Што ако ви кажам дека околу вас има трилион ситни бактерии?
Вистина е.
Микроорганизмите наречени бактерии се едни од најраните облици на живот
кои се појавиле на Земјата.
Иако се состојат само од една клетка,
нивната вкупна биомаса е поголема од таа на сите растенија и животни заедно.
Живеат практично насекаде:
на земја, во вода,
на вашата трпезариска маса, на вашата кожа,
па дури и во вас.
Сепак, сè уште не паничете.
Иако вашето тело има 10 пати повеќе бактериски клетки
отколку што има човечки клетки,
многу од овие бактерии се безопасни, па дури и корисни,
и помагаат на варењето и имунитетот.
Но постојат неколку кои можат да предизвикаат штетни инфекции,
од најмали непријатности до смртоносни епидемии.
За среќа, постојат одлични лекови наменети против бактериски инфекции.
Создадени хемиски или од природни извори како мувла,
овие антибиотици ги убиваат или неутрализираат бактериите
преку прекинување на синтезата на нивниот клеточен ѕид
или попречување на некои витални процеси како синтеза на протеини,
правејќи го тоа без да ги уништат човековите клетки.
Со употребата на антибиотици за време на 20-от век
многу од смртоносните болести се денес лесно излечливи.
Но денес сè повеќе и повеќе од антибиотиците
стануваат помалку ефикасни.
Дали некаков дефект ја наруши нивната делотворност?
Проблемот не се антибиотиците, но бактериите против кои треба да се борат
и причината лежи во Дарвиновата теорија за природна селекција.
Исто како и секој друг организам,
секоја бактерија може да биде изложена на мутации.
Многу од овие мутации се штетни или бескорисни,
но од време на време, настанува некоја мутација која му помага
на организмот да преживее.
За бактеријата,
мутацијата која ја прави отпорна на некој антибиотик
претставува огромна помош.
Додека неотпорните бактерии се уништуваат
доста брзо во присуство на голема количина на антибиотици,
како во болниците,
има повеќе услови за отпорните бактерии да напредуваат,
пренесувајќи ги само мутираните гени кои им помагаат.
Репродукцијата не е единствениот начин за ова.
Некои ја ослободуваат ДНК-та со смртта за потоа да ги употребат други бактерии.
Други користат процес наречен конјугација,
се поврзуваат со пилуси за да ги споделат своите гени.
Со тек на време, резистентните гени се распространуваат,
создавајќи целосно нов тип на отпорни супербактерии.
Колку време имаме пред овие супер бактерии да нè надвладеат?
Некои бактерии го имаат веќе направено тоа.
На пример, одреден тип на бактеријата стафилококус ауреус,
која предизвикува сè,од кожни заболувања, до пневмонија и сепса,
се разви во МРСА,
и стана отпорна на бета лактамски антибиотици,
како пеницилин, метицилин и оксацилин.
Благодарение на генот кој заменува протеин за кој се врзуваат бета-лактамите,
МРСА може да го одржи својот клеточен ѕид неоштетен.
Други супербактерии, како салмонела,
некогаш дури произведуваат ензими, како бета лактамази,
кои ги разградуваат антибиотиците пред да им наштетат на бактериите.
Ешерихија Коли, разновидна група на бактерии,
која содржи форми што предизвикуваат дијареја и бубрежни заболувања.
може да ја спречи улогата на антибиотиците,
како хинолони,со активно исфрлување на напаѓачите
кои успеале да влезат во клетката.
Но постојат и добри вести.
Научниците работат на тоа да се чекор понапред од бактериите,
и иако развојот на нови антибиотици
е намален во последните години,
Светската здравствена организација дава приоритет на новите начини на лекување.
Други научници истражуваат алтернативни решенија,
како бактериофагна терапија, или користење на вакцини против инфекции.
Најважно, намалувањето на прекумерното и непотребно користење на антибиотиците,
на пример за мали инфекции кои се лечат сами по себе,
како и менувањето на медицинската практика за спречување на болнички инфекции,
можат да имаат огромна улога
преку одржување во живот на неотпорни бактерии
како конкуренција на отпорните бактерии.
Во борбата против супербактериите, воздржаноста некогаш е поделотворна
отколку жестокиот противнапад.