Miałem tylko cztery lata
gdy zobaczyłem jak moja mama
po raz pierwszy w jej życiu uruchamia pralkę.
To był dla niej wielki dzień.
Moi rodzice od lat oszczędzali,
by móc ją kupić.
Pierwszego dnia, na pierwsze uruchomienie pralki
została zaproszona nawet babcia,
aby mogła ją zobaczyć.
Babcia była najbardziej podekscytowana.
Przez całe jej życie
ogrzewała wodę nad paleniskiem
i prała ręcznie dla siedmiu dzieci.
A teraz miała oglądać jak elektronika
robi to za nią.
Mama ostrożnie otworzyła drzwi pralki,
włożyła brudne rzeczy
do środka,
właśnie tak.
Potem zamknęła drzwi,
babcia powiedziała, "Nie, nie, nie.
Proszę, pozwól mi wcisnąć przycisk."
Kiedy to zrobiła,
powiedziała "Fantastycznie.
Muszę to zobaczyć. Daj mi krzesło.
Daj mi krzesło. Muszę to zobaczyć."
Usiadła przed pralką
i oglądała cały proces prania.
Była zachwycona.
Dla mojej babci,
pralka była cudem.
Dzisiaj, w Szwecji i innych bogatych krajach
ludzie używają
mnóstwo najróżniejszych urządzeń.
Zobaczcie, mieszkania są nimi przepełnione.
Nawet nie potrafię ich wszystkich nazwać.
Oczywiście ludzie chcą też podróżować,
używają do tego samolotów,
które mogą ich zabrać na drugi koniec świata.
Ale nadal na świecie jest pełno ludzi
którzy wciąż grzeją wodę nad paleniskiem,
i gotują na ogniu.
Czasami nie mają nawet wystarczająco jedzenia.
Żyją poniżej granicy ubóstwa.
Ponad dwa miliardy ludzi żyją
za mniej niż dwa dolary dziennie.
A najbogatsi ludzie...
jest ich miliard,
żyją ponad granicą lotów, tak to ujmę,
ponieważ żyją za ponad 80 dolarów dziennie.
Ale mamy tutaj 3 miliardy ludzi,
a przecież na świecie żyje siedem miliardów,
tak więc mamy jeden, dwa, trzy, cztery miliardy ludzi
którzy żyją pomiędzy ubóstwem a luksusem.
Mają dostęp do prądu,
ale ile z nich ma pralki?
Przeprowadziłem szczegółowe badania
i odkryłem że pralka
zeszła poniżej linii luksusu
i mamy dodatkowy miliard który żyje powyżej granicy pralki.
(Śmiech)
Żyją za ponad 40 dolarów dziennie.
Tak więc dwa miliardy ludzi korzysta z pralek.
A pozostałe pięć miliardów...
jak oni piorą?
Albo bardziej precyzyjnie,
jak większość kobiet na świecie pierze?
Ponieważ to głównie kobiety wykonują ten ciężki obowiązek.
Piorą one właśnie tak: ręcznie.
To ciężka, czasochłonna praca,
która zabiera im całe godziny każdego tygodnia.
Czasami muszą przynosić wodę z daleka
aby zrobić pranie w domu.
Albo muszą zabierać rzeczy i prać je w odległym strumieniu.
One chcą pralki.
Nie chcą marnować życia
na tak ciężkiej pracy
która nie przynosi żadnych zysków.
Ich potrzeby nie różnią się
od potrzeb mojej babci.
Popatrzcie, dwa pokolenia wstecz w Szwecji:
przynoszenie wody ze strumienia,
ogrzewanie jej nad paleniskiem i pranie w ten sposób.
One chcą pralek dokładnie tak samo.
Kiedy pokazuję to moim "ekologicznym" studentom,
mówią mi, "Nie, nie każdy może mieć samochód i pralkę."
Jak mam powiedzieć tej kobiecie
że nigdy nie będzie miała pralki?
Wtedy spytałem studentów,
przez ostatnie dwa lata zadaję im to pytanie:
"Ilu z was nie ma samochodu?"
Kilkoro studentów podnosi wtedy dumnie ręce
i mówią "Nie używam samochodu."
Później zadaję trudniejsze pytanie:
"Ilu z was
pierze ręcznie swoje ubrania?"
Nikt nie podnosi wtedy ręki.
Nawet najbardziej zagorzali ekolodzy
korzystają z pralek.
(Śmiech)
Jak to się stało, że pralka stała się urządzeniem powszechnego użytku
i nikt nie może się od niej powstrzymać. Czy jest w tym coś niezwykłego?
Musiałem dokonać analizy zużycia prądu na świecie.
Oto ona.
Popatrzcie, widzicie tu siedem milionów ludzi:
latający ludzie, piorący ludzie,
ludzie z żarówkami i z ogniem.
Jeden taki kwadracik
to jednostka energii z surowców kopalnianych:
z ropy, węgla oraz gazu.
To z nich tworzy się najwięcej prądu i energii.
Na świecie zużywa się 12 takich jednostek,
a najbogatszy miliard ludzi zużywa sześć.
Połowa energii jest używana przez jedną siódmą ludzkości.
Ci, którzy używają pralek,
ale nie mają domu naszpikowanego gadżetami,
zużywają dwie.
Ta grupa zużywa trzy, po jednej na miliard.
Oni też mają prąd, ale nie zużywają nawet jednej jednostki na miliard.
W sumie mamy ich 12.
Ale to, co najbardziej interesuje
studentów-ekologów -- i słusznie że się tym interesują --
to przyszłość.
Jakie są prognozy? Jeśli wykorzystamy obecne tendencje,
to bez żadnych specjalnych analiz wiemy, że do 2050
dwie rzeczy mogą zwiększyć zużycie prądu.
Po pierwsze, wzrost liczby ludności.
Po drugie, rozwój ekonomiczny.
Wzrost populacji zaobserwujemy głównie wśród najuboższych,
ponieważ jest wysoki wskaźnik umieralności dzieci,
ale też dużą liczbę dzieci na kobietę.
Dlatego też tutaj będą dodatkowe dwa miliardy,
ale to nie wpłynie znacząco na zużycie prądu.
Drugim czynnikiem jest rozwój ekonomiczny.
Najlepiej wyjdą na tym wschodzące gospodarki --
nazywam je "Nowym Wschodem" --
przeskoczą do linii luksusów.
"Hop!", o tak!
Zaczną zużywać tyle energii ile teraz zużywa się na zachodzie.
A ci ludzie, chcą pralek.
Przejdą tutaj.
Podwoją swoje zużycie prądu.
I mam nadzieję że najbiedniejsi będą mieli już oświetlenie elektryczne.
Zaczną planować rodziny z dwójką dzieci i powstrzymają rozrost populacji.
Ale całkowite zużycie prądu
wzrośnie do 22 jednostek.
Z tych 22 jednostek
najbogatsi wciąż będą zużywać najwięcej.
Co więc trzeba zrobić?
Musimy wziąć pod uwagę,
ryzyko zmiany klimatu.
To jest możliwe.
Oczywiście urządzenia będą zużywały mniej prądu.
Ludzie nieco zmienią swe przyzwyczajenia.
Musimy też zacząć wytwarzać energię ze źródeł odnawialnych,
o wiele więcej niż teraz.
Dopóki oni mają to samo zużycie energii jak reszta,
nie mogą innym mówić
co mają robić a czego nie.
(Brawa)
Możemy pozyskiwać więcej zielonej energii.
To jest coś na co liczymy.
To prawdziwe wyzwanie na przyszłość.
Mogę was zapewnić że ta kobieta ze slumsów w Rio potrzebuje pralki.
Jest zadowolona z jej minister energetyki,
która zapewniła wszystkim prąd --
tak zadowolona, że nawet na nią głosowała.
To jest Dilma Rousseff,
prezydent jednego
z największych państw demokratycznych na świecie...
od ministra energetyki do prezydenta.
Jeżeli tylko istnieje demokracja,
ludzie głosują na pralki.
Kochają je.
Co w nich jest takiego niezwykłego?
Moja mama pokazała mi tę magię
pierwszego dnia.
Powiedziała, "Hans,
włożyliśmy pranie,
a pralka zacznie prać.
Teraz możemy iść do biblioteki."
To była właśnie ta magia:
włączałeś pralkę,
a co z niej wyciągałeś?
Wyciągałeś z niej książki,
takie dla dzieci.
Mama miała czas żeby mi poczytać.
Uwielbiała to. Miała "Elementarz."
Zacząłem karierę profesora wtedy,
gdy mama miała czas żeby mi poczytać.
Miała też książki dla siebie.
Zaczęła się uczyć angielskiego
i nauczyła się go jako języka obcego.
Przeczytała tyle powieści,
masę różnych książek.
Naprawdę pokochaliśmy tą maszynę.
I razem z mamą wołaliśmy:
"Dziękujemy rewolucji przemysłowej.
Dziękujemy hutom stali.
Dziękujemy elektrowniom,
i dziękujemy przemysłowi chemicznemu
za czas na czytanie książek."
Dziękuję bardzo.
(Brawa)