1828-yil boshida Sojorner Trut Kingston (Nyu-York) okrugi Bosh sudiga murojaat
qiladi. U sud tizimida hech qanday tajribaga
ega emas edi, sud qarshisida uning na puli va na kuchi bor edi.
Hakamlar hay'atining bepisandligiga
e'tibor bermay, Trut Alabamadagi quldorga noqonuniy ravishda sotilgan
besh yoshli o'g'li Pitrni qaytarish uchun kurashgani kelganini aytadi.
Bir necha oy davom etgan sud jarayoni chog'ida
Trut mablag' to'playdi, advokatlar bilan maslahatlashadi
va o'z e'tiqodiga sodiq qoladi.
Nihoyat, 1828-yil bahorida, Pitr onasi bag'riga qaytadi,
ammo Trutning faoliyati bu bilan tugamaydi.
U umrining qolgan qismini adolat o'rnatish va
ma'naviy qarashlarini shakllantirishga bag'ishlaydi.
Trut 18-asr oxirida Nyu-Yorkning Ulster okrugida
Izabella Baumfri nomi bilan qullikda dunyoga keladi.
Garchi Nyu-York shtati 1799-yil qullikni bekor qilish to'g'risida e'lon qilgan
bo'lsa-da, emansipatsiya akti sekin amalga oshiriladi.
Ayni paytda qullikka olinganlar
20 yosh o'rtalarigacha doimiy xizmat muddatini o'tashga majbur bo'lishadi.
Bu davr mobaynida quldorlar Baumfrini yaqinlaridan ayirib,
bir necha bor sotib yuborishadi.
Ko'pincha uning oila qurishiga to'sqinlik qilishadi.
Vanihoyat, Tomas ismli qulga turmushga chiqib,
3 farzandni dunyoga keltiradi.
U yangi oilasini jipslikda saqlashni istaydi, ammo
qullikni bekor qilish jarayoni sekinlash- gani umidini puchga chiqaradi.
Baumfrining xo'jayini Jon Dyumont 1826-yil ga qadar uni ozod qilishni va'da beradi.
So'zining ustidan chiqmagach, Baumfri qochib ketadi.
O'zi bilan faqat kenja qizi Sofiyani qutqarishga muvaffaq bo'ladi,
qolgan bolalari esa qullikda qoladi.
2 yildan so'ng Pitrni ozod qilishga erishadi.
Boshqa farzandlarini ko'rish uchun
yana 2 yil kutishiga to'g'ri keladi.
Bu vaqt ichida Baumfrining e'tiqodi unga taskin beradi va
diniy qarashlari yanada mustahkamlanadi.
Kingstonga (Nyu-York) ko'chib kelgach,
siyosiy qarashlari o'xshash bo'lgan Metodistlar jamoasiga qo'shiladi.
U yolg'izlikda ovoz chiqarib Xudoga murojaat qilishda davom etadi.
Kunlardan bir kun uning kechki ibodatlari yanada muhim ahamiyat kasb eta boshlaydi.
Baumfri Xudoning ovozini eshitganini, u Kingstonni tark etib, o'zining muqaddas
xabarini boshqalar bilan bo'lishishni buyurganini aytadi.
O'qish va yozishni bilmasligiga qaramay,
Baumfri ruhlantiruvchi voiz sifatida taniladi.
Uning nutqlari Bibliyadagi fikrlar,
ma'naviy ideallari va qullik tajribasiga asoslanadi.
Va'zlari afro-amerikaliklar va umuman ayollarga nisbatan zulmni qoralaydi,
qullikni bekor qilish va ayollar huquqlari uchun kurashda ommalashadi.
1843-yil u ismini Sojorner Trut deb o'zgartiradi
va o'zining afsonaviy notiqlik safarini boshlaydi.
Trut sayohatini Xudoning topshirig'i sifatida ko'radi.
E'tiqodi uni ko'p bor mamlakatni eng tahlikali hududlariga yetaklaydi.
Olomon orasidagi yagona qora tanli ayol o’z tinglovchilariga murojaat qiladi.
Trut Xudo uni himoya qilishiga amin edi,
ammo ayrimlar uning jasoratiga zo'ravonlik bilan javob qaytaradi.
Va'zlarining birida bir
guruh oq tanli kishilar u nutq so'zla- yotgan chodirni yoqib yubormoqchi bo'ladi.
Trut ular bilan to'qnashuvni shunday xotirlaydi: "Olomonga qarshi
chiqib, uni bostirishga yetarlicha ishonmaganimda... O'zimni go'yo
bir emas uchta yuragim bordek his etardim!
Ular shu qadar katta ediki, tanam ularni bazo'r ushlab turardi! ”. Kishilar
o'z fikridan qaytmaguncha Trut ularga qo'shiq va ibodat aytib tinchlantiradi.
Trut nutqlari butun mamlakat bo'ylab minglab insonlarga ta'sir ko'rsatadi, ammo
uning faoliyati ommaviy chiqishlar bilan chegaralanib qolmaydi.
Fuqarolik urushi paytida u Ittifoq armiyasiga qo'shilib, askarlarni yollash
va qora tanlilar qo'shiniga ta'minot tashkil etish bilan shug'ullanadi.
Uning mehnati e'tirof etilib, Prezident Linkoln bilan uchrashuvga taklif qilinadi.
Fursatdan foydalanib, u ilgari qul bo'lgan kishilarga
hukumat tomonidan yer berilishi kerakligini aytadi.
Trut 80 yoshlarida ham sayohat qilib, nutq irod etishda davom etadi.
1883-yil vafotiga qadar u adovatga boy dunyoda
o'z huquqlari uchun kurashgan to'g'riso'z tanqidchi bo'lib qoladi.
Trutning o'zi aytganidek: “Hatto dushmanlarim orasida ham
men o'zimni xavfsiz his etaman; chunki haqiqat kuchli va u tantana qiladi".