Alise Volkman: İşte hikayemiz burada başlıyor
doğumun sarsıcı görüntüsüyle
ilk oğlumuz, Declan.
Şüphesiz, hayatlarımızı birçok yönden değiştiren
etkili, önemli bir an.
Hayatlarımızı hiç beklemediğimiz açılardan da
değiştiren bu ana bir yıl sonra dönüp bakmak
aklımıza bir iş kurma fikri düşürdü
ve böylece anne babalar için bir web sitesi olan
Babble'ı kurduk.
Rufus Griscom: Şimdi düşünüyorum da, öykümüz aslında
birkaç yıl öncesinden başlıyor (AV: Doğru.)
RG: Hatırlarsın, aşk aklımızı başımızdan almıştı.
AV: Almıştı.
RG: O zamanlar çok farklı bir web sitemiz vardı.
Adı Nerve.com du ve
"okumuş pislik" diye etiketlenmişti.
Teoride ve (keşke) pratikte
seks ve kültür üzerine
çevrimiçi bir dergiydi.
AV: Flört sitesine evrildi.
Maruz kaldığımız şakaları tahmin edersiniz. Seks bebek getirir.
Nerve'deki talimatlara uyanın sonu Babble olur filan
ki, bize de bu oldu.
Belki ileride bir geriatri sitesi kurarız, üçüncü sitemiz bu olur. Göreceğiz.
RG: Ama Nerve'den Babble'a geçiş bizim için
sıradan bir yaşamın yeni evresi meselesi değildi,
her ne kadar bununla ilintili olsa da.
Bizim için aslolan
insanların içtenlikle bahsetmekte zorlandığı konuları
gayet dürüstçe konuşabilmekti.
Bize öyle geliyordu ki,
işler asıl insanlar yalan söylemeye,
ikiyüzlülük etmeye başladığında ilginçleşiyor de ve
biz de tam o noktaya dalmak istiyorduk.
Genç ebeveynler olarak hayretle fark ettik ki,
çocuk yetiştirme konusundaki tabular,
neredeyse seks hakkıdaki tabulardan bile fazla.
AV: Doğru. Söylendiği gibi
bebeğin ilk yaşları gerçekten harikaydı ama
bir o kadar da zordu.
Bundan söz etmek zordur çünkü
anne-babalık reklamları gayet yanıltıcı.
(Kahkahalar)
Bir sürü dergiye abone olduk, ödevimizi yaptık
ama başımızı nereye çevirsek böyle görüntülerle karşılaşıyorduk.
Biz de anne baba olunca
hayatımız böyle olacak sandık.
Bütün günler güneşli geçecek, çocuklarımız hiç ağlamayacak.
Ben daima bakımlı ve dinlenmiş olacağım.
Ama gerçeklerin bununla hiç ilgisi yok.
RG: O içi güzel görüntülerle dolu,
pırıl pırıl anne baba dergilerini indirip,
gözlerimizi kendi salonumuza çevirdiğimizde
gördüğümüz şunlardı.
Bizim oğlanlar.
Elbette daima ağlayıp bağırmıyorlar.
Ama evde üç oğlan olunca aralarından hiç değilse birinin
istenen şekilde davranmaması ihtimali
epeyce yüksek.
AV: Evet, işte bizde de ipler bu noktada koptu.
Çocuk sahibi olurkenki beklentilerimizle
yaşadıklarımızın hiç alakası olmadığını hissettik.
Böylece anne babalara gerçekleri göstermeye karar verdik.
Ebeveynliğin gerçekte ne olduğunu
anlamalarını sağlayacak bir dürüslüğü seçtik.
RG: İşte bu bağlamda bugün sizlerle çocuk yetiştirmenin
4 tabusunu paylaşmayı istiyoruz.
Elbette ebeveynlik hakkında söyleyemeyeceğiniz şeyler
sadece bu dördü değil.
Bizim için özellikle geçerli olan
dördünü sizlerle paylaşacağız.
İşte ilk tabu:
yüzünü görür görmez
bebeğime aşık olmadım diyemezsiniz.
Bugün gibi hatırlıyorum. Hastanedeydik.
İlk bebeğimizi dünyaya getiriyorduk.
AV: Biz mi ben mi?
RG: Afedersin.
Yanlış özne.
Alisa ilk bebeğimizi doğurma
lütfunda bulunuyordu (AV: Sağ ol.)
ve ben de kapı önünde bekliyordum
Kollarımı açmıştım.
Hemşire bana doğru geliyordu
kucağında güzel mi güzel bebekle.
Bana yaklaşırken, hatırlıyorum,
arkadaşlarımız sesleri kafamda çınlıyordu:
"Bebeği kucağına verdiklerinde
öyle güçlü öyle büyük bir sevgi
kaplayacak ki içini, hayatında böyle bir şey
hissetmediğini göreceksin."
İşte o ana hazırlıklı olmaya çalışıyordum.
Bebek geliyordu
ve ben de bebeğin sevgisiyle
kamyon çarpmışa dönecektim.
Bebek kollarıma verilmişti
tabii ki özel bir andı ama.
Bu resim bebeği kucağıma alıp
annesine getirmemden saniyeler sonra çekildi.
Gözlerimizdeki ışıltıya bakın.
Karıma duyduğum sevgi ve şefkat ile
eli ayağı düzgün bir bebek sahibi olmanın
verdiği büyük minnetle doluydum.
Bir yandan da tuhaf şeyler yapıyordum.
Bileklikleri eşleşiyor mu diye kontrol ediyordum.
Şüpheyle "emin misin? bizimki bu mu?" diye soruyordum
Tümü son derece önemli.
Tabii ki çocuğa karşı büyük bir şefkat duyuyordum ama
bunun 5 yıl sonra, şimdiki duygularımla alakası yok.
Bu noktada bir bakıma
sapıkça birşey yaptık.
Çocuğumuza duyduğumuz sevgiyi
bir çizelgeye döktük.
(Kahkahalar)
Bu düpedüz sapkınlık.
Zamana göre sevgi miktarı çizelgesi olmaz.
Sevgiyi ölçemeyiz çünkü
sevginin iki halli bir şey olduğunu düşünürüz.
Ya aşıksındır ya değilsindir.
Ya seversin, ya sevmezsin.
Ama aslında bence sevgi bir süreç.
Sevgi hakkındaki sorun da bu,
onun ya var ya yok türünde birşey olduğunu
düşünmemiz yüzünden
sevgiyi yanlış değerlendiriyoruz
sevgi yalandır, sevgi kifayetsizdir, veya seni senden alır.
Bu noktada babanın deneyiminden bahsediyorum, sanırım.
Zannedersem baba olan her erkek bu yoldan geçiyor,
ilk aylarda hatta belki ilk yıl boyunca gösterdiği duygusal tepki,
kimilerine göre kifayetsiz oluyor.
AV: Rufus'un bunu söylemesine memnun oldum
çünkü gördüğünüz gibi ilk sene,
en çok işi benim üstlendiğim sırada o dibe vurmuş.
Bütün çocuklarımızın ilk aylarında ona takılıp
bakın, Rufus amca diye
şakalaşmayı severiz.
(Kahkahalar)
RG: Ama çok müşfik bir amcayım ben, çok müşfik.
AV: Evet, ona bir de şöyle takılırım:
başka bebeklerle bir araya koysak
bizimkileri bulabileceğinden şüpheliyim.
Ona sürpriz bir sınav hazırladım
Eyvah
AV: Fazla mahcup etmek istemiyorum. Üç saniye süre vereceğim.
RG: Ama olmazki. Bu hileli bir soru. borda yok değil mi?
AV: Sekiz haftalık oğlumuz bunlardan biri.
Rufus çabucak tanıyabilecek mi, görmek istiyorum.
RG: En soldaki (AV: Hayır!)
(Kahkahalar)
RG: Zalim.
AV: Fazla söze gerek yok.
(Kahkahalar)
İkinci tabuya geçeceğim.
Çocuk sahibi olmanın ne kadar yalnızlaştırdığından bahsedemezsiniz.
Hamilelik çok güzeldi, çok sevmiştim.
Çevremle aramdaki bağ çok güçlüydü.
Etraftaki herkesin hamileliğimle ilgilendiğini
doğuma kadar her aşamayla meşgul olduklarını hissetmiştim.
Gelecek nesillere vesile olduğumu hissediyordum.
Bu coşkulu his hastanede de devam etti.
Hediyeler, çiçekler, ziyaretçiler yağıyordu.
Şahane bir deneyimdi.
Ama eve gidince
birden herkesle bağlantım koptu
aniden dört duvar arasına kısıldım.
Bu hisler beni hayrete düşürdü.
Zor olacağını tahmin ediyordum,
gece uykusuz kalmak, devamlı beslemek beklenen şeylerdi ama
yaşadığım o yalnız kalmışlık hissini
beklemiyordum.
Kimsenin bana böyle yapayalnız hissedeceğimden
bahsetmemiş olmasına şaştım.
Çok yakın olduğum ve üç çocuk annesi olan
kızkardeşimi arayıp sordum:
"neden böyle yapayalnız kalacağımı
muazzam bir izolasyon hissini yaşayacağımı
daha önce söylemedin?"
Hiç unutmam, dedi ki:
"İlk defa anne olacak birine
bu gibi şeyler söylenmez ki"
RG: İşte bize göre
ilk defa anne olacaklara söylenmesi gereken
tam da böyle şeylerdir.
Bizce bu içten
ve kaba dürüstlük
hep birlikte iyi anne-babalar
olabilmemiz için
kritik öneme sahip.
Bu yalnızlık hissine yol açan etkenlerden birinin
içinde yaşadığımız modern dünya olduğunu
düşünmemek mümkün değil.
Böylece Alisa'nın deneyimini izole etmedik.
Anketine katılan annelerden %58'i
kendilerini yalnız hissettiklerini bildirdi.
Bunlardan en yalnız olan %67'sinin
çocukları 0-5 yaş aralığında, muhtemelen 0-2 yaşlarında.
Bu araştırmayı hazırlarken
dünyanın farklı kültürlerinde bu sürenin
nasıl geçirildiğine baktık.
Çünkü Batı dünyasında %50'den daha azımız
aile üyeleri ile yakın yerlerde oturuyor ki,
bu süreci zorlaştıran en önemli etkenlerden biri bu.
Birçokları arasından bir örneğe bakalım
Güney Hindistan'da
jholabihari diye bir gelenek var
kadın hamileliğin 7-8. aylarında
bir dizi tören ve ritüelle
annesinin evine taşınır
doğum yapar ve bebeği birkaç aylık olduktan sonra
kocasıyla yaşadığı evine döner.
Başka kültürlerde bu yalnızlık döneminin atlatılması için çeşitli
yöntemler olduğunu düşünüyoruz.
AV: Üç numaralı tabu:
düşük yaptığınızı söyleyemezsiniz ama bugün kendiminkini anlatacağım.
Declan doğduktan sonra
beklentilerimizi gözden geçirdik.
Neyle karşılaşacağımızı bildiğimize göre
bu tecrübeyi tekrar yaşayabiliriz dedik.
Şükür ki yeniden hamile kalabildim.
Derken bebeğin erkek olduğunu öğrendim.
Beş aylık hamileyken
bebeğimizi kaybettiğimizi öğrendik.
Bu onun son küçük resmi.
Elbette çok zor zamanlardı
çok acı çektik.
Bu yas süreci üzerinde çalışıyordum.
Kimseyle görüşmek istemediğimi fark edince hayrete düştüm.
Cidden bir köşede kıvrılıp kalmak istiyordum.
Yeniden toplum içine
nasıl çıkacağımı bilemiyordum.
Bir şekilde derinlerde
bir isteksizlik hissediyordum
Utanıyordum
hicap duyuyordum, doğrusu
bir bakıma genetik görevimi
yerine getirememiş, başarısız olmuştum.
Bu yüzden tekrar anne olamazsam,
bunun evliliğimi ve
bir kadın olarak beni
nasıl etkileyeceğini sorgulamaya başladım.
Cidden zor zamanlardı.
Üzerinde daha fazla çalıştıkça
o delikten çıkmaya ve insanlarla konuşmaya başladım.
Benzer bir sürü öyküyle karşılaşmak
gerçekten hayret vericiydi.
Daha önce her gün konuştuğum,
birlikte çalıştığım, arkadaşım olan insanlar
aile fertleri ve uzun zamandır tanıdığım kimseler
benimle kendi deneyimlerini hiç paylaşmamıştı.
Tüm o deneyimlerin saklandıkları yerden çıkmasını hatırlıyorum.
Gizli bir kadınlar kulübüne
kabul edilmiş gibiydim
rahatlatan, güven veren bir kulüp.
Sanırım düşük yapmak
görünmez bir cenaze gibi.
Toplumun yanınızda olacağı kadar büyük olmayan
gerçek bir töreni bile bulunmayan
görünmez bir defin.
Gerçek bir cenazede tören düzenler, bir biçimde hayatı kutlar
toplumdan destek alırsınız.
Düşük yaptığınızda durum bu değildir.
RG: Ve ne yazıktır ki çok yaygın
çok travmatik bir tecrübe.
Hamileliklerin % 15 - 20'si düşükle sonlanıyor.
Bence son derece sarsıcı.
Bir araştırmaya göre düşük yapan kadınların
%74'ün kendilerini suçladıklarını gösteriyor ki, bu korkunç.
Ve daha korkuncu %22'si
düşük yapsa, bunu kocasından gizleyeceğini söylüyor.
Şimdi dört numaralı tabu:
çocuk sahibi olduktan sonra ortalama
mutluluk seviyenizin düştüğünü söyleyemezsiniz.
Cocuk sahibi olmanın mucizevi
seviyesine erişince
hayatımın her alanında çok ama çok daha mutlu
oldum demeniz beklenir.
Bugün gibi hatrımda
ilk oğlumuz Declan dokuz aylıktı
kanepede oturuyordum
ve Daniel Gilbert'in "Tökezleten Mutluluk" kitabını okuyordum.
Üçte ikisini bitirmiştim ki,
bir sayfanın sağında
bizden bahsedildiğini fark ettim
"Yeni ana-babalar için
muhtemel en korkunç
çizelge"
Birbirinden bağımsız dört araştırmaya
dayanan çizelgede, daha genel bir mutluluk ile
yakından ilişkili olan evlilikten
memnun olma oranının sert bir şekilde dibe vurduğu
ve ilk çocuk
üniversiteye başlayana kadar yükselmediği gösteriliyor.
Burda durmuş gelecek 20 yılıma bakıyorum da
bu mutluluğu ikiye yaran bu dönem
malum aile arabasını süreceğimiz dönem olacak.
Bedbin bir dönem.
AV: Tamam, ilk aylar zorluydu
ama üstesinden gelmiştik derken
bu araştırma, üstümüzde soğuk duş etkisi yaptı
Bir umut ışığı görme hülyasıyla
konuya daha da dikkatlice eğildik.
RG: Bir ebeveyn web sayfası sahibi olmanın en güzel taraflarından biri de
o dört araştırmayı yapan bilimadamlarıyla
röportaj yapacak harika bir
muhabirimizin olması.
Çünkü dedik ki, böyle olmasa gerek.
Bu araştırmalarda eksik olan bir şey var.
Bu kadar feci olamaz.
Muhabirimiz Liz Mitchell harika bir iş başardı.
Dört bilimadamıyla görüştü
hatta Daniel Gilbert ile de röportaj yaptı
ve anladık ki, bir umut ışığı var, sahiden.
Tahminimize göre
ortalama mutluluk çizgisi
insanın yaşamı boyunca şöyle seyrediyor.
Ama bu çizgi
an be an mutluluğu yansıtmadığı
için yetersiz.
İşte an be an mutluluk hallerini üstüne giydirdiğinizde
mutluluk çizgisi
şöyle bir hal alıyor.
Çocukluğumuzda (şimdi kendi çocuklarımızda
gördüğümüz) ufacık bir
olay, bir durum
bir anda mutluluk patlaması
yaratıp zirveye çıkarken
hemen ardından küçücük bir başka şey
mutluzluğa, bedbinliğe sürüklenmelerine sebep olabilir.
İzlemesi bile olağandışı. kendi çocukluğumuzu hatırlatıyor.
Ve yaş ilerledikçe
yaş neredeyse lityumun hallerinden biri gibi oluyor,
ve yaş ilerledikçe daha dengeli hale geliyorsunuz.
20'li 30'lu yaşlara gelindiğinde ise
mutluluğu zaptetmeyi öğreniyorsunuz.
Fark ediyorsunuz ki
"Hey, şu konsere gidebilir ve
yaşayacağım muazzam tecrübe sayesinde
tüylerim diken diken olur
ama kim bilir ne kadar kalabalık olacak
gidip bir bira bile alamam.
İyisi mi gitmeyeyim.
Evde müzik setim var. Boşvereyim konseri."
Ortalama mutluluk çizgisi yükseliyor
ama iniş-çıkışlar azalıyor.
AV: Evet, derken ilk çocuk dünyaya geliyor
ve kendinizi yeniden o iniş çıkışlara
alıştırmanız gerekiyor.
çıkışlar, ilk adımlar, ilk gülücük,
okumayı öğrendiği an,
inişler ise akşam 6-7 arası evde olmak.
ancak farkettik ki, bu yeniden alışma
dengeyi kaybetmenin en harika yolu
hayatımıza kattığı anlam
müteşekkir olmamızı sağlıyor.
RG: Bir anlamda
ortalama mutluluğumuzu
ve güvenlik hissimizi
o iniş çıkışların vereceği
tatmin duygusuyla değiş tokuş ediyoruz.
Bu çizgilerin en kalın yeri,
ikimizin, üç oğlumuzla
birlikte bir aile olarak bulunduğu bugün.
Bu ayrı bir konu.
Bir başka tabuyu
daha devirdik, yaşamımızda.
Bu bonus tabu
AV: Üç çocuğun varken
aynı işte çalışmamalısın, tabusu
ki biz bunu yapıyoruz.
RG: Hatta böyle olsun diye uğraştık desem yeridir.
Herkesin bildiği gibi eşlerin aynı işte çalışmaması gerekir.
Babble'ı kuracak parayı toparlamaya başladığımız sırada
yatırımcı kapitalistler dedi ki:
"Karı-koca tarafından kurulan şirketlere
ilkesel olarak yatırım yapmıyoruz
çünkü başarısız olma ihtimali çok yüksek.
Kötü biri fikir. Vazgeçin."
Tabii ki üstüne gittik ve başardık.
Parayı toparladık. Yaptığımızdan heyecan duyduk çünkü
insan hayatının bu evresinde
en kıt bulunan şey zaman.
Ve ancak, hem işinizi her gün tutkuyla ve heyecanla yapan (bizim gibi)
hem de ilişkisine tutkuyla bağlı olanlar
nasıl olduğunu bilir.
Son olarak sorulacak şudur:
el birliğiyle şu ortalama mutluluk çizgisini yukarı çekebilir miyiz?
O birden parlayıveren
neşe kıvılcımları hoş.
ama ortalama mutluluk ne olacak?
Onu da azıcık yukarı çıkaramaz mıyız?
AV: Bahsettiğimiz o mutluluğun
yanlış nedenlerden dolayı anne-babalığa kafa tutmakla
ve bunu çok uzun süre elbirliğiyle yapmakla ilgili
olduğu kanısındayız.
Bizce çocuk sahibi olmakla ilgili doğru beklentiler içindeyseniz
ve beklentilerinizi yönetebiliyorsanız, ebeveynlik tatmin edici bir deneyim olur.
RG: Şeye benziyor
yani bizim gibi birçok anne baba
ilk çocukta şöyle hissetmiştir:
Avrupa seyahati için bavulları toplamışsınız
uçağa atlamışsınız
ama bir bakıyorsunuz ki, Nepal'de trekking yapıyorsunuz.
Nepal'i arşınlamak da sıradışı bir deneyim
tabii eğer doğru hazılık yapıldıysa
ve ne olacağını önceden biliyorsanız.
Özetle, bizlerin amacı
sırf dürüstlük adına içtenlikle konuşmak değil,
tecrübelerimizi samimiyetle ve isteyerek paylaşmamız sayesinde
el birliğiyle
o mutluluk çizgisini biraz yukarı çevirebilmektir.
RG+AV: Teşekkür ederiz.
(Alkışlar)