วันนี้ผมจะพูดถึงแนวคิด 2 อย่าง ที่ถือว่า
อย่างน้อยที่ผมสังเกตเห็นใน Khan อะคาเดมี
ที่ถือว่าเป็นแก่นหลัก หรือจุดหักเหด้านการเรียน
มันคือแนวคิดเรื่อง ความชำนาญ
และแนวคิดเรื่อง กรอบความคิด
ผมสังเกตเห็นตั้งแต่ช่วงแรก ที่เริ่มสอนญาติ ๆ ผมเองแล้ว
แรกๆ พวกเขาหลายคน มีปัญหากับคณิตศาสตร์
เพราะพวกเขามีช่องโหว่ของความเข้าใจ ที่ค่อยๆ สะสมมาเรื่อยระหว่างการเรียน
ด้วยเหตุนี้ พอถึงจุดหนึ่ง ที่เขาต้องเริ่มเรียนพีชคณิต
ทั้งที่อาจจะยังมีพื้นฐานไม่แน่นนัก ในบางหัวข้อที่ต้องรู้ก่อนเรียนพีชคณิต
และนั่นทำให้พวกเขาคิดว่า เขาคงไม่มีหัวทางด้านคณิตศาสตร์
หรือเขาอาจต้องเริ่มเรียนแคลคูลัส
ทั้งที่มีบางหัวข้อในพีชคณิต ที่เขายังไม่เข้าใจดีนัก
ผมสังเกตุเห็นตั้งแต่ช่วงแรก ๆ
เมื่อผมอัพโหลดวีดีโอพวกนั้นขึ้นยูทูป
และพบว่ามีบางคน ที่ไม่ใช่ญาติผม เข้ามาดูด้วย
(หัวเราะ)
ในช่วงแรก ก็มีคอมเม้นต์ แค่ประเภท ขอบคุณนะ
ผมคิดว่านั่นเจ๋งมากเลย
ผมไม่รู้เหมือนกันว่าพวกคุณ ใช้เวลาบนยูทูปมากแค่ไหน
แต่ปกติคอมเม้นต์ส่วนใหญ่ มักจะไม่ใช่ "ขอบคุณ"
(หัวเราะ)
มันมักจะทำให้หงุดหงิดซะมากกว่า
แล้วเหล่าคอมเม้นต์ ก็เริ่มเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ
นักเรียนคนแล้วคนเล่า บอกว่า พวกเขาโตขึ้นมาโดยไม่ชอบคณิตศาสตร์เลย
มันยากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อเขาเรียนถึง คณิตศาสตร์ขั้นสูงขึ้นไป
เมื่อตอนที่พวกเขาเรียนไปถึงพีชคณิต
พวกเขาต่างก็มีช่องโหว่ของความรู้ ที่พวกเขาไม่รู้จะทำอย่างไร
พวกเขาคิดไปเองว่า เขาคงไม่มีหัวทางเลข
แต่เมื่อพวกเขาอายุมากขึ้น
เริ่มบังคับใจตัวเองได้มากขึ้น ก็ตัดสินใจที่จะตั้งใจเรียน
พวกเขาได้เจอแหล่งข้อมูลอย่าง Khan อะคาเดมี
และสามารถเติมเต็มช่องโหว่ที่เคยมี จนเชี่ยวชาญในแนวคิดเหล่านั้น
สิ่งนั้นตอกย้ำกรอบความคิดของเขา ว่าความสามารถไม่ได้คงที่ตายตัว
ว่าพวกเขาเอง ก็มีความสามารถ ที่จะเรียนคณิตศาสตร์ได้
มันก็เหมือนกับการฝึกฝน ความเชี่ยวชาญหลาย ๆ อย่างในชีวิต
การเรียนศิลปะการป้องกันตัว ก็ต้องใช้วิธีนี้
ในศิลปะการป้องกันตัว คุณเริ่มฝึก ทักษะเบื้องต้นในระดับสายขาว
นานเท่าที่จะจำเป็น
ต่อเมื่อคุณเชี่ยวชาญทักษะเหล่านั้นแล้ว
คุณจึงจะก้าวขึ้นไปเป็นสายเหลืองได้
เช่นเดียวกับที่คุณหัดเล่น เครื่องดนตรีซักอย่าง
คุณเริ่มฝึกโน้ตง่ายๆ ซ้ำแล้วซ้ำอีก
ต่อเมื่อคุณเชี่ยวชาญพื้นฐานแล้ว
คุณจึงจะก้าวต่อไปในการฝึกขั้นสูงขึ้นได้
แต่ผมอยากชี้ให้เห็นว่า
นี่ไม่ใช่โครงสร้างที่เป็นอยู่ ในโมเดลการศึกษาแบบดั้งเดิม
โมเดลการศึกษาที่พวกเราส่วนมาก เติบโตขึ้นมาในระบบนั้น
ในโมเดลการศึกษาดั้งเดิม
เราจัดนักเรียนเป็นกลุ่ม โดยมากมักจะตามอายุ
และพอเข้าชั้นมัธยม
ก็จัดกลุ่มตามอายุและทักษะที่มองเห็นได้
แล้วเราก็ต้อนพวกเขาไปด้วยกัน ด้วยอัตราเร็วเท่า ๆ กัน
และสิ่งที่มักจะเกิดขึ้นเสมอก็คือ
สมมติเราอยู่ในชั้นเรียน เตรียมพีชคณิตระดับมัธยม
และบทเรียนตอนนี้คือเลขยกกำลัง
ครูจะอธิบายให้ฟังในห้องเรื่องเลขยกกำลัง
แล้วเราก็กลับบ้าน ทำการบ้าน
เช้าวันต่อมา เรามาทบทวนการบ้านกัน
แล้วครูก็สอน ตามด้วยการบ้าน สอน แล้วก็การบ้าน
เป็นแบบนี้ไปประมาณสองหรือสามสัปดาห์
แล้วเราก็จะมีการทดสอบ
ในการสอบครั้งนั้น ผมอาจจะได้คะแนน 75 เปอร์เซ็นต์
คุณอาจจะได้ 90 เปอร์เซ็นต์
ส่วนคุณอาจจะได้ 95 เปอร์เซ็นต์
และแม้ว่าการทดสอบ จะระบุว่าเรายังมีช่องโหว่ทางความรู้อยู่
ผมไม่รู้มากถึง 25 เปอร์เซ็นต์ของเนื้อหา
แม้แต่นักเรียนเกรดเอ ก็ยังมีอีก 5 เปอร์เซ็นต์ที่พวกเขาไม่รู้
ทั้งที่เห็นแล้วว่า นักเรียนมีช่องโหว่เหล่านั้น
แต่ทั้งชั้นก็จะข้ามไปเรียน บทเรียนอื่นต่อไป
อาจจะเป็นหัวข้อขั้นสูงกว่าเดิม และต่อยอดจากช่องโหว่เหล่านั้น
อาจจะเป็นเรื่องลอการิทึม หรือเลขยกกำลังลบ
แล้วกระบวนการก็ดำเนินไปแบบนี้
และคุณก็เริ่มรู้สึกได้ว่า มันแปลกเหลือเกิน
ผมไม่รู้เรื่องที่เป็นพื้นฐาน ถึง 25 เปอร์เซ็นต์
แต่ผมถูกผลักให้เรียน เนื้อหาขั้นสูงที่ซับซ้อนขึ้น
เป็นแบบนี้ต่อเนื่อง หลายเดือน หลายปี ไปจนถึงจุดหนึ่ง
ผมอาจจะเรียนไปถึงพีชคณิต หรือตรีโกณมิติ
แล้วผมก็จะชนกำแพง
และนั่นไม่ใช่เพราะพีชคณิตนั้น ยากเย็นแสนเข็ญโดยตัวมันเอง
หรือเพราะนักเรียนไม่ฉลาดพอ
มันเป็นเพราะว่า เมื่อผมเห็นสมการ และมันประกอบด้วยเลขยกกำลัง
นั่นคือ 30 เปอร์เซ็นต์ที่ผมไม่รู้ มันย้อนกลับมาอีกแล้ว
แล้วผมก็เริ่มละความพยายาม
เพื่อให้เข้าใจว่าเรื่องนี้ มันไม่สมเหตุสมผลแค่ไหน
ลองนึกภาพว่าเราทำ อย่างอื่นในชีวิตด้วยวิธีนี้ดู
ตัวอย่างเช่น การสร้างบ้าน
(หัวเราะ)
เราเรียกผู้รับเหมามา แล้วบอกว่า
"เรามีเวลาสองสัปดาห์ ที่จะสร้างฐานรากให้เสร็จ
ทำได้เท่าไหร่เท่ากัน"
(หัวเราะ)
พวกเขาก็ทำ เท่าที่จะทำได้
บางทีฝนอาจจะเทลงมา
บางทีของบางอย่างก็ไม่มาส่ง
และสองอาทิตย์ให้หลัง ผู้ตรวจงานก็มา เดินดูรอบๆ
แล้วว่า "โอเค ปูนตรงนั้นยังไม่แห้งดีเลย
และส่วนนั้นก็ยังไม่ได้มาตรฐาน
ผมให้คะแนนแค่ 80 เปอร์เซ็นต์"
(หัวเราะ)
คุณบอกว่า "เยี่ยม นั่นเกรดซี ผ่านละ มาสร้างชั้นแรกกันเถอะ"
(หัวเราะ)
เหมือนเดิม
เรามีเวลาสองอาทิตย์ ทำเท่าที่ทำได้ ผู้คุมงานมาตรวจ ให้ 75 เปอร์เซ็นต์
เยี่ยมเลย นั่นเกรด D บวก
ชั้นที่สอง ชั้นที่สาม
ทันใดนั้น ขณะที่คุณกำลังสร้างชั้นสาม
โครงสร้างทั้งหลังก็พังครืนลง
ถ้าปฏิกิริยาของคุณ เหมือนปฏิกิริยา ที่คุณมักมีต่อการศึกษา
หรือเหมือนที่คนจำนวนมากเป็น
คุณอาจจะบอกว่า เป็นเพราะเรามีผู้รับเหมาที่แย่
หรือเราอาจต้องมีผู้ตรวจงานที่ดีกว่านี้ หรือตรวจบ่อยกว่านี้
แต่สิ่งที่เป็นปัญหาจริง ๆ ก็คือกระบวนการ
เราสร้างข้อจำกัดเทียม ว่างานแต่ละอย่างต้องใช้เวลาแค่ไหน
ซึ่งแน่นอนว่าย่อมให้ผลลัพธ์ที่ไม่สม่ำเสมอ
แล้วเราก็มัวมุ่งให้ความสำคัญกับการสอบ แล้วก็พยายามหาช่องโหว่ต่าง ๆ
แต่แล้ว เราก็ดันสร้างต่อยอดขึ้นไปอีก
ดังนั้น แนวคิดเรื่องการเรียนให้เชี่ยวชาญ คือการทำตรงกันข้าม
แทนที่จะสร้างข้อจำกัดเทียมโดยบังคับว่า
คุณจะทำงานบางอย่างเมื่อไหร่ และนานแค่ไหน
ซึ่งแน่นอนว่าให้ผลลัพธ์ที่แปรผันได้
เกิดเป็นเกรด เอ บี ซี ดี เอฟ
ก็ให้ทำในทางตรงกันข้าม
สิ่งที่แปรผันได้ คือจังหวะและช่วงเวลา
ที่นักเรียนใช้สำหรับเรียนรู้อะไรบางอย่าง
และสิ่งที่เรากำหนดให้คงที่คือ ทุกคนจะต้องเชี่ยวชาญในเนื้อหานั้น
และมันสำคัญที่เราต้องตระหนักว่า
วิธีนี่ไม่เพียงแต่ช่วยให้นักเรียน เรียนเลขยกกำลังได้ดีขึ้น
แต่มันจะช่วยตอกย้ำ กรอบความคิดที่ถูกต้องด้วย
มันจะช่วยให้นักเรียนตระหนักว่า ถ้าพวกเขาตอบผิด 20 เปอร์เซ็นต์ในบางหัวข้อ
มันไม่ได้หมายความว่า คุณมีเกรดซึฝังติดมาใน DNA
มันแค่หมายความว่า คุณควรจะ ต้องกลับไปทบทวนบทเรียนอีก
คุณควรจะต้องอดทน ต้องมานะพากเพียร
คุณควรรับผิดชอบการเรียนรู้ของคุณเอง
ทีนี้ คนที่เห็นแย้งหลายคน อาจบอกว่า มันฟังดูดีนะ
ในทางทฤษฎี ไอเดียเรื่อง การเรียนรู้ให้เชี่ยวชาญ
แล้วความเชื่อมโยงกับกรอบความคิดน่ะ
นักเรียนจัดการตนเองในการเรียน
มันฟังดูเข้าท่ามากนะ แต่มันดูเหมือนจะไม่เวิร์คในทางปฏิบัติ
ถ้าจะทำจริงๆ นักเรียนแต่ละคน จะต้องเรียนอยู่ในแนวทางของตัวเอง
ต้องปรับให้เข้ากับแต่ละคน
คุณจะต้องใช้ครูพิเศษแบบตัวต่อตัว แล้วก็ใช้แบบฝึกหัดเฉพาะตัว
และนั่นก็ไม่ใช่แนวคิดใหม่เลย
เคยมีการทดลองในเมืองวินเน็ตก้า อิลลินอยส์ เมื่อ 100 ปีก่อน
เมื่อพวกเขาทดลองการเรียนรู้ให้เชี่ยวชาญ แล้วได้ผลดีเยี่ยม
แต่มันขยายผลออกไปไม่ได้ เพราะว่ามันยุ่งยากในด้านการจัดการ
ครูจะต้องแจกแบบฝึกหัด ที่แตกต่างกันให้นักเรียนแต่ละคน
ต้องทำการประเมินผลเมื่อไหร่ก็ได้
แต่ในวันนี้ เรื่องพวกนั้น เป็นไปได้แล้ว
เรามีเครื่องมือที่จะทำได้
จะให้นักเรียนฟังคำอธิบาย ในช่วงเวลาของแต่ละคนน่ะหรือ?
เรามีวิดีโอที่ดูเมื่อไหร่ก็ได้
ต้องการแบบฝึกหัด? ต้องการการติชม?
มันมีแบบฝึกหัดที่ปรับตัวไปตาม นักเรียนแต่ละคนได้
และเมื่อมีสิ่งต่าง ๆ เหล่านั้น ก็เกิดเรื่องดี ๆ ตามมา
อย่างแรก นักเรียนสามารถ เชี่ยวชาญแนวคิดหลักได้จริง ๆ
และก็ยังสร้างกรอบความคิด ที่เชื่อในการเติบโต
สร้างความมานะอดทน พากเพียรพยายาม
พวกเขาได้ฝึกควบคุมตัวเองในการเรียนรู้
และยังมีเรื่องสวยงามอื่น ๆ ที่สามารถเริ่มเกิดขึ้นได้
ในห้องเรียนจริง ๆ
แทนที่จะต้องมานั่งฟังการอธิบายเนื้อหา
นักเรียนสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่น ๆ
ฝึกให้เชี่ยวชาญลึกซึ้งในเนื้อหามากขึ้นได้
พวกเขาสามารถเล่นกับสถานการณ์สมมติ บทสนทนาแบบโสกราตีส
เพื่อให้เข้าใจสิ่งที่เรากำลังพูดกันอยู่นี้
และความน่าเศร้าของศักยภาพที่สูญเสียไป
ผมอยากจะให้ทดลองคิดกันเล่น ๆ
ถ้าเราย้อนเวลากลับไป ซัก 400 ปี ในยุโรปตะวันตก
ซึ่ง ณ ขณะนั้นเป็นภาคพื้นที่มี คนรู้หนังสือมากกว่าทวีปอื่นในโลก
คุณจะเห็นได้ว่า มีผู้คนประมาณ 15 เปอร์เซ็นต์ ที่อ่านหนังสือได้
และผมคาดว่า ถ้าคุณถามใครซักคน ที่อ่านหนังสือได้
อย่างเช่น คนที่ทำงานในโบสถ์
"คุณคิดว่า มีประชากรซักกี่เปอร์เซ็นต์ ที่จะสามารถอ่านออกเขียนได้"
เขาอาจบอกว่า "ด้วยระบบ การศึกษาที่ดีแล้วนะ
อาจจะประมาณ 20 ถึง 30 เปอร์เซ็นต์"
แต่ถ้าคุณกลับมาในยุคปัจจุบัน
เรารู้กันแล้วว่า การคาดการณ์นั้น ต่ำกว่าความเป็นจริงไปมาก
ความจริงแล้ว เกือบทั้ง 100 เปอร์เซ็นต์ ของประชากรสามารถอ่านออกเขียนได้
แต่ถ้าผมจะถามคุณด้วย คำถามคล้าย ๆ กัน
"มีประชากรซักกี่เปอร์เซ็นต์ ที่คุณคิดว่ามีความสามารถ
ที่จะเชี่ยวชาญแคลคูลัสได้
หรือจะเข้าใจชีวเคมี
หรือสามารถมีส่วนช่วยเหลือ ในการทำวิจัยโรคมะเร็งได้?"
พวกคุณหลายคนคงตอบว่า "ถ้าด้วยระบบการศึกษาที่ดีนะ
อาจจะประมาณ 20 ถึง 30 เปอร์เซ็นต์"
แต่ถ้าหากการคาดการณ์นั้น
มีรากฐานมาจากประสบการณ์ของคุณเอง ที่โตมาจากระบบที่ไม่เน้นความเชี่ยวชาญ
จากประสบการณ์ของคุณเอง หรือการเฝ้าสังเกตคนอื่น ๆ
ซึ่งคุณถูกผลักให้ก้าวไปข้างหน้า ผ่านชั้นเรียนต่าง ๆ
และสะสมช่องโหว่ความรู้ไปเรื่อยๆ ล่ะ
แม้ว่าคุณจะทำได้ถึง 95 เปอร์เซ็นต์
แล้วอีก 5 เปอร์เซ็นต์ที่ขาดไป อยู่ไหน?
และมันจะสะสมไปเรื่อย ๆ คุณเรียนชั้นสูงขึ้น
ทันใดนั้น คุณก็ชนกำแพง แล้วบอกว่า
"ฉันคงไม่เหมาะที่จะทำงานวิจัยมะเร็ง
ไม่เหมาะจะเป็นนักฟิสิกส์ ไม่เหมาะจะเป็นนักคณิตศาสตร์"
ผมเดาว่ามันจะออกมาในรูปนั้น
แต่ถ้าคุณได้โอกาสที่จะเรียนรู้ ในกรอบการเรียนให้เชี่ยวชาญแล้ว
ถ้ามีโอกาสที่จะจัดการตัวเอง ในด้านการเรียนรู้
และถ้าคุณทำโจทย์ผิด
นำมันมาใช้ มองความผิดพลาด เป็นจังหวะแห่งการเรียนรู้
ตัวเลขนั้น เปอร์เซ็นต์ของผู้คน ที่สามารถเชี่ยวชาญแคลคูลัส
หรือเข้าใจชีวเคมี
คงมีตัวเลขเข้าใกล้ 100 เปอร์เซ็นต์ขึ้นอีกมาก
และนี่ไม่ใช่แค่สิ่งที่ "ทำได้ก็ดีนะ"
ผมคิดว่ามันเป็นสิ่งที่จำเป็นต่อสังคม
เรากำลังออกจากยุคที่คุณเรียกว่า ยุคอุตสาหกรรม
และเรากำลังก้าวเข้าสู่การปฏิวัติสารสนเทศ
เห็นได้ชัดว่าการเปลี่ยนแปลงกำลังเกิดขึ้น
ในยุคอุตสาหกรรม สังคมมีโครงสร้างเป็นปิรามิด
ที่ฐานของปิรามิด คือชนชั้นใช้แรงงานจำนวนมาก
ส่วนกลางของปิรามิด คุณมีกลุ่มคนที่ทำงานประมวลข้อมูล
เป็นกลุ่มชนชั้นกลาง
และที่ส่วนยอดของปิรามิด จะเป็นเหล่าเจ้าของทุน
เจ้าของกิจการทั้งหลาย
และชนชั้นผู้สร้างสรรค์
แต่เรารู้กันแล้วว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น
ขณะที่เรากำลังเข้าสู่ยุคปฏิวัติสารสนเทศ
ด้านล่างของปิรามิดกำลังถูก ยึดครองด้วยเครื่องอัตโนมัติ
รวมไปถึงกลุ่มชนชั้นกลาง ที่ทำงานประมวลข้อมูล
นั่นเป็นสิ่งที่คอมพิวเตอร์ทำได้ดี
ดังนั้น สังคมของเราเผชิญกับคำถามว่า
ประสิทธิผลใหม่ ๆ ทั้งหลาย ที่กำลังเกิดขึ้นเพราะเทคโนโลยีนี้
ใครบ้างที่จะมีส่วนในเรื่องนี้?
หรือจะเป็นแค่เพียงคนกลุ่มที่ อยู่บนยอดของปิรามิดเท่านั้น
แล้วคนอื่น ๆ ที่เหลือทั้งหมดจะทำอะไร?
พวกเขาจะอยู่กันอย่างไร?
หรือว่าเราจะทำอะไรบางอย่าง ที่มันทะเยอทะยานกว่านี้?
เราจะพยายามพลิกปิรามิด กลับหัวกันหน่อยมั้ย
จะได้มีชนชั้นสร้างสรรค์เป็นจำนวนมาก ๆ
แทบทุกคนสามารถมีส่วนร่วม ในฐานะเจ้าของกิจการ
หรือศิลปิน หรือนักวิจัย?
และผมไม่คิดว่านั่นคือ โลกอุดมคติที่เกินเอื้อม
ผมเชื่อจริง ๆ ว่ามันมีรากฐานจากแนวคิด
ว่าถ้าเรายินยอมให้ผู้คน เข้าถึงศักยภาพตัวเอง
โดยฝึกฝนเรียนรู้แนวคิดจนเชี่ยวชาญ
โดยสามารถใช้สิทธิ จัดการการเรียนรู้ของตัวเอง
พวกเขาจะไปถึงที่นั่นได้
และถ้าคุณลองคิดดู ในฐานะพลเมืองของโลก
มันน่าตื่นเต้นมาก
ลองคิดดูว่า จะเกิดความเที่ยงธรรมขึ้นขนาดไหน
อารยธรรมของเราจะก้าวหน้า ไปด้วยอัตราเร็วแค่ไหน
ดังนั้น ผมเชื่อมากว่ามันเป็นไปได้
ผมคิดว่ามันจะเป็นช่วงเวลา อันน่าตื่นเต้นที่จะได้มีชีวิตอยู่
ขอบคุณครับ
(เสียงปรบมือ)