Burada dörd tərəfli bir fiqur
və ya dördbucaqlı var, onun iki tərəfi
bir-birinə paraleldir.
Bu trapesiyanın tərifidir.
Bu videoda verilmiş ölçülərə
əsasən trapesiyanın sahəsini tapmalıyıq.
Gəlin həlli tapmağa çalışaq.
Uzunluğu 6 olan oturacağı
uzunluğu 3 olan hündürlüyə vursaq nə alınar?
6 vur 3-ün cavabı nə olar?
Bu eni 6 vahid və hündürlüyü 3 vahid olan
düzbucaqlının sahəsi olacaq.
Yəni, bu fiqurun sahəsi alınacaq,
gəlin bunu çəhrayı rənglə yazaq.
Gördüyümüz fiqurun sahəsi 6 vur 3-ə bərabər olacaq.
Bu bizə bu ümumi sahənin ölçüsünü verəcək.
Trapesiyamız isə daha kiçikdir.
gəlin bu trapesiyanın sahəsini tapmağa çalışaq.
2-ni 3-ə vursaq nə alınar?
Bu halda, biz eni 2 və hündürlüyü 3 olan
düzbucaqlının sahəsini taparıq.
Həmin düzbucaqlının bu olduğunu hesab edin.
Bu buradakı düzbucaqlıdır.
Bu, sahəsi 2 vur 3 olan düzbucaqlıdır.
Trapesiyanın sahəsi bu iki
ədədin arasında olmalıdır.
Bəlkə də,ikisinin tam ortasında olmalıdır,
çünki, iki düzbucaqlı arasındakı sahə
fərqinə baxsaq, gəlin bunu rəngləyək.
Deməli, bu sol tərəfdəki sahə fərqidir.
Bu isə sağ tərəfdəki sahə fərqidir.
Trapesiyaya diqqət yetirsək,
bu sarı hissə ilə, daha kiçik olan düzbucaqlıya nəzər salsaq, görərik ki,
o, sahənin yarısını göstərir,
kiçik düzbucaqlı ilə böyük
düzbucaqlı arasındakı fərqi göstərir.
Sol tərəfdə həqiqətən yarısı alınır.
Sağ tərəfdə isə kiçik və böyük düzbucaqlı
arasındakı fərqin yarısı alınır.
Bu tamamilə trapesiyanın sahəsinə
uyğundur, burada gördüyünüz ümumi sahə
ortalama olmalıdır.
Bu, tamamilə kiçik və böyük düzbucaqlı arasındakı
sahə fərqinin yarısı olmalıdır.
Gəlin həmin iki ədədin ədədi ortasına baxaq.
Bu (6 x 3 + 2 x 3)/2 olacaq.
Trapesiyanın sahəsini tapmaq üçün
iki oturacağa: uzun və qısa oturacaqlara baxırıq.
Onların hər birini hündürlüyə vurub,
daha sonra ədədi ortasını tapmalıyıq.
Bunu həmçinin 6 + 2
kimi yaza bilərik.
Burada 3-ü mötərizə xaricinə çıxarıram.
(6 + 2) x 3)/2,
həmin ifadənin
fərqli formasıdır.
Bunlar bu misalın fərqli həl üsullarıdır.
(6 + 2)/2 və daha sonra vur 3.
Siz buna kiçik və böyük düzbucaqlının
ədədi ortası kimi baxa bilərsiniz.
Deməli, hər dəfə oturacağı hündürlüyə
vurub ədədi ortanı tapırıq.
Bunu belə düşünək: gəlin bu iki
oturacağı toplayaq, hündürlüyə vuraq və 2-ə bölək.
Başqa sözlə desək, ilk olaraq oturacaqların ədədi ortasını
tapıb, daha sonra onu 3-ə vuraq.
Bu da misalın həllinin
başqa bir üsuludur.
Bu iki uzunluğun ədədi ortasını hesablasaq,
(6 + 2)/2 = 4 alınar.
Bunu en hesab edə bilərik,
gəlin onu narıncı rəngdə yazaq.
Bu en 4 vahiddir.
4 vahid olan eni
hündürlüyə vurmalıyıq.
Belə bir düzbucaqlı alınacaq:
bu həqiqətən kiçik və böyük düzbucaqlının
yarısı qədərdir.
Bunların hər biri bərabər ifadələrdir.
Gəlin indi bunu hesablayaq.
İstənilən birini hesablaya bilərik.
6 vur 3 = 18.
(18 + 6)/2.
24/2 = 12.
Belə də yaza bilərik:
6 + 2 = 8, 3-ə vurduqda 24, 2-ə böldükdə, 12 alınır.
(6 + 2)/2 = 4, 3-ə vurduqda, 12 alınır.
Hər iki halda trapesiyanın sahəsi 12 kvadrat vahiddir.