različite probleme, 00:01:04.000 --> 00:01:07.000 a oni bi se gorko žalili na novo radno vrijeme pubova 00:01:07.000 --> 00:01:09.000 u kojima jedno piće često plaćaju više nego 00:01:09.000 --> 00:01:11.000 svoju 14-godišnju sluškinju. 00:01:11.000 --> 00:01:15.000 Osjećao bih se jako osamljenim u tim raspravama. 00:01:15.000 --> 00:01:18.000 Istovremeno, propitivao sam sebe, 00:01:18.000 --> 00:01:22.000 vlastitu čast i ulogu u pričanju priča. 00:01:22.000 --> 00:01:26.000 I shvatio sam da sam radio kompromise, 00:01:26.000 --> 00:01:29.000 baš poput mojih prijatelja u tim raspravama, 00:01:29.000 --> 00:01:32.000 kada smo pričali priče 00:01:32.000 --> 00:01:35.000 u kontekstu izgovora 00:01:35.000 --> 00:01:39.000 umjesto da preuzmemo odgovornost. NOTE Paragraph 00:01:39.000 --> 00:01:46.000 Ne bih detaljno o tome što me navelo na moju odluku, 00:01:46.000 --> 00:01:48.000 recimo samo da je uključivalo alkohol, cigarete, 00:01:48.000 --> 00:01:51.000 ostala opojna sredstva i jednu ženu. 00:01:51.000 --> 00:01:52.000 (Smijeh) 00:01:52.000 --> 00:01:54.000 U osnovi sam shvatio da sam ja, 00:01:54.000 --> 00:01:56.000 a ne kamera, ni TV mreža, 00:01:56.000 --> 00:01:59.000 niti bilo što drugo izvan mene, 00:01:59.000 --> 00:02:01.000 jedini instrument u pričanju priča 00:02:01.000 --> 00:02:04.000 koji zasta treba naštimati. 00:02:04.000 --> 00:02:07.000 Kada sam u životu pokušavao nešto postići, 00:02:07.000 --> 00:02:10.000 poput uspjeha ili priznanja, to mi je izmicalo. 00:02:10.000 --> 00:02:13.000 Paradoksalno, kad sam odustao od tih ciljeva 00:02:13.000 --> 00:02:16.000 i radio sa suosjećanjem i svrhom, 00:02:16.000 --> 00:02:20.000 želeći postići izvrsnost, a ne rezultat, 00:02:20.000 --> 00:02:25.000 sve je stizalo samo od sebe, pa i ostvarenje. NOTE Paragraph 00:02:25.000 --> 00:02:28.000 Fotografija je nadišla kulturu, uključujući i moju vlastitu. 00:02:28.000 --> 00:02:32.000 Za mene je ona jezik koji izražava neopipljivo 00:02:32.000 --> 00:02:34.000 i daje glas ljudima i pričama koji ga nemaju. 00:02:34.000 --> 00:02:36.000 Pozivam vas u tri moje nedavne priče 00:02:36.000 --> 00:02:39.000 koje govore o takvom gledanju na stvari, 00:02:39.000 --> 00:02:42.000 i za koje smatram da su primjer onog 00:02:42.000 --> 00:02:46.000 što volim nazivati suosjećajnim pričanjem priča. NOTE Paragraph 00:02:46.000 --> 00:02:51.000 2007. sam otputovao u Liberiju 00:02:51.000 --> 00:02:55.000 gdje sam s grupom prijatelja radio 00:02:55.000 --> 00:02:58.000 na našoj vlastitoj produkciji, još uvijek nedovršenoj, 00:02:58.000 --> 00:03:02.000 o legendarnom i okrutnom vojnom zapovjedniku 00:03:02.000 --> 00:03:04.000 zvanom general Gologuzi. 00:03:04.000 --> 00:03:07.000 Njegovo pravo ime je Joshua, i ovdje ga vidite u ćeliji 00:03:07.000 --> 00:03:10.000 u kojoj je i sam nekoć mučio i ubijao ljude, 00:03:10.000 --> 00:03:13.000 uključujući i djecu. 00:03:13.000 --> 00:03:15.000 Joshua tvrdi da je osobno ubio 00:03:15.000 --> 00:03:19.000 preko 10.000 ljudi tijekom građanskog rata u Liberiji. 00:03:19.000 --> 00:03:22.000 Nadimak je dobio jer se borio potpuno gol. 00:03:22.000 --> 00:03:24.000 I najvjerojatnije je najveći živući 00:03:24.000 --> 00:03:27.000 masovni ubojica na svijetu. NOTE Paragraph 00:03:27.000 --> 00:03:32.000 Ova žena je gledala kako joj general ubija brata. 00:03:32.000 --> 00:03:35.000 Joshua je naređivao svojim vojnicima-djeci da čine neopisive zločine, 00:03:35.000 --> 00:03:38.000 i svoje je zapovjedi provodio uz strašne okrutnosti. 00:03:38.000 --> 00:03:41.000 Mnoga ova djeca danas su ovisnici o drogama poput heroina, 00:03:41.000 --> 00:03:46.000 i žive u bijedi, kao ovi mladi ljudi na slici. 00:03:46.000 --> 00:03:48.000 Kako živjeti sam sa sobom 00:03:48.000 --> 00:03:53.000 znajući da si počinio takve jezovite zločine? 00:03:53.000 --> 00:03:57.000 General je danas kršteni kršćanski evangelist. 00:03:57.000 --> 00:03:59.000 I ima misiju. NOTE Paragraph 00:03:59.000 --> 00:04:02.000 Pratili smo Joshuu, dok je šetao zemljom, 00:04:02.000 --> 00:04:05.000 posjećujući sela u kojima je nekoć ubijao i silovao. 00:04:05.000 --> 00:04:07.000 Tražio je oprost, 00:04:07.000 --> 00:04:09.000 tvrdeći kako će se truditi poboljšati 00:04:09.000 --> 00:04:11.000 živote svojih vojnika-djece. 00:04:11.000 --> 00:04:13.000 Tijekom ove ekspedicije, očekivao sam da će 00:04:13.000 --> 00:04:15.000 biti ubijen na licu mjesta, i mi skupa s njim. 00:04:15.000 --> 00:04:17.000 Ali, ono što sam vidio otvorilo mi je oči 00:04:17.000 --> 00:04:19.000 prema ideji oprosta 00:04:19.000 --> 00:04:22.000 kojeg sam smatrao nemogućim. 00:04:22.000 --> 00:04:25.000 Usred nevjerojatnog siromaštva i gubitka, 00:04:25.000 --> 00:04:27.000 ljudi bez ičega opraštali su grijehe 00:04:27.000 --> 00:04:31.000 onome koji im je oduzeo sve. 00:04:31.000 --> 00:04:33.000 Moli za oprost 00:04:33.000 --> 00:04:35.000 i dobija ga od žene 00:04:35.000 --> 00:04:38.000 čijeg je brata ubio. 00:04:38.000 --> 00:04:40.000 Senegalac, mladi čovjek sa slike u invalidskim kolicima, 00:04:40.000 --> 00:04:43.000 jednom je bio vojnik-dijete pod generalovim zapovjedništvom 00:04:43.000 --> 00:04:45.000 dok se nije oglušio o zapovjedi 00:04:45.000 --> 00:04:49.000 zbog čega mu je general propucao obje noge. 00:04:49.000 --> 00:04:52.000 Na ovoj slici on oprašta generalu. 00:04:52.000 --> 00:04:54.000 Riskirao je život dok je išao prema ljudima 00:04:54.000 --> 00:04:57.000 čije je obitelji poubijao. NOTE Paragraph 00:04:57.000 --> 00:05:00.000 Ovdje je okružen neprijateljskom svjetinom u jednoj siromašnoj četvrti. 00:05:00.000 --> 00:05:03.000 Joshua stoji šutke 00:05:03.000 --> 00:05:07.000 dok na njemu iskaljuju svoj bijes. 00:05:07.000 --> 00:05:09.000 Ovo me gotovo podsjeća na neku Shakespearijansku dramu 00:05:09.000 --> 00:05:12.000 sa čovjekom koji se, usred najrazličitijih utjecaja, 00:05:12.000 --> 00:05:16.000 grčevito trudi zadržati neku svoju unutarnju istinu, 00:05:16.000 --> 00:05:20.000 u kontekstu strašne patnje koju je sam izazvao. NOTE Paragraph 00:05:20.000 --> 00:05:22.000 Sve me to jako dirnulo. 00:05:22.000 --> 00:05:24.000 No pitanje je... 00:05:24.000 --> 00:05:28.000 mogu li oprost i iskupljenje zamijeniti pravdu? 00:05:28.000 --> 00:05:30.000 Joshua, kako sam kaže, nema ništa protiv 00:05:30.000 --> 00:05:32.000 da mu se za njegove zločine sudi, 00:05:32.000 --> 00:05:34.000 i o njima progovara s improviziranih govornica širom Monrovije, 00:05:34.000 --> 00:05:38.000 publici u kojoj su često i njegove žrtve. 00:05:38.000 --> 00:05:40.000 Vrlo nevjerojatan zagovornik ideje o 00:05:40.000 --> 00:05:43.000 odvajanju crkve od države. NOTE Paragraph 00:05:43.000 --> 00:05:45.000 Druga priča koju ću vam ispričati 00:05:45.000 --> 00:05:47.000 je o skupini vrlo posebnih žena boraca 00:05:47.000 --> 00:05:50.000 s jedinstvenim vještinama očuvanja mira. 00:05:50.000 --> 00:05:52.000 Liberija je opustošena u jednom od 00:05:52.000 --> 00:05:54.000 najkrvavijih afričkih građanskih ratova, 00:05:54.000 --> 00:05:56.000 u kojem je poginulo preko 200.000 ljudi, 00:05:56.000 --> 00:05:58.000 a na tisuće žena bilo izloženo silovanju 00:05:58.000 --> 00:06:01.000 i zločinima strašnih razmjera. 00:06:01.000 --> 00:06:03.000 Liberija danas udomljuje 00:06:03.000 --> 00:06:05.000 ženski kontingent mirotvorkinja 00:06:05.000 --> 00:06:08.000 UN-a iz Indije. NOTE Paragraph 00:06:08.000 --> 00:06:10.000 Ove žene, od kojih mnoge dolaze iz malih indijskih gradova, 00:06:10.000 --> 00:06:15.000 pomažu očuvanju mira, daleko od svojih domova i obitelji. 00:06:15.000 --> 00:06:17.000 Služe se pregovorima i tolerancijom 00:06:17.000 --> 00:06:19.000 češće nego oružjem. 00:06:19.000 --> 00:06:21.000 Zapovjednik mi je rekao da žene znaju ocijeniti 00:06:21.000 --> 00:06:23.000 potencijalno opasnu situaciju 00:06:23.000 --> 00:06:25.000 mnogo bolje od muškaraca, 00:06:25.000 --> 00:06:29.000 i da su je one definitivno u stanju ublažiti na neagresivan način. 00:06:29.000 --> 00:06:31.000 Ovaj čovjek je bio jako pijan, 00:06:31.000 --> 00:06:33.000 i zanimao ga je moj foto-aparat, 00:06:33.000 --> 00:06:35.000 dok nije primijetio žene, koje su mu se obratile 00:06:35.000 --> 00:06:38.000 s osmjesima, i naravno, pripravnim Kalašnjikovom. 00:06:38.000 --> 00:06:39.000 (Smijeh) NOTE Paragraph 00:06:39.000 --> 00:06:42.000 Čini se da ovaj kontingent ima prilično sreće 00:06:42.000 --> 00:06:44.000 i nije imao žrtava, 00:06:44.000 --> 00:06:47.000 iako je u Liberiji ubijeno na desetke mirotvoraca. 00:06:47.000 --> 00:06:51.000 Da, svi ubijeni bili su muškarci. 00:06:51.000 --> 00:06:53.000 Mnoge od tih žena imaju muževe i djecu 00:06:53.000 --> 00:06:56.000 i kažu da im je najteži dio njihovog zadatka 00:06:56.000 --> 00:06:59.000 to što su odvojene od svoje djece. NOTE Paragraph 00:06:59.000 --> 00:07:01.000 Pratio sam ove žene pri patrolama 00:07:01.000 --> 00:07:03.000 i promatrao dok su prolazile pored muškaraca, 00:07:03.000 --> 00:07:06.000 od kojih su mnogi neprestano dobacivali lascivne komentare. 00:07:06.000 --> 00:07:08.000 A kada sam zapitao jednu od njih o strahopoštovanju koje izazivaju, 00:07:08.000 --> 00:07:10.000 rekla mi je "Ne brini, i kod kuće imamo takve. 00:07:10.000 --> 00:07:12.000 Znamo kako izaći na kraj s ovakvim momcima," 00:07:12.000 --> 00:07:15.000 i ignorirala ih je. NOTE Paragraph 00:07:15.000 --> 00:07:17.000 U zemlji u kojoj hara nasilje nad ženama, 00:07:17.000 --> 00:07:20.000 indijske mirotvorkinje potakle su brojne lokalne žene 00:07:20.000 --> 00:07:22.000 da se pridruže policijskim snagama. 00:07:22.000 --> 00:07:25.000 Ponekad, kad je rat gotov i kad filmske ekipe odu, 00:07:25.000 --> 00:07:27.000 najinspirativnije priče su one 00:07:27.000 --> 00:07:30.000 koje ćete naći tik ispod radara. 00:07:30.000 --> 00:07:34.000 Vratio sam se u Indiju, a priču nitko nije želio kupiti. 00:07:34.000 --> 00:07:36.000 Jedan izdavač mi je rekao da je ne zanimaju 00:07:36.000 --> 00:07:41.000 "priče o fizičkom radu", kako ih je nazvala. NOTE Paragraph 00:07:41.000 --> 00:07:46.000 2007. i 2009. radio sam na pričama o Vatrogasnoj službi u Delhiju, 00:07:46.000 --> 00:07:49.000 koji je tijekom ljeta vjerojatno najaktivniji vatrogasni odjel na svijetu. 00:07:49.000 --> 00:07:52.000 Odgovaraju na više od 5.000 dojava u samo dva mjeseca. 00:07:52.000 --> 00:07:55.000 I sve to u nevjerojatno teškim logističkim uvjetima 00:07:55.000 --> 00:07:58.000 kao što su vrućine i prometni metež. 00:07:58.000 --> 00:08:00.000 Tijekom ovog snimanja dogodilo se nešto čudesno. 00:08:00.000 --> 00:08:03.000 Zbog prometnih gužvi, kasnili smo u jednu veliku 00:08:03.000 --> 00:08:06.000 siromašnu četvrt koja se bila zapalila. 00:08:06.000 --> 00:08:09.000 Dok smo se približavali, bijesna svjetina napala je naša vozila 00:08:09.000 --> 00:08:12.000 i gađala ih kamenjem, na stotine ljudi svuda uokolo. 00:08:12.000 --> 00:08:14.000 Vatrogasci su bili u strahu 00:08:14.000 --> 00:08:17.000 dok je rulja napadala naše vozilo. NOTE Paragraph 00:08:17.000 --> 00:08:19.000 Ali, svejedno, usprkos neprijateljstvu, 00:08:19.000 --> 00:08:23.000 izašli su iz vozila i uspješno gasili vatru, 00:08:23.000 --> 00:08:25.000 trčeći kroz neprijateljsku hordu, 00:08:25.000 --> 00:08:28.000 neki s motociklističkim kacigama kako bi izbjegli ozljedama. 00:08:28.000 --> 00:08:31.000 Nekoliko ljudi im je na silu oduzelo cijevi 00:08:31.000 --> 00:08:34.000 kako bi gasili vatru u svojim domovima. 00:08:34.000 --> 00:08:36.000 Na stotine je kuća bilo uništeno. 00:08:36.000 --> 00:08:40.000 Ali, pitanje koje mi se motalo po glavi je 00:08:40.000 --> 00:08:43.000 što ljude tjera da uništavaju vatrogasna vozila 00:08:43.000 --> 00:08:45.000 koja im dolaze u pomoć? 00:08:45.000 --> 00:08:48.000 Odakle stiže taj bijes? 00:08:48.000 --> 00:08:52.000 I na koji smo način mi za njega odgovorni? 00:08:52.000 --> 00:08:55.000 45% od 14 milijuna ljudi koliko živi u Delhiju, 00:08:55.000 --> 00:08:57.000 živi u bespravno sagrađenim četvrtima 00:08:57.000 --> 00:09:00.000 koje su kronično pretrpane. 00:09:00.000 --> 00:09:02.000 Nedostaju im čak i najosnovniji priključci. 00:09:02.000 --> 00:09:07.000 A to je nešto što je zajedničko svim našim velikim gradovima. NOTE Paragraph 00:09:07.000 --> 00:09:10.000 Vraćam se na vatrogasce. Zapalilo se veliko kemijsko skladište, 00:09:10.000 --> 00:09:13.000 na tisuće bačava s petrokemijskim sirovinama 00:09:13.000 --> 00:09:16.000 plamtjelo je i eksplodiralo svud oko nas. 00:09:16.000 --> 00:09:18.000 Vrućina je bila tolika da su šmrkove koristili 00:09:18.000 --> 00:09:20.000 za rashlađivanje vatrogasaca 00:09:20.000 --> 00:09:24.000 koji su gasili vatru iz neposredne blizine, bez ikakve zaštitne odjeće. 00:09:24.000 --> 00:09:28.000 U Indiji se volimo žaliti na naše državne organe. 00:09:28.000 --> 00:09:30.000 Ali ovdje su načelnici Vatrogasne službe, 00:09:30.000 --> 00:09:32.000 g. R. C. Sharman, g. A. K. Sharman, 00:09:32.000 --> 00:09:35.000 gasili vatru u prvim redovima sa svojim ljudima. 00:09:35.000 --> 00:09:37.000 Nešto prekrasno za zemlju 00:09:37.000 --> 00:09:40.000 u kojoj se na fizički rad često gleda prezrivo. 00:09:40.000 --> 00:09:44.000 (Pljesak) NOTE Paragraph 00:09:44.000 --> 00:09:48.000 Tijekom godina moja vjera u pričanje priča bila je na kušnji. 00:09:48.000 --> 00:09:51.000 Imao sam ozbiljne sumnje u učinkovitost pričanja 00:09:51.000 --> 00:09:53.000 te vlastitu vjeru u čovječanstvo. 00:09:53.000 --> 00:09:57.000 Međutim, taj se film još uvijek prikazuje na National Geographic-u. 00:09:57.000 --> 00:10:01.000 I dok traje, nazivaju me svi momci s kojima sam tamo bio 00:10:01.000 --> 00:10:05.000 da mi kažu kako dobijaju na stotine poziva s čestitkama. 00:10:05.000 --> 00:10:07.000 Neki od vatrogasaca su mi rekli da su osjetili poticaj 00:10:07.000 --> 00:10:09.000 da budu i bolji jer im je daleko draže 00:10:09.000 --> 00:10:12.000 dobivati zahvale umjesto bačenih cigli. NOTE Paragraph 00:10:12.000 --> 00:10:16.000 Izgleda da je ova priča pomogla promijeniti predodžbe o vatrogascima 00:10:16.000 --> 00:10:19.000 barem u umovima gledatelja pred TV ekranima, 00:10:19.000 --> 00:10:22.000 onih koji čitaju časopise i kojima kuće nisu u plamenu. 00:10:22.000 --> 00:10:27.000 Katkad, fokusiranje na herojstvo, ljepotu i plemenitost, 00:10:27.000 --> 00:10:29.000 bez obzira na kontekst, 00:10:29.000 --> 00:10:33.000 može uvećati ove neopipljive vrijednosti na tri načina, 00:10:33.000 --> 00:10:37.000 kod protagonista priče, kod publike, 00:10:37.000 --> 00:10:39.000 kao i kod onog koji priča priču. 00:10:39.000 --> 00:10:41.000 I u tome je moć pričanja priča. 00:10:41.000 --> 00:10:43.000 Usredotočite se na ono što je plemenito, hrabro i lijepo, 00:10:43.000 --> 00:10:46.000 i to raste. Hvala. 00:10:46.000 --> 00:10:59.000 (Pljesak)