စာပေသမိုင်းထဲက ကဗျာဆရာကြီးများ အနက်မှ
Homer, Shakespeare
Milton နဲ့
Whitman တို့လို
အမည်တွေတစ်ချို့ကို ချက်ခြင်း မှတ်မိနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ကဗျာဆရာကြီးတစ်ဦးရှိပါတယ်။
သူ့အမည်ကိုတော့ သိချင်မှသိကြမှာပါ၊
Guillaume Apollinaire ပါ။
သူဟာ Picasso Rousseau နဲ့ Chagall တို့လို ပန်းချီပညာရှင်တွေနဲ့
နီးစပ်တဲ့မိတ်ဆွေ၊
ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သူပါ။
သရုပ်လွန်ဝါဒ စကားရပ်ကိုထွင်ကာ
၁၉၁၁ မှာ Mona Lisa ကို ခိုးယူခဲ့တယ် လို့တောင် သင်္ကာမကင်းဖြစ်ခံခဲ့ရတယ်။
တိုတောင်းလှတဲ့ သူ့ဘဝအတွင်း
လာလတ္တံ့ အနုပညာ တော်လှန်ရေးလို့ တွက်ဆရဟန်ရှိတဲ့
နည်းလမ်းတစ်ခုနဲ့ စာသားနဲ့ပုံရိပ် ပေါင်းစပ်တဲ့ ကဗျာစာပေကို သူဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနဲ့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ပါရီမှာ
အငှားခစျေးနည်းတဲ့ Montmartre နဲ့ Montparnasse ဒေသတွေဟာ
ဆာလောင်နေတဲ့ အနုအညာရှင်တိုင်းအတွက် နေအိမ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။
သူတို့တတ်နိုင်တာဆိုလို့ ဒါပဲကိုး။
ဒီပန်းချီဆရာတွေ၊ စရေးဆရာတွေနဲ့ ပညာရှင်တွေဟာ
အနုပညာထက်သန်မှုနဲ့ လူမှုစံတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ယုံကြည်ချက်တွေမှာစုစည်း
ပြင်သစ်ရဲ့စိတ်ကြိုက် ယဉ်ကျေးမှုအခွဲဖန်တီးခဲ့တယ်
သူတို့ရဲ့အနုပညာ၊ စာပေနဲ့ ဉာဏ်စွမ်း လက်ရာတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးပုံသွင်းခဲ့လိမ့်မယ်။
၂၀ ရာစုအရောက်မှာ
ဒီတက်ကြွတဲ့မြင်ကွင်းအတွင်း
အနုပညာဝေဖန်ရေးသမား၊ ကဗျာဆရာနဲ့ အတွေးအမြင်သစ်ကို ရပ်တည်ကာကွယ်သူ
Guillaume Apollinaire ဟာ လူသိများတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့တယ်။
အနုပညာဝေဖန်သူအဖြစ် ခေတ်သစ်ပန်းချီနဲ့
သရုပ်လွန်ဝါဒီ လှုပ်ရှားမှုကို ကမ္ဘာကိုရှင်းပြကာ
သူစိမ်းကြောက်ကာ အမြင်ကျဉ်းတဲ့လူထုနဲ့ မကြာခဏရင်ဆိုင်ရတဲ့
လူငယ်အနုပညာရှင်များစွာကို ကြားဝင်ကာကွယ်ပေးခဲ့တယ်။
ကဗျာဆရာတစ်ဦးအနေနဲ့ Apollinaire ဟာ အနုပညာပုံစံအားလုံးကို ထက်သန်ပြီး
အလယ်ခေတ်စာပေရသကို နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးပါ။
အထူးသဖြင့် လက်ရေးလှအတတ်နဲ့ ရွေးရေးခြယ် အစအက္ခရာတွေပါ။
စိတ်ကူးကောင်းသူအဖြစ် Apollinaire ဟာ အနုပညာ အလေ့အထနှစ်ခုကြားကဟာကွက်ကို မြင်ခဲ့တယ်။
တစ်ခြမ်းက လူကြိုက်များတဲ့ တလေးတစား အခြေကျနေတဲ့ အဲဒီအချိန်က အစဉ်အလာပုံစံတွေ၊
နောက်တစ်ခြမ်းက သရုပ်လွန်ဝါဒနဲ့ ခေတ်သစ်ပန်းချီကနေ
ဖြစ်အောင်လုပ်တဲ့ အနုပညာဖော်ပြချက်
ပုံစံတွေ၊
ရုပ်ရှင်နဲ့ ဓာတ်ပုံလို
တီထွင်မှုအသစ်တွေ၊
ဒီခွဲခြားမှုအတွင်းမှာ
ကဗျာစာပေကို သူ့ရဲ့ အရေးပါဆုံး အထောက်အကူပြုမှု
စာပန်းချီကနေ
Guillaume Apollinaire တံတားတစ်စင်း ထိုးခဲ့တယ်။
Apollinaire ဟာ စာပန်းချီကို ကဗျာရုပ်ပုံ၊ အရေးပုံတူ၊
အတွေးကားချပ်
အဖြစ်ဖန်တီးခဲ့ပြီး
ဒါကို သူ့ရဲ့ ခေတ်မီအတွေးအခေါ်နဲ့ ကဗျာကို
စာနဲ့လင်္ကာရဲ့ သာမန်ကန့်သတ်နယ်တွေရဲ့ အလွန် ၂၁ ရာစုထဲကို တွန်းပို့ဖို့
သူ့ရဲ့အာသီသကို ဖော်ပြဖို့ သုံးခဲ့တယ်။
တစ်ချို့ စာပန်းချီတွေက ရယ်စရာပါ။
"Lettre-Océan." လိုပေါ့။
တစ်ချို့က ငယ်စဉ်မှာ ဆုံးသွားတဲ့ မိတ်ဆွေတွေကို ရည်စူးတယ်
"La Colombe Poignardée et le jet d'eau" လိုပေါ့။
တစ်ချို့က စိတ်ခံစားမှု တဒင်္ဂရဲ့ ဖော်ပြချက်ပါ။
""Il Pleut"" လိုပေါ့။
"အမျိုးသမီးတွေရဲ့အသံတွေ ရွာချနေတယ် မှတ်ဉာဏ်ထဲမှာတောင် သေခဲ့သလိုမျိုးပေါ့
မင်းအပေါ်ကိုလည်း ရွာချနေတယ်၊ ငါ့ဘဝရဲ့ အံ့ဖွယ် ဆုံတွေ့မှုတွေပေါ့၊
အိုး မိုးစက်လေးတွေ
ဒီပတတ်ရပ်နေတဲ့တိမ်တွေက ကြားနိုင်တဲ့မြို့ တွေရဲ့စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ဟီသံပေး၊
ဝမ်းနည်းမှုနဲ့ အထင်သေးမှုက ရှေးဟောင်းဂီတ တစ်ခုဆီ ငိုကြွေးခိုက်မိုးရွာလား နားထောင်ပါ
ထက်အောက်ဝန်းကျင်မှာ သင့်ကိုချည်ထားတဲ့ အနှောင်အဖွဲ့တွေ နည်းသွားတာ နားထောင်ပါ။"
စာပန်းချီတိုင်းဟာ စာဖတ်သူတွေကို ပုံမှန် ကဗျာစာပေ အတွေ့အကြုံကနေ
သူတို့ကိုယ်တိုင် နှောင်ကြိုးတွေဖြေပြီး
အသစ်တစ်ခုကို ခံစားသိမြင်ခွင့်ပေးဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။
"Lettre-Océan" ဟာ စာတွေကို မဖတ်ခင်ကတင် အရင်ဆုံးမြင်ရတဲ့ ပုံရိပ်တစ်ခုပါ။
စာသားသက်သက်ကို ပုံတွေ၊ သဏ္ဌာန်တွေမှာ စကားလုံးတွေနဲ့ပေါင်းတယ်။
စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန်နှစ်ခုပါ၊ တစ်ခုက စတုရန်းတစ်ခုထဲမှာ ဆက်ထားတယ်
အခြားတစ်ခုက လိပ်နေပုံထဲက စာမျက်နှာအလွန်မှာ ပုံဖော်ထားတယ်
အတူစုပြီး ခေတ်သစ်ပန်းချီဆီ အရိပ်သန်းတဲ့ ရုပ်ပုံတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့တယ်။
စာသားကို အနီးကပ်ဖတ်လိုက်တဲ့အခါ
အတွင်းက သရုပ်ဖော်စကားလုံးတွေက
အီဖယ်မျှော်စင်ရဲ့ ဝေဟင် မြင်ကွင်းပုံ ကို ညွှန်းတယ်။
အဲဒီအချိန်က ဆက်သွယ်ရေးပုံစံသစ် တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ကြေးနန်းရဲ့
လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတွေကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြတယ်၊
သေချာတာက Apollinaire ရဲ့ စာပန်းချီတွေထဲက နက်ရှိုင်းစွာ ထပ်ထားတဲ့ အနုပညာ ပြသမှုတွေဟာ
ဒီပုံစံရဲ့ ဆရာတစ်ဆူဆီက ကဗျာစွမ်းရည်ရဲ့
ပြောင်မြောက်တဲ့ ပြသမှု သက်သက်ပဲမဟုတ်ပါ။
စာပန်းချီတိုင်းဟာလည်း အချိန်ထဲက လျှပ်တစ်ပျက်ရိုက်ချက်ပါ
Apollinaire အပါအဝင် ပါရီက
စိတ်လွတ်ကိုယ်လွတ်
အနုပညာရှင်အားလုံးရဲ့ ပြင်းပြမှု ၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုနဲ့ မျှော်လင့်စချက်ကို
အနှစ်ချုပ်ပြနေပါတယ်၊
သူတို့အများစုဟာ ခေတ်ရှေ့ပြေးနေပြီး
သူတို့ရဲ့ ဆန်းသစ်တဲ့လက်ရာတွေနဲ့
အနာဂတ်ကို စိတ်ထက်သန်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားရင်းပေါ့။