Tôi biết chúng ta thường nghĩ rằng
vi khuẩn là có hại,
đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh.
Nhưng thực tế, các nghiên cứu đã chứng minh điều ngược lại.
Và sự thật có thể hơi phức tạp một chút,
nhưng nó lại khiến mọi chuyện thú vị hơn rất nhiều.
Có vẻ như chúng ta cần các loại vi khuẩn
để có được một sức khỏe tốt,
nhưng không phải vi khuẩn nào cũng được,
chúng ta cần có một hệ vi khuẩn đúng.
Hệ vi khuẩn này được cơ thể chúng ta thích nghi
để cùng đồng hành với chúng trong suốt quá trình tiến hóa.
Tôi đoán điều này sẽ không làm bạn ngạc nhiên
khi biết rằng chúng ta bắt đầu có được hệ vi khuẩn đúng ngay từ lúc chào đời.
Chắc ít nhất vài người đã biết điều này.
Trẻ sinh mổ và trẻ sinh thường (qua ngã âm đạo)
không giống nhau lắm
về các nhóm vi khuẩn đầu đời.
Và sau khi sinh sẽ có muôn vàn sự kiện và tình huống
có thể xảy đến
làm thay đổi sự phát triển của hệ vi khuẩn.
Có thể kể đến như các loại thuốc được dùng điều trị cho mẹ và bé,
số lượng vật nuôi và anh chị em trong nhà,
cũng như mức độ vệ sinh của gia đình.
Và trong trường hợp này, thật ra
sẽ tốt hơn nếu nhà cửa không phải lúc nào cũng sạch bóng.
Ngoài ra còn dinh dưỡng nữa chứ, cho cả mẹ và trẻ sơ sinh.
Tất cả những sự kiện và tình huống này đóng vai trò quan trọng
trong sự phát triển của hệ vi khuẩn
đồng thời ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức khoẻ sau này của bé.
Tôi không nói đến những điều vụn vặt liên quan đến sức khoẻ,
Tôi đang nói đến những thứ to lớn hơn.
Hệ vi khuẩn chúng ta có được hay thiếu hụt
ảnh hưởng đến khả năng mắc các bệnh như béo phì, tiểu đường
và thậm chí một vài loại ung thư.
Vì phần lớn những sự kiện đầu đời mà tôi vừa trình bày
khó mà thay đổi được
chúng là bất khả kháng.
Ví dụ như sinh mổ được phát minh để cứu mạng em bé,
và các bác sĩ làm điều đó hàng ngày,
còn hầu hết các loại thuốc được sử dụng vì lí do xác đáng
đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh, và còn nhiều ví dụ nữa.
Đó là lí do vì sao chúng ta phải tìm cách
bảo vệ sức khoẻ của những em bé này
sau khi những biến cố kể trên xảy ra
và có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của hệ vi khuẩn.
Tôi là một nhà nghiên cứu
và là trưởng nhóm kĩ thuật cho một nền tảng về sức khoẻ trẻ sơ sinh
và mỗi ngày làm việc tôi muốn trả lời một câu hỏi
câu hỏi mà tôi mong muốn trả lời qua buổi nói chuyện hôm nay
đó là làm thế nào chúng ta có thể
giúp tất cả trẻ sinh ra được bình đẳng về sức khoẻ trọn đời.
bất kể trẻ được sinh ra như thế nào hay chúng đã gặp điều gì trong đời.
Nghe như một mục tiêu cao cả phải không?
Tuyệt.
Ta sẽ cùng nhau giải quyết điều này
Đầu tiên, bạn còn nhớ tôi đã nói chúng ta cần có hệ vi khuẩn phù hợp chứ?
Tốt, để có được hệ vi khuẩn phù hợp
chúng ta cần có từng loại vi khuẩn thường trú trên cơ thể mình
theo một thứ tự thích hợp.
Bạn có thể nghĩ đó như một quá trình định cư hoá.
Những vi khuẩn đầu tiên thường trú trên cơ thể
làm thay đổi môi trường trong ruột của trẻ sơ sinh
thế nên những vi khuẩn tiếp sau có thể dọn đến lưu trú,
giống như những người khai phá đầu tiên
dọn đường và xây dựng cơ sở hạ tầng
để những người định cư đến sau phát triển.
Trong trường hợp em bé phải sinh mổ,
giai đoạn đầu của quá trình định cư bị thay đổi đáng kể.
Thay vì hệ vi khuẩn từ âm hộ, phân và da của người mẹ,
bây giờ chủ yếu chỉ có vi khuẩn từ da của mẹ vào đường ruột của trẻ sơ sinh.
Và điều này định hình sự phát triển của hệ vi khuẩn theo hướng hoàn toàn khác
đơn giản vì điều đó khác xa những gì ta đã thích nghi trong quá trình tiến hoá.
Điều đó có thể tạo ra nhiều bất lợi về sức khoẻ cho trẻ sinh mổ sau này.
Chúng ta có xem sự tăng cân như một ví dụ điển hình.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng
thành phần của hệ vi khuẩn đường ruột
có liên quan đến cân nặng
cũng như khả năng mắc nhiều bệnh
như tiểu đường hoặc các bệnh tim mạch.
Nhưng hiện nay đã có vài dấu hiệu
mà bạn có thể thấy ngay ở trẻ sơ sinh
khi xét nghiệm các mẫu phân của trẻ
sự thiếu hụt một vài loại vi khuẩn
ở những trẻ mà sau này bị thừa cân hay béo phì.
Các nghiên cứu cũng cho thấy chính những loại vi khuẩn này
cũng thiếu hụt ở trẻ sinh mổ
hoặc phải sử dụng kháng sinh liều cao vào những năm đầu đời.
Và để chốt lại vấn đề
các nghiên cứu cũng đã cho thấy
nguy cơ của trẻ sinh mổ
hoặc sử dụng nhiều loại kháng sinh trong những năm đầu đời
dễ bị thừa cân hay béo phì hơn, thậm chí lên đến 50 phần trăm.
Đây là một tỉ lệ khá cao.
Tôi biết có lẽ bây giờ bạn sẽ nghĩ
chết rồi, tôi vừa mới sinh mổ hoặc hồi nhỏ tui được sinh mổ
hay con tui phải dùng kháng sinh.
Nhưng bạn đừng quá lo lắng.
Nếu những vi khuẩn này bị thiếu hụt
hay bị mất đi vì bất kì lí do gì,
chúng có thể được hấp thu lại sau đó.
Em bé chỉ cần chúng ta giúp một chút thôi.
Một điều chúng ta biết rõ sẽ giúp trẻ đó chính là nuôi con bằng sữa mẹ.
Sữa mẹ là một điều thần kì:
ngoài việc chứa đầy đủ dưỡng chất cho bé
có vẻ như sữa mẹ còn chứa chất dinh dưỡng cho những vi khuẩn có lợi nữa.
Thật tuyệt cho các em bé được nuôi bằng sữa mẹ.
Nhưng chúng ta đều biết không phải tất cả trẻ đều được bú sữa mẹ.
Vậy chúng ta có thể làm gì để giúp những em bé không được bú sữa mẹ
có thể hồi phục sự phát triển hệ vi khuẩn của chúng
sau khi gặp phải những biến cố bất lợi đầu đời
mà có thể ngăn chăn sự phát triển của hệ vi khuẩn có lợi?
Và bây giờ chúng ta sẽ đến phần giải pháp chính của cuộc trò chuyện.
Gần đây, các nghiên cứu trong lĩnh vực này đã có những bước tiến to lớn.
Đầu tiên, chúng ta hiểu được rằng nếu một vài vi khuẩn bị mất đi,
chúng có thể được hấp thụ lại bằng đường miệng.
Chúng tôi gọi các vi khuẩn tốt hấp thu được qua đường miệng là probiotic
và probiotic đã được đánh giá
bởi các thử nghiệm lâm sàng ở trẻ sơ sinh trong nhiều năm,
mang lại hiệu quả tích cực như
giảm nguy cơ bị chàm sau này.
Một cuộc cách mạng thứ nhì xuất hiện
khi các nhà nghiên cứu để mắt đến sữa mẹ
điều này khá hợp lý như tôi đã đề cập
chúng ta đã biết bú mẹ có thể hỗ trợ sự phát triển lành mạnh
của hệ vi khuẩn đường ruột.
Có nhiều thành phần trong sữa mẹ
đã được tìm thấy ngay từ những năm 1930
chúng được gọi là các oligosaccharides sữa người - HMO
thế nhưng vai trò của chúng vẫn là bí ẩn
suốt nhiều thập kỉ kể từ sau khi chúng được tìm ra.
Chúng khiến nhiều nhà nghiên cứu đau đầu,
vì chúng chiếm một tỉ lệ lớn trong sữa mẹ.
Thực tế chúng là nhóm chất đặc lớn thứ ba có trong sữa mẹ
nhưng chúng không được tiêu hoá bởi con người, kể cả ở trẻ sơ sinh.
Vậy tại sao các bà mẹ lại sử dụng nguồn dinh dưỡng quý báu
để tổng hợp chúng trong sữa mẹ,
để rồi trẻ không tận dụng được chúng?
Thường thì tự nhiên không làm thế.
Phải không các bạn?
Đó là một cuộc cách mạng khi chúng ta hiểu được
vai trò của những thành phần này.
Chúng nuôi dưỡng một cách chọn lọc các vi khuẩn tốt nhất cho trẻ sơ sinh,
và qua đó ảnh hưởng đến sức khoẻ của trẻ.
Có đến hàng trăm loại HMO với các cấu trúc khác nhau.
Ngày nay chúng ta đã tổng hợp được vài loại trong phòng thí nghiệm.
Điều đó giúp chúng tôi có thể bổ sung
các thành phần này cùng với probiotic cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
nhất là những trẻ không được bú sữa mẹ đầy đủ
để giúp chúng hồi phục lại hệ vi khuẩn
sau khi trải qua các biến cố bất lợi đầu đời.
Và đó chính là giải pháp.
Là một nhà nghiên cứu, tôi phải nói rằng
hiện tại các nghiên cứu vẫn đang được tiến hành
và còn nhiều việc cần được thực hiện.
Đó là câu nói cửa miệng của các nhà khoa học chúng tôi.
Nhưng chúng tôi đang có những bước tiến để hiểu rõ hơn và tốt hơn
liệu sự thiếu hụt vi khuẩn quan trọng nào tại thời điểm nào
và loại HMO nào chúng tôi nên bổ sung cùng với loại probiotic nào
để giúp hồi phục lại hệ vi khuẩn của trẻ trong những tình huống cụ thể.
Điều mà tôi mong bạn nhớ được sau hôm nay
đó là trẻ sinh thường, được bú mẹ đầy đủ có một hệ vi khuẩn tốt
phù hợp với sự tiến hoá của loài người.
Nhưng trong những trường hợp bất khả kháng
chúng ta có cách để giảm thiểu những tác động tiêu cực đến sức khoẻ của bé.
Điều cuối cùng, tôi muốn bạn tưởng tượng một thế giới mới trong chốc lát,
một thế giới với hệ thống chăm sóc y tế
khi bạn mang con đến để kiểm tra định kỳ,
họ sẽ theo dõi thường quy sự phát triển hệ vi khuẩn đường ruột của trẻ
và nếu có sự bất thường nào,
trẻ sẽ được điều trị bằng một sản phẩm chuyên dụng tốt nhất
để khôi phục hệ vi khuẩn.
Điều đó sẽ tuyệt vời đến cỡ nào
khi mà bất kì căn bệnh mãn tính nào cũng khó mà xuất hiện
nhờ vào hệ thống y tế dự phòng này?
Bạn có thể tưởng tượng được một thế giới như vậy chứ?
Bạn có tin rằng một tương lai như vậy sẽ trở thành hiện thực không?
Tôi thì tin.
Tôi tin vào tương lai và tôi muốn cống hiến
để mở ra một tương lai như thế,
một tương lai mà mỗi đứa trẻ được bình đẳng về sức khoẻ ở xuất phát điểm
để bắt đầu một cuộc sống khoẻ mạnh dài lâu.
Cám ơn.
(Vỗ tay)