Գրականության պատմության կարկառուն ներկայացուցիչներից ոմանք,
օրինակ` Հոմերոսը,
Շեքսպիրը,
Միլթոնը
և Վիթմենը, բացարձակապես ճանաչելի են:
Սակայն, կա 20-րդ դարի մի ֆրանսիացի բանաստեղծ,
ում անունը Դուք դժվար թե իմանաք.
Գիյոմ Ապոլինե:
Նա շատ արվեստագետների մոտ ընկերն ու համագործակիցն էր, օրինակ` Պիկասոյի,
Ռուսսոյի,
և Շագալի:
Նա կորզեց «սյուրռեալիզմ» տերմինը,
նրան էին անգամ կասկածում 1911 թ. Մոնա Լիզան գողանալու մեջ:
Իր կարճատև կյանքի ընթացքում
նա ստեղծեց բանաստեղծական ոճ, որը համախմբեց տեքստը և պատկերը՝
իր հերթին կանխատեսելով արվեստում սպասվող հեղափոխությունը:
Ուշ 19-րդ դարի և վաղ 20-րդ դարի Փարիզում
Մոնմաղտղի և Մոնպաղնասի ցածրակարգ շրջանները
այսպիսի սոված արվեստագետների հանգրվանն էին:
Նրանք իրենց կարող էին միայն այսպիսի կենսաոճ թույլ տալ:
Այս նկարիչները, գրողները և մտավորականները,
միավորված իրենց արվեստկան կրքով և հակամշակութային համոզմուքներով,
ստեղծեցին Ֆրանսիայի բոհեմական ենթամշակույթը:
Եվ նրանց արվեստի գործերը, գրականությունը և գաղափարները ցնցեցին աշխարհը:
20-րդ դարի սկզբին`
այս դինամիկ մթնոլորտում,
արվեստաբան, բանաստեղծ և ավանգարդի ականավոր ներկայացուցիչ
Գիյոմ Ապոլինեն մեծ հեղինակություն էր վայելում:
Որպես արվեստաբան` Ապոլինեն աշխարհին
ներկայացրեց կուբիստ և սյուրռեալիստ շարժումները
և մեկենաս դարձավ երիտասարդ արվեստագետների
հասարակության այլատվածությունից ու սահմանափակ մտածելակերպից նրանց պաշտպանելով:
Որպես գրող` Ապոլինեն հետաքրքրված էր արվեստի բոլոր ենթատեսակներով
և միջնադարյան գրականության գիտակ էր,
նամանավանդ` գեղագրության և լուսավորված սկզբնատառերի ուղղությամբ:
Որպես երազող` Ապոլինեն արվեստի տվյալ երկու ճյուղերի միջև բաց էր նկատում:
Մի կողմից հայտնի և անչափ գովաբանված արվեստի ավանդական տեսակների,
մյուս կողմից` արվեստի արտահայտման ձևերի միջև,
որոնք արտահայտվում էին սյուրռեալիզմի,
կուբիզմի
և նոր հայտնագործությունների, օրինակ`
կինոյի և ձայնագրության տեսքով:
Այս բացը լրացնելու համար,
ստեղծելով պոեզիայի իր ամենակարևոր ներմուծումը`
կալիգրամը`
Գիյոմ Ապոլինեն կառուցեց մի կամուրջ:
Ապոլինեն ներմուծեց կալիգրամը` որպես բանաստեղծության նկար,
գրավոր դիմանկար,
մտածմունքների գծագիր,
և նա այն օգտագործեց ցույց տալու իր մոդեռնիզմը և իր
ցանկությունը դուրս հանել բանաստեղծու- թյունը սովորական տեքստի սահմաններից
և նորովի ներկայացնել:
Իր որոշ կալիգրամները զվարճալի են,
օրինակ` «Lettre-Océan»-ը:
Որոշները ուղղված են իր երիտասարդ մահացած ընկերներին,
օրինակ` « La Colombe Poignardée et le jet d'eau»-ն:
Որոշները պատկերում են զգացմունքային պահի արտահայտումը,
օրինակ` «Il Pleut»-ն.
«Անձրևում են կանանց ձայներ, իբրև նրանք մահացել են նույնիսկ հուշերում,
և դու էլ ես անձրևում, իմ կյանքի հիասքանչ հանդիպումներ,
օ՜, փոքրիկ կաթիլներ:
Այն գոռացող ամպերը սկսում են խրխնջալ լսելի քաղաքների մի ողջ տիեզերք:
Լսի՛ր` արդյոք անձրևում է, երբ ափսոսանքն ու արհամարհանքը սգում են հինավուրց երգերին:
Լսի՛ր` ինչպես են կապերը քանդվում, որոնք պահում են քեզ վերևում և ներքևում»:
Յուրաքանչյուր կալիգրամը նպատակադրված է ընթերցողներին ազատել
բանաստեղծության սովորական շրջանակից
և տալ ինչ-որ նոր բան զգալու և տեսնելու հնարավորություն:
«Lettre-Océan»-ը սկզբից երևում է որպես նկար մինչև բառերին անցնելը:
Տեքստային տարրերը միախմբվել են տարբեր պատկերներով և ձևերով:
Երկու շրջանաձև պատկեր, մեկը` քառակուսու մեջ,
մյուսը` անձև, պարույրի տեսքով:
Միասին նրանք ստեղծում են պատկեր, որը նպաստում է կուբիզմի բացահայտմանը:
Ապա, ավելի ուշադիր տեքստը կարդալուց հետո, կտեսնենք,
որ նկարագրողական բառերը ցույց են տալիս
Էյֆելյան աշտարակի տեսքը վերևից:
Նրանք տուրք են մատուցում հեռագրի էլեկտրոմագնիսային ալիքներին,
որը այդ ժամանակ հաղորդակցության նոր ձև էր:
Անկասկած, Ապոլինեի կալիգրամներում թաքնված արվեստի արտահայտությունները
ոչ միայն վարպետի բանաստեղծական
համարձակության դրևորումներն են,
այլ նաև այդ ժամանակի դրսևորումն են,
որոնք արծարծում են կիրք,
հուզմունք
և Փարիզի արվեստագետների բոհեմական սպասումները,
օրինակ` Ապոլինեի,
որոնցից շատերը իրենց ժամանակից առաջ էին ընկել
և իրենց նորարարական մտածելակերպով
անհամբեր սպասում էին ապագային: