Anne ve babam bana sıra dışı bir isim verdiler:
Baratunde Rafiq Thurston.
Baratunde, Nijerya'dan bir Yoruba ismi
ama Nijeryalı değiliz.
(Gülme sesleri)
Annem işte bu kadar siyahiydi.
(Kahkahalar)
'Verilebilecek en siyahi ismi verelim. Kitap ne tavsiye ediyor?''
(Kahkahalar)
Rafiq, Arapça bir isim ama Arap da değiliz.
Annem 21. yüzyılda uçağa binerken zorluk çekmemi istemiş.
(Kahkahalar)
Amerika'nın milliyetçiliğe eğilimini önceden görmüş.
O aslında siyahi bir fütüristti.
(Kahkahalar)
Thurston bir İngiliz ismi ama İngiliz de değiliz.
Bu da o çok nesilli, insanlık dışı bir ekonomik yapı olan
Amerikan köleliğine benden çağrı olsun.
Ha bir de Thurston harika bir Sturbucks ismi oluyor.
Süreci gerçekten hızlandırıyor.
(Kahkahalar)
Annem bir Rönesans kadınıydı.
Arnita Lorraine Thurston
bilgisayar programcısı, eski ev işleri yardımcısı,
cinsel taciz mağduru,
bir sanatçı ve de bir aktivist.
Beni bu dünyaya, siyahi tarihinden derslerle hazırladı;
dövüş sanatları, kırsal çiftçilik
ve yedinci sınıfta beni özel Sidwell Friends Okulu'na gönderdi,
ABD başkanlarının kızlarını gönderdiği yere.
Ve beni bu şekilde gönderdi.
(Kahkahalar)
Okula giderken iki görevim vardı:
Siyahiliğini kaybetme ve gözlüklerini kaybetme.
İkisini de başardım.
(Kahkahalar)
Sidwell, sanat ve bilim öğrenmek için harika bir yerdi
ama beyazlar arasında yaşamayı öğrenmek için de.
Bu beni daha sonra Harvard için hazırlayacaktı
veya kurumsal danışma için
veya ''The Daily Show'' ve ''The Onion''daki işlerime.
Edindiğim bu dersleri kitabım ''How to Be Black''te topladım,
eğer okumadıysanız demek ki ırkçısınız, çünkü...
(Kahkahalar)
kitabı okumak için yeterince zamanınız vardı.
Ancak Amerikalılar bana şunu da hatırlatıyor
ve öğretiyor;
Amerika'da siyahi olmak ne demek.
Aralık 2018'de
Wisconsin banliyölerinde nişanlımla birlikteyim.
Anne babasını ziyaret ediyoruz, ikisi de beyaz,
nişanlım da beyaz oluyor.
İşler böyle. Kuralları ben yazmıyorum.
(Kahkahalar)
Biraz içmiş o yüzden ailesinin arabasını ben kullanıyorum
ve polis bizi durduruyor.
Korkuyorum.
Uyum göstermek adına dörtlüleri yakıyorum.
Yavaşça kenara çekiyorum,
bulabildiğim en parlak sokak lambası altına,
olur da tanığa veya kamera görüntüsüne ihtiyacım olur diye.
Kimliğimi ve araba ruhsatını çıkarıyorum,
açığa çıkarıyorum, pencereleri açıyorum,
ellerimi de direksiyon üstüne yerleştiriyorum,
bunların hepsini polis, aracından çıkmadan yapıyorum.
Bu şekilde hayatta kalınıyor.
Beklerken o manşetleri düşünüyorum.
''Polis silahsız bir siyahiye daha ateş etti.''
Onlardan biri olmak istemiyorum.
İyi haber şu ki polis arkadaş canlısı çıkıyor.
Muayene etiketinin tarihi geçtiğini söylüyor.
Tüm beyaz ebeveynlere sesleniyorum,
eğer çocuğunuz
ten rengi Dwayne Johnson gibi veya daha koyu biriyle birlikte olursa
(Kahkahalar)
aracınızın muayenesini yaptırmanız lazım, her ziyarette belgeler güncellenmeli.
Kibarlık namına yani.
(Kahkahalar)
(Alkışlar)
Şanslıydım.
Bir polisle muhatap oldum.
Hayatta kalamayabilirdim.
Ve tüm o haberleri düşününce...
''Polis silahsız bir siyahiye daha ateş etti.''
ve o zamanlar bu haberler her yerde karşınıza çıkıyordu.
Haber akışında aşağı kaydırdıkça
bir bebek güzel haberini görüyorum.
Sonra bir ürünün reklamını,
daha dün arkadaşıma bahsettiğim bir ürün.
Sonra da bir polis memuru, silahını birine doğrultmuş,
benim gibi görünen birine.
Sonra da başka bir haber,
milenyum kuşağı nasıl avokadoyu seks yerine tercih ediyor.
(Kahkahalar)
Kafa karıştırıcı zamanlar.
Bu haberler sürekli çıkıyor
ama 2018'de bu haberler farklı bir hâl almaya başladı:
''Beyaz kadın, Uber bekleyen Siyahi kadını polise ihbar etti.''
Bahsettiğim Brooklyn Becky.
Bir diğeri, ''Beyaz kadın, su sattığı için
sekiz yaşındaki siyahi kızı polise ihbar etti.''
Bu da Permit Patty.
Bir diğeri, ''Oakland'da gölde
mangal yaktıkları için siyahi aileyi polise ihbar etti.''
Bu da meşhur mangal Becky.
Bu haberler, siyahi olarak yaşamanın zorluğu
ve bir ilerleme.
Polis silah kullanımı mahkemelerinden öğrenirdik.
Şimdi insanların 911'i arama videoları var.
İlerliyoruz,
hem soruna doğru, hem de çözüme.
Ben de bir derleme yapmaya başladım,
bu haberlerden bulduklarımı topladım.
Sürekli gelişen ve büyüyen bir veri tabanı oluşturdum,
web adresi baratunde.com/livingwhileblack.
Anlayış bekliyordum
ve kendimi bu manşetlerin bir diyagramını yaparken buldum.
Sidwell'den İngilizce öğretmenim Erica Berry'ye teşekkürler
ve tüm İngilizce öğretmenlerine.
Kendi bağımsızlığımız için bize araçlar kazandırdınız.
Manşetleri irdeleme sürecine girdim
ve manşeti oluşturan şeyleri anlamaya,
her seferinde aynıydı:
bir faaliyet içindeki hedefe karşı eylem gerçekleştiren bir özne.
''Beyaz kadın, sekiz yaşındaki siyahi kızı polise ihbar ediyor.''
''Beyaz adam, mahalle havuzunu kullanan siyahi kadını polise ihbar ediyor.''
''Kendi ilçesinde kampanya yapan siyahi Oregonlu avukatı,
bir kadın, polise ihbar ediyor.''
Hepsi aynı.
Cümlelerin diyagramını çıkararak beyaz üstünlüğünü şemaladım,
bu cümlelerin doğruluğunu gösterdi
ve kendimi savunmak için bir saniye duracağım.
''Beyaz üstünlüğü'' derken
sadece Nazilerden bahsetmiyorum
veya beyaz milliyetçisi aktivistlerden
ve kesinlikle tüm beyaz insanlar ırkçıdır demiyorum.
Söylemek istediğim şey,
beyaz insanları, diğerlerine karşı avantajlı hâle getiren bir sistem var;
sosyal, ekonomik ve siyasi alanlarda.
Eşit Adalet Hareketi'nde Bryan Stevenson
ırksal farklılığa dikkat çekmişti,
köleliği ve Jim Crow'u, toplu yıkımları ve daha da ötesini
haklı çıkarmak için kendimize söylediğimiz bir hikâye.
Bu şablonun tekrar ettiğini fark ettiğimde
sinirlendim
ama ilham da aldım,
bir oyun geliştirmek için.
Bu travmatik olayı daha iyileştirici bir deneyim hâline getirecek
bir kelime oyunu.
Oyunun nasıl oynandığını anlatacağım.
Birinci seviye alışma seviyesi, katılımınız gerekli.
Hedefimiz: Gerçek mi sahte mi karar vermek.
Bu oldu mu olmadı mı?
İşte bir örnek:
''Katolik Üniversitesi Hukuk kütüphanecisi
sorgulayıcı olduğu için öğrenciyi polise ihbar etti.''
Gerçek olduğunu düşünüyorsanız alkışlayın.
(Alkışlar)
Sahte olduğunu düşünüyorsanız alkışlayın.
(Alkışlar)
Ne yazık ki gerçek.
Bir de ek bilgi olarak
bir hukuk kütüphanesinde sorgulayıcı olmak
bunun tam da yeri.
(Kahkahalar)
Bu öğrenciyi öğretim görevlisi yapın.
Alıştırma seviyesi tamamlandı, şimdi gerçek seviyelere geçiyoruz.
Seviye 1, hedefimiz basit:
rolleri değiştiriyoruz.
''Beyaz kadın, siyahi avukatı polise ihbar etti.'' manşeti
şuna dönüşüyor: ''Siyahi avukat, kadını polise ihbar etti.''
''Beyaz adam, mahalle havuzunu kullandığı için
siyahi kadını polise ihbar etti."
''Siyahi kadın, mahalle havuzunu kullanan adamı polise ihbar etti.''
Irkçı elmalar değişince nasıl görünüyor?
İşte bu. Seviye 1 tamamlandı.
Seviye 2'ye geçiyoruz.
Bu değişimin inandırılabilirliğini artırmaya çalışacağız.
Gerçek şu ki siyahi bir kadının bir havuz yüzünden beyaz bir adamı
polise ihbar etmesi çok gülünç bir şey
ama diyelim ki beyaz adam onun saçlarına dokunmaya çalıştı
veya tek teker sürerken yulaf sütü yapıyordu
ya da bir toplantıda herkesin sözünü kesiyordu.
(Kahkahalar)
Hepimiz yaşadık bunu.
Gerçekten, hepimiz yaşadık.
Seviye 2 tamamlandı.
Ama burada bir uyarı var:
Haksızlık rollerini değiştirmek adaletli değil.
Bu intikam, amacımız bu değil.
Bu başka bir oyun, o yüzden seviye 3'e geçiyoruz,
amacımız eylemi değiştirmek,
diğer adıyla ''polisi aramak tek seçeneğiniz değil.
Aman Tanrım, siz insanların sorunu ne?"
(Alkışlar)
Yapıyı hatırlatmak için oyunu durduruyorum.
Bir faaliyet içindeki hedefe karşı eylem gerçekleştiren bir özne.
''Beyaz kadın siyahi emlakçıyı polise ihbar etti,
kendi mülkünü incelediği için.''
''California Safeway siyahi kadını polise ihbar etti,
evsizlere yemek bağışı yaptığı için.''
''Golf Kulübü çok yavaş oynadığı için siyahi kadınları polise ihbar etti.''
Tüm bu durumlarda, özne genellikle beyaz,
hedef genellikle siyahi
ve aktiviteler her şey olabilir.
Starbucks'ta oturmak,
yanlış bir mangal kullanmak,
uyuklamak,
işe giderken ''sıkıntılı'' görünmek,
ki buna ''işe gitmek'' denir.
(Kahkahalar)
En sevdiğim de
köpeğinin çiftleşme isteğine engel olmamak
ki bu da köpek polisinin sorunu,
gerçek polisin değil.
Tüm bu faaliyetler yaşamak demek.
Varlığımız suç gibi yorumlanıyor.
İşte bu noktada şunu söylemek zorundayım:
Her şey ırkla ilgili değil.
Suçun ihbar edilmesi gerek
ama kendinize sorun, silahlı kuvvetlerin gelip bu sorunu çözmesi mi gerek?
Çünkü benim için geldiklerinde
durum farklı.
Şunu biliyoruz ki
polis, siyahilere karşı beyazlara oranla daha fazla güç kullanıyor
ve burada 911'in rolünü de öğreniyoruz.
The Center for Policing Equity'nin ön araştırması sayesinde
şunu öğreniyoruz ki bazı şehirlerde
polis ve vatandaş etkileşiminin sebebi
911 aramaları,
polis memurunun kendi müdahalesi değil.
Polisin vatandaşlar üzerindeki şiddetinin çoğu,
o aramalara yanıt olarak ortaya çıkıyor.
Dahası, o aramalara yanıt için memurlar güç kullandığında
beyaz nüfus yüzdesinin
artmış olduğu alanlarda
şiddette de artış oluyor,
yani soylulaştırma,
yani tek teker ve yulaf sütü,
yani mangal Becky'nin tehdit altında hissetmesi,
benim mahallemde bana karşı bir tehdide dönüşüyor,
bu da beni ve benim gibi insanları
polise yönlendiriyor.
Sessizleşiyoruz, korkarak adım atıyoruz,
bulabildiğimiz en parlak ışık altında
arabamızı kenara çekiyoruz,
öldürülürsek
kamera görüntüsü net olsun diye
ve bunu yapıyoruz çünkü öyle bir sistemde yaşıyoruz ki
beyazlar kolaylıkla rahatlarını sağlamak için
ölümcül güçleri arayabiliyor.
(Alkışlar)
The California Safeway
evsizlere bağış yapan kadını sadece polise ihbar etmedi.
Silahlı, hesap vermeyecek olan insanları aradılar.
Resmen bir dron saldırısı gibi.
Bu silahlı huzursuzluk
ve yeni de değil.
1877'den 1950'ye
siyahiler üzerinde en az 4400 belgelenmiş linç girişimi oldu,
ABD içinde.
Manşetler de oldu.
''Rev. T.A. Hernando, Missisipi'de linç edildi.
ekinlerini kiraladığı için.''
''Oliver Moore Edgecomb, Kuzey Karolina'da linç edildi,
beyaz bir kızı korkuttuğu için."
"Nathan Bird, Luling, Teksas yakınında
oğlunu çeteye teslim etmediği için linç edildi.''
Bu eylemleri değiştirmemiz lazım,
gerek ''linç edilmek,''
gerekse ''polise ihbar etmek'' olsun.
Ben de bu ikisi arasındaki mesafeyi birbirine yaklaştırdım,
şimdi oyuna, amacımıza geri dönelim.
Seviye 3'te amacımız eylemi değiştirmek.
Şu manşetler yerine,
''Evsizlere yemek bağışı yapan kadını polise ihbar ettiler.''
California Safeway ona teşekkür etse.
Teşekkür etmek, polisi olay yerine çağırmaktan çok daha ucuz.
(Alkışlar)
Ya da şöyle...
Onun için harcadıkları yemeği verseler,
medeniliklerini yüceltseler.
Ya da sekiz yaşındaki siyahi kızı polise ihbar eden beyaz kadın,
onun sattığı her şeyi satın alabilirdi,
küçük bir işletmeyi desteklerdi.
Siyahi emlakçıyı polise ihbar eden beyaz kadın,
polisler de daha iyi olacağına katılırdı,
eğer onu görmezden gelip kendi işine baksaydın.
(Kahkahalar)
Kendi işine bakmak gerçekten harika bir seçim.
Bu seçimi daha sık yapın.
Seviye 3 de tamamlandı, şimdi bonus bir seviye var,
burada amaç kapsayıcılık.
Şu tür manşetler de gördük:
''Güç sahibi adam, odasına gelen genç kadınların önünde
mastürbasyon yapıyor.''
Güç sahibi bir adam için tuhaf bir seçim.
Yapabileceği o kadar çok şey vardı ki.
(Kahkahalar)
Mesela ''dinlemek,''
''rehberlik yapmak,''
''esinlenmek, girişimde bulunmak, şimdi herkes zengin.''
(Kahkahalar)
Herkesin zengin olduğu dünyada yaşamak istiyorum
ama o adamın seçimi yüzünden daha yoksul bir dünyada yaşıyoruz.
Böyle olmak zorunda değil.
Bu oyun bana beyaz üstünlüğünün bir yapısı olduğunu hatırlattı,
tıpkı kadın düşmanlığı gibi,
tıpkı tüm gücü suistimallerde olduğu gibi.
Bu yapı, onları sistematik hâle getiriyor.
Buradaki insanlardan
o yapıyı görmelerini istiyorum,
gücün nerede olduğunu
ve daha da önemlisi
o yapının hedef hâline getirdiği insanların insanlığını.
Buradayım çünkü sevildim, okutuldum, korundum ve şanslıydım
çünkü doğru okullara gittim, yarı ünlüyüm, genellikle mutluyum,
günde iki kez meditasyon yapıyorum,
ancak yine de
korku içinde yürüyorum
çünkü biliyorum ki beni tehdit olarak gören biri
hayatımda bir tehdide dönüşebilir
ve ben bundan bıktım.
İnsanların korkularının yükünü
sırtımda taşımaktan yoruldum,
pek çoğumuz da öyle
ve böyle olmaması gerek
çünkü bunu değiştirebiliriz
çünkü eylemi değiştirebiliriz, haberler de değişir
bu haberlerin olmasını sağlayan
o sistem de değişir.
Sistemler sadece bizim inandığımız kolektif hikâyeler bütünü.
Onları değiştirdiğimiz zaman
parçası olduğumuz çok daha iyi bir gerçeklik yazabiliriz.
Sizden şunu istiyorum,
seçme gücümüzü kullanın.
Seviye atlayın.
Teşekkürler.
Ben Baratunde Rafiq Thurston.
(Alkışlar)