Bir ürün tasarımcısı olduğunuzu düşünün.
Bir ürün tasarladınız,
adı insanın bağışıklık sistemi olan yeni bir tip ürün.
Bu ürünü şüpheci, kati olarak
saçmalıktan uzak duran bir müdüre tanıtıyorsunuz.
Ona Bob diyelim.
Hepimiz en az bir Bob tanıyoruz, değil mi?
Nasıl giderdi?
Bob, tamamen yeni bir tipte
kişisel sağlık ürünü için inanılmaz bir fikrim var.
Adı insanın bağışıklık sistemi.
Yüzünüzden gördüğüm kadarıyla bununla ilgili bir sorununuz var.
Endişelenmeyin. Biliyorum çok karmaşık.
Size sıkıcı detaylara inmeden,
bu ürünün harika özelliklerini anlatmak istiyorum.
Öncelikle her bileşenin milyonlarca kopyası ile
fazlalıkları akıllıca kullanır --
lökosit, beyaz kan hücreleri --
beklenmeyen şeylere karşı
büyük bir tampon yaratmak için gerekli olmalarından önce.
Sadece lökositlere değil, aynı zamanda
B hücrelerine, T hücrelerine, doğal öldürücü hücrelere, antikorlara
sahip olarak akıllıca çeşitlilikten faydalanır.
Aslında bileşenler fark etmez.
Asıl nokta şu ki birlikte
farklı yaklaşımların çeşitliliği evrimin getirdiği hemen hemen
her şeyle başa çıkabilir.
Tasarım tamamıyla modülerdir.
İnsan teninin yüzey bariyeri,
çok hızlı tepki veren kalıtsal bağışıklık sisteminiz
ve hedefe yönelik uyumsal bağışıklık sisteminiz var.
Olay şu ki bir sistem bozulursa, diğeri devreye girebilir,
bu da neredeyse hatasız bir sistem yaratır.
Seni kaybettiğimi görebiliyorum Bob, ama benimle kal,
çünkü işte gerçekten de çekici bir özellik.
Ürün tamamen uyarlanabilir.
Daha önce hiç karşılaşmadığı tehditlere karşı
hedefe yönelik antikorlar geliştirebilir.
Aynı zamanda bunu her küçük tehditi fark edip tepki vererek
inanılmaz bir öngörüyle yapar.
Dahası daha sonra tekrar karşılaşılacağını göz önüne alarak
önceki tehditleri hatırlar.
Bugün size tanıttığım şey, tek başına bir ürün değil.
Ürün, insan vücudunu oluşturan büyük sisteme dâhildir
ve bu eşsiz seviyedeki biyolojik korumayı yaratmak için
sistemle tam bir uyum içinde çalışır.
Peki Bob, bana dürüstçe ürünüm hakkında ne düşündüğünü söyle.
Bob da şöyle bir şey diyebilir:
Sunumundaki çaba ve tutku
için çok içten teşekkürler,
vesaire --
(Gülüşmeler)
Ama dürüst olmak gerekirse, bu tamamen saçmalık.
Ürününün kilit satış noktalarının verimsizlik
ve karmaşıklık olduğunu söylüyor gibisin.
Sana 80-20'yi öğretmediler mi?
Dahası bu ürünün depolandığını söylüyorsun.
Fazla tepki veriyor,
devamında bir şeyler uyduruyor
ve aslında başkasının yararı için tasarlanmış.
Sana bunu söylediğim için üzgünüm ama bu başarılı değil.
Bob'un felsefesiyle ilerleseydik,
bence sonuçta daha verimli bir bağışıklık sistemi elde ederdik.
Kısa vadede verimlilik her zaman önemlidir.
Daha karmaşık, daha verimli, paranın karşılığı daha fazla.
Buna kim hayır diyebilir?
Ne yazık ki küçük bir sorun var
ve o da bu ürünün kullanıcıları olan bizler
gelecek kış yeni bir çeşit grip virüsüyle karşılaştığımızda,
bir hafta sonra muhtemelen ölürdük.
Küresel bir teknoloji şirketinin genel müdürü
bana çok ilginç bir soru sorduğunda,
biyoloji, iş dünyası, uzun hayat
ve dayanıklılığa ilk defa ilgi duydum.
Soru şuydu:
Şirketimizin 100 yıl ayakta kalması için ne yapmalıyız?
Görünüşte masum bir soru
ama aslında ABD'de halka açık bir şirketin ortalama
yaşam ömrünün 30 yıl olduğu göz önüne alındığında,
düşündüğünüzden daha aldatıcı.
Bu ömür, çalışanlarının keyfini çıkarmayı
beklediklerinin yarısından daha az.
Eğer böyle bir şirketin genel müdürü olup
yatırımcılar tarafından rahatsız edilseydiniz
ve değişimle mücadele etseydiniz,
30 yılda neler olduğuyla çok fazla ilgilenmediğiniz için sizi affedebilirdik.
Ama geceleri sizi uyutmayacak bir şey:
Şirketinizin beş yıl içinde var olmama olasılığı
ortalama olarak şu anda şaşırtıcı bir şekilde yüzde 32.
Bu da şirketinizin sadece beş sene içinde ele geçirilme
veya başarısız olma ihtimalinin üçte bir oranında olduğu anlamında.
Hadi teknoloji genel müdürünün sorusuna geri dönelim.
Herhangi bir şirketten daha uzun süre
ölüm kalım savaşında olan doğadan
başka nereden daha iyi bir tavsiye alabiliriz?
Eski bir biyolog olarak,
hemen gerçek bir biyoloğu aramaya karar verdim;
Princeton Üniversitesi'nde
Biyoloji ve Matematik profesörü olan arkadaşım Simon Levin'i.
Birlikte doğal tropikal yağmur ormanlarından
işletilen ormanlar ve balık tarlalarına değin
çeşitli biyolojik sistemlere baktık.
Kendimize şu soruyu sorduk:
Bu sistemleri dayanıklı ve uzun ömürlü yapan şey nedir?
Bulduğumuz şeyse insanın bağışıklık sistemi
mucizesinin temeli olduğunu gördüğümüz altı prensibin
fazlalık olmaktan yerleşik olmaya değin
tekrar tekrar ortaya çıkması.
Aslında bu prensiplerin sadece biyolojik olarak
uzun ömürlü sistemlerde değil,
ister inanın ister inanmayın,
Roma İmparatorluğu ve Katolik Kilisesi gibi
uzun ömürlü sosyal sistemlerde de çok karakteristik
olarak bulunduğunu gördük.
Aynı zamanda iş dünyasına baktık
ve aynı özelliklerin dayanıklı ve uzun ömürlü
iş yerlerinin de niteliği olduğunu gördük
ve bu özelliklerin olmadığı iş yerlerinin kısa ömürlü olduğunu fark ettik.
Öncelikle kurumsal bağışıklık sisteminin çöküşüyle neler
olduğuna bakalım.
Bu güzel bina Japonya, Osaka'daki Shitennoji Tapınak Kompleksi'nin
bir parçası.
Aslında Japonya'daki en eski tapınaklardan biri.
Koreli bir sanatçı tarafından yapılmıştır,
çünkü o zamanlar Japonya henüz tapınak inşa etmiyordu.
Bu Koreli sanatçı tapınak inşa eden bir şirket kurmaya koyuldu.
İnanılmaz bir şekilde şirketi Kongō Gumi
1.428 yıl sonra hâlâ ayaktaydı.
Aslında dünyada en uzun süre faaliyet gösteren
şirket oldu.
Peki Kongō Gumi bugün ne durumda?
Korkarım çok da iyi değil.
Japon ekonomisinin
balon döneminde emlak yatırımı için
çok ağır borçlandı.
Balon patladığında ise borçlarını yeniden yapılandıramadı.
Şirket başarısız oldu
ve büyük bir inşaat şirketi tarafından satın alındı.
Trajik bir şekilde Kongō ailesinin 40 nesillik çok dikkatli
idaresi sonrasında
Kongō Gumi ihtiyatlılık prensibini uygulamada
olağanüstü bir hataya düştü.
Şirket başarısızlıklarından bahsetmişken:
Hepimiz Kodak'ın başarısızlığına aşinayız,
Ocak 2012'de iflasını
ilan eden şirket.
Ancak daha da ilginç soru:
Neden Fujifilm --
aynı ürün, dijital teknolojiden aynı baskı, aynı zaman --
Fujifilm nasıl oldu da hayatta kaldı ve büyüdü?
Fujifilm kozmetikten eczacılığa, tıbbi sistemlerden biyomateryale
birçok alanda çeşitlenmek üzere
kimya, malzeme bilimi ve optiklerdeki
kabiliyetlerini kullandı.
Bu çeşitlendirme girişimlerinden bazıları başarısız oldu.
Ama toplamda
hayatta kalmak ve büyümek için portföyünü yeterli oranda
adapte edebildi.
Genel müdür Bay Komori'nin dediği gibi,
strateji başarılı oldu, çünkü rakiplerinden daha fazla
"cebi ve çekmecesi" vardı.
Elbette demek istediği
rakiplerinden daha fazla seçenek yarattıklarıydı.
Fujifilm'in hayatta kalma nedeni uyguladığı ihtiyatlılık, çeşitlilik
ve adaptasyon
ilkeleriydi.
Felaket getiren bir fabrika yangını, burada gördüğümüz gibi,
Toyota'ya otomobil fren sistemleri için
valf sağlayan tek fabrikayı bir gecede ortadan kaldırdı.
Dayanıklılığın nihai testi.
Araba üretim sahasından acı bir duruşa.
O zaman Toyota araba üretimini nasıl kurtarabildi?
Ne kadar sürdüğünü düşünebiliyor musunuz?
Sadece beş gün.
Beş günde hiç fren valfi olmamasından olayı tamamen atlatmaya.
Bu nasıl mümkün oldu?
Toyota üretimi yeniden tasarlamak, eksik fren valf kapasitesini doldurmak
ve araba üretiminin tekrar işlemesini
sağlamak için
hızlıca ve kolayca tedarikçilerle çalışabilmek adına
tedarikçi ağını çok işbirlikçi bir şekilde yönetti.
Toyota mevcut kapasitesini kolayca yeniden tasarlayabilmek için
tedarik ağının parçalı olması,
entegre bir sisteme yerleşik olması ve işlevsellik fazlalığı
prensiplerini uyguladı.
İyi ki de çok az şirket felaket getiren yangınlara teslim oluyor.
Ancak her gün gazetede teknolojinin yıkıcılığına
teslim olan şirketleri okuyoruz.
O zaman nasıl oluyor da tüketici optik devi Essilor
teknolojinin yıkıcılığından sakınıp ondan kazanç dahi elde edebiliyor?
Ve evet, teknolojinin yıkıcılığı sadece yazılım ve elektronikte
önemli değil.
Essilor potansiyel yıkıcı teknolojileri
bulmak için rekabetçi çevreyi dikkatlice tarar.
Bu teknolojileri pahalı hâle gelmeden
veya rakipler etrafında seferber olmadan çok erkenden elde eder,
sonra başarısızlık riski veya
kendi kendini yok etme riski olsa bile,
bu teknolojileri kendisi geliştirir.
Essilor ihtiyatlılık ve adaptasyon ilkelerini kullanarak
40 yıldan fazla süre boyunca
oyunun kazananı oldu
ve olağanüstü bir performans sergiledi.
Peki bu prensipler bu kadar güçlüyse, neden iş yaşamında
yaygın olarak uygulanmıyor diye düşünebilirsiniz.
Neden bu sözcükleri her gün kullanmıyoruz?
Değişim öncelikle beyinde başlamalı.
Bob'a yaptığımız tanıtımı tekrar düşünürsek,
insanın bağışıklık sistemi mucizesini destekleyen
prensipleri uygulamak için
öncelikle iş dünyası hakkında
farklı düşünmeliyiz.
Tipik olarak iş dünyası hakkında düşününce
"mekanik düşünme" dediğimiz şeyi kullanırız.
Hedefler koyar,
sorunları analiz ederiz,
planlar yapıp onlara sadık kalırız
ve her şeyden ötesi
verimi ve kısa dönem performansı vurgularız.
Beni yanlış anlamayın --
bu nispeten sabit ortamlarda
nispeten basit zorlukları ele almanın
fevkalade kolay ve etkili bir yolu.
Bu, Bob ve ben de dâhil birçoğumuzun muhtemelen
her gün karşılaştığımız iş hayatı sorunlarını çözme yolumuz.
Aslında iş yaşamında oldukça iyi bir zihinsel modeldi --
genel anlamda --
1980'lerin ortalarında,
küreselleşme ile teknoloji
ve telekomünikasyonda devrimin birleşimi, iş dünyasını
daha dinamik ve öngörülemez hâle getirene kadar.
Peki şimdi giderek daha fazla yüz yüze geldiğimiz daha dinamik
ve öngörülemez durumlar?
Bence mekanik düşünmeye ek olarak,
altı prensibimizle şekillenen biyolojik düşünme
sanatında da uzmanlaşmalıyız.
Diğer bir deyişle, beklenmeyen ve karmaşık durumları
kontrol etmek yerine ne zaman
ve nasıl şekillendirebileceğimizi
daha mütevazı olarak ve zekice düşünmeliyiz.
Biraz da bir topu atmakla bir kuşu bırakmak
arasındaki fark gibi.
Top muhtemelen istenen hedefe doğru
düz bir çizgide giderken,
kuş kesinlikle böyle yapmaz.
Peki ne düşünüyorsunuz?
Kulağa belki de biraz uygulanamaz, biraz teorik mi geliyor?
Hiç öyle değil.
Her küçük girişimci şirket
doğal şekilde düşünür ve biyolojik olarak hareket eder.
Neden?
Çünkü kaba kuvvetle çevresini şekillendirmek için
yeterli kaynağı yoktur.
Değişime tampon olacak ölçekten yoksundur
ve bir girişimin hayatta kalması için zorlu olasılıkları
sürekli olarak düşünür.
Elbette ironi şudur ki
her büyük şirket küçük, girişimci bir şirket olarak başlamıştır.
Ama bir yerlerde
çoğu biyolojik olarak düşünme ve davranma becerisini kaybetmiştir.
Bugünün ortamında hayatta kalmak ve gelişmek için
biyolojik olarak düşünme kabiliyetlerini yenilemelidirler.
Yani sadece kısa dönemli performansı düşünmeyelim.
Bildiğim her şirket ana strateji sorusunu
düşünmek üzere çok zaman harcar:
Rekabetçi oyunumuz ne kadar iyi?
Buna ek olarak ikincil,
daha biyolojik ve aynı önemdeki soruyu düşünelim:
Bu oyun ne kadar sürecek?
Çok teşekkürler.
(Alkış)