စာရေးဆရာမ George Eliot ကျွန်တော်တို့ကို သတိပေးခဲ့ဖူးပါတယ်
အမှားတကာ့ အမှားတွေထဲမှာ
ဟောကိန်းထုတ်ခြင်းဟာ အကြောင်းမဲ့ဆုံးဖြစ်ပါတယ်တဲ့
သူ့လိုပဲ ၂၀ ရာစု လက်သစ်ဆရာလို့ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးလက်ခံထားတဲ့
ယောဂီ ဘယ်ရာ က ဒီအဆိုကို သဘောတူခဲ့ပါတယ်
သူဆိုခဲ့တာကတော့ ဟောကိန်းထုတ်တယ် ဆိုတာ မလွယ်တဲ့အလုပ်ပါ
အထူးသဖြင့် အနာဂတ်နဲ့ ပတ်သက်ရင်ပေါ့
ကျွန်တော်ကတော့ သူတို့ရဲ့ သတိပေးချက်တွေကို လျစ်လျှူရှုပြီး
အထူး ခန့်မှန်းချက်တစ်ခု လုပ်ချင်ပါတယ်
ကျွန်တော်တို့က အလွန် လျင်မြန် ဖန်တီးဖော်ဆောင်နေကြတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ
ကျွန်တော်တို့ တွေ့ရမှာကတော့
သိပ္ပံ ဆန်းကြယ် ဝတ္ထုနဲ့ တူတဲ့အရာတွေ များသထက်များလာပြီး
အလုပ်အကိုင်နဲ့ တူတဲ့အရာတွေကတော့ နည်းသထက်နည်းသွားမှာကိုပါပဲ
မကြာခင်မှာပဲ ကားတွေက ကိုယ်ဘာသာကိုယ် မောင်းလာကြမှာမို့
ထရပ်ကားမောင်းသူတွေ လျော့ပြီး လိုအပ်လာမယ်
ကျွန်တော်တို့ဟာ Siri ကို Watson နဲ့ ချိတ်ဆက်လိုက်ခြင်းဖြင့်
လုပ်ငန်းတွေကို အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ် လုပ်ကိုင်လာစေကြမယ်
ဒီအလုပ်တွေဟာ လက်ရှိမှာ ဝန်ဆောင်မှု ကိုယ်စားလှယ်တွေ
ပြဿနာရှာဖွေရေးသမား၊ နည်းစနစ် စိစစ်ရေးသမားတွေ လုပ်ကိုင်နေတာပါ
အခုကတည်းက R2D2 စက်ရုပ်တွေ ကို
လိမ္မော်ရောင် ဆေးသုတ်ပြီး
ဂိုထောင်ထဲက စင်တွေကို ရွှေ့ခိုင်းနေပြီဖြစ်လို့
ဒီမင်းလမ်းတွေ ထဲမှာ တက်ဆင်း လုပကိုင်နေကြမယ့်
လူတွေ ပိုနည်းပြီး လိုလာပါမယ်
ကျွန်တော် အခုပြောနေတဲ့ အကြောင်းအရာကိုပဲ
လူတွေ ပြောနေကြတာ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ လောက်ရှိနေပါပြီ
နည်းပညာကြောင့် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်မှု အနားကို ကျွန်တော်တို့ ရောက်နေပြီလို့ ပြောလာခဲ့ကြတာ
လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်ခုလောက်က ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ Luddites (စက်မှုတော်လှန်ရေးကို ဆန့်ကျင်သော လက်မှုပညာရှင်များ ) က
စက်ရက်ကန်းတွေကို ဖျက်ဆီးကြကတည်းက စတင်ခဲ့တာပါ
ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ ယူဆချက်ဟာ မှားနေပါတယ်
တကယ်တော့ ဖွံ့ဖြိုးပြီးကမ္ဘာထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ စီးပွားရေးစနစ်ကြီးဟာ
လူတိုင်းအလုပ်ကိုယ်စီ ရှိမယ့် အခြေအနေနီးနီးကို ရောက်ရှိလာခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု မေးလာကြပါတယ်
အဲဒါ မှန်တယ်ဆိုရင် ဒီတခါမှာ အခြေအနေဟာ ဘာကြောင့်မတူရတာလဲ။
မတူရတဲ့အကြောင်းရင်းကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပဲ
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စက်ကိရိယာတွေဟာ တစ်ခါမှမကြုံဖူးတဲ့
အရည်အသွေးတွေကို ပြသနိုင်လာပါပြီ
နားလည်နိုင်လာတယ် စကားပြောနိုင်လာတယ် ကြားနိုင်လာတယ် မြင်နိုင်လာတယ်
မေးခွန်းတွေကို ဖြေကြားနိုင်လာတယ်၊ နောက်ထပ်လည်း အရည်အသွေးအသစ်တွေကို ရယူကြလာတော့မှာပါ
ဥပမာပြောရရင် ရွေ့လျားနိုင်ကြတဲ့ လူသားစက်ရုပ်တွေဟာ
တကယ်ကို အခြေခံအကျဆုံး အဆင့်မှာပဲ ရှိပါသေးတယ်
ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ရေးဌာနရဲ့ သုတေသနအဖွဲ့က
ပြိုင်ပွဲတစ်ခု စီစဉ်လိုက်ပြီး
စက်ရုပ်တွေကို ဒီလိုအရာမျိုးတွေ လုပ်ခိုင်းပါတယ်
လမ်းကြောင်း မှတ်တမ်းတွေက အလုပ်ဖြစ်မယ်ဆိုရင်
ဒီပြိုင်ပွဲလုပ်ရတာ အောင်မြင်တယ်ပေါ့
ဒီတော့ ကျွန်တော် လေ့လာကြည့်ရသလောက်
ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေ ဒီနေ့လုပ်နေတဲ့ အလုပ်တွေကို အန်းဒွိုက် (Andriod) တွေကို လုပ်ခိုင်းလို့ရမယ့် နေ့ဟာ
တကယ့်ကို မဝေးတော့ဘူးလို့ ထင်ပါတယ်
ဒါ့အပြင် ကျွန်တော်တို့ ဖန်တီးတည်ဆောက်နေတဲ့ ကမ္ဘာမှာ
နည်းပညာတွေ များသထက်များလာပြီး အလုပ်အကိုင်ဆိုတဲ့ အရာတွေ နည်းသထက် နည်းလာပါလိမ့်မယ်
အဲရစ် ဘရိုင်ယော့ဆန် နဲ့ ကျွန်တော်ကတော့
"စက်မှုခေတ်သစ်" လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ခေတ်ပါပဲ
မှတ်သားစရာ တစ်ချက်ကတော့
ဒါဟာ ပကတိ သတင်းကောင်းကြီးပါပဲ
ဒီသတင်းဟာ ဒီနေ့ကမ္ဘာကြီးအတွက် အကောင်းဆုံးသော စီးပွားရေးသတင်းပါပဲ
ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပြင်းထန်လာလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမျိုးမှ မဟုတ်ဘဲကိုး ခင်ဗျ
ဒီနေ့ခေတ်ကမ္ဘာရဲ့ အကောင်းဆုံးသော စီးပွားရေးသတင်း ဖြစ်ရတဲ့
အဓိက အကြောင်းရင်း နှစ်ချက်ရှိပါတယ်
ပထမအချက်ကတော့ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ လက်ရှိလည်ပတ်နေတဲ့
စနစ်ကောင်းကြီးကို ဆက်လက်လည်ပတ်စေတဲ့ အရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်
ဒီစနစ်မှာ ထုတ်လုပ်မှုက အချိန်နဲ့ အမျှ တိုးတက်နေပြီး
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဈေးနှုန်းကျဆင်းလာနေကာ
ထုတ်လုပ်မှုပမာဏနဲ့ အရည်အသွေး တို့ကတော့ အရှိန်အဟုန်နဲ့ ဆက်လက် တိုးတက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်
လက်ရှိမှာ တချို့သော လူတွေက ဒီဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး
အနိမ့်စား ရုပ်ဝါဒီ လို့ပြောကြပါတယ်
ဒါဟာ လုံးဝမှားယွင်းတဲ့ ရှုထောင့် အမြင်ပါ
အမှန်တော့ ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ ပေါကြွယ်မှုဖြစ်စဉ်ပါ
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ဆီကနေပြီး ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တဲ့ အရာပါ
ဒီစက်မှု ခေတ်သစ်က မဟာသတင်းကောင်းဖြစ်ရတဲ့ ဒုတိယအကြောင်းရင် ကတော့
Andriod တွေက လူတွေလို အလုပ်လုပ်တတ်လာရင်
ကျွန်တော်တို့ လုပ်စရာမလိုတော့ပါဘူး
ငြီးငွေ့ဖွယ် အလုပ်တွေ ပင်ပင်ပန်းပန်းအလုပ်တွေ ကနေ လွတ်မြောက်သွားပါလိမ့်မယ်
ဒီအကြောင်းကို ကိန်းဘရစ်ချ နဲ့ ဆီလီကွန် တောင်ကြားက
ကျွန်တော့် သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ဒီအကြောင်း ပြောဖြစ်တော့
"ကောင်းလိုက်တာကွာ ငြီးငွေ့စရာ လည်းမလိုတော့ဘူး ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်စရာလည်း မလိုတော့ဘူး
ဒါဟာ လုံးဝကွဲပြားခြားနားတဲ့ လူ့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို
စိတ်ကူး ပုံဖော်ဖို့ အခွင့်အရေး ပေးလိုက်တာပဲ" တဲ့
ဘယ်လို အဖွဲ့အစည်းမျိုးလည်းဆိုတော့ ဖန်တီးသူတွေ လေ့လာရှာဖွေသူတွေ
တင်ဆက်သူတွေ စိတ်ကူးကြံဆသူတွေက
သူတို့ကို အထောက်အပံ့ ပေးသူတွေ ဘဏ္ဍာရေး စီမံခန့်ခွဲသူတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး
ကိစ္စရပ်တွေ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးမယ် ဖျော်ဖြေမယ် ဉာဏ်အမြင်ဖွင့်ပေးမယ်
အတွေးအမြင်တွေ လှုံ့ဆော်ပေးမယ်
TED ဆွေးနွေးပွဲတွေနဲ့ အတော်တူတဲ့ လူအဖွဲ့အစည်းမျိုးပေါ့
ကျွန်တော်တို့ဟာ အံ့မခန်း တိုးတက်ပေါ်ထွန်းမှုကို ကြုံတွေ့နေရတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ဟာ
ဒီလိုနေရာမျိုးမှာ တော်တော်ကို မှန်ကန်ပါတယ်
အရာဝတ္ထုတစ်ခု ကို ထုတ်လုပ်ရတာဟာ
စာရွက် တစ်ရွက် ပုံနှိပ်ရသလောက် လွယ်တဲ့ ခေတ်ကြီးမှာ
အံ့ဩလောက်စရာတွေ အများကြီး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်
လက်မှုပညာရှင်တွေ ဝါသနာတစ်ခုမှာ စိတ်အား ထက်သန်သူတွေဟာ
အခုတော့ တီထွင်ဖန်တီးသူတွေ ဖြစ်လာကြပါပြီ
အလုံးအရင်းနဲ့ စိတ်ကူးကြံဆဖန်တီးဖို့ တာဝန်ရှိလာပါတယ်
အနုပညာရှင်တွေဟာ အတိတ်ကာလတုန်းက ရှိခဲ့တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ကျော်လွှားပြီး
ဘယ်တုန်းကမှ မဖြစ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အရာတွေကို
ဖန်တီးနိုင်လို့ ရလာပါပြီ
ဒီလို မဟာစည်ပင် ထွန်းကားမှုခေတ်ထဲမှာ
ပတ်ဝန်းကျင်ကို လိုက်ကြည့်လေလေ ရူပဗေဒပညာရှင် Freeman Dyson ရဲ့ စကားက
ပုံချဲ့ပြီးပြောတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ
ယုံကြည်လာလေလေပါပဲ
တကယ့်ကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ပြောထားတာပါ
ကျွန်တော်တို့ဟာ အံ့မခန်းကာလတစ်ခုရဲ့ အလယ်ကို ရောက်ရှိနေတာပါ
("နည်းပညာဆိုသည်မှာ ဘုရားသခင်ထံမှ လက်ဆောင်ပင်ဖြစ်၏။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်ထံမှ လက်ဆောင်များအနက် အသက်ပြီးလျှင် အကြီးမြတ်ဆုံးသော လက်ဆောင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာနှင့် သိပ္ပံပညာတို့ အားလုံး၏ မိခင်ဖြစ်ပေသည်"။) - ဖရီးမန်း ဒိုင်ဆန်
အဲဒါက နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ထုတ်မေးစရာ ဖြစ်လာတယ်
ဒီစက်မှုခေတ်သစ် မှာ လွဲချော်သွားနိုင်တာမျိုးက ဘာလဲ ဆိုတာပါပဲ
မှန်တယ် မဟုတ်လား။ အဆုံးသတ်လိုက်တော့ အားလုံး တိုးတက်ပြည့်စုံနေတော့၊ အိမ်ပြန်ကြရုံပဲ ရှိတော့တယ်
တကယ်တမ်း ကျွန်တော်တို့ ဖန်တီးနေတဲ့ အနာဂတ်အကြောင်း လေးလေးနက်နက် တွေးကြည့်ရင်
ရှေ့မှာ စောင့်ကြိုနေတဲ့ တကယ့်ကို ကြောက်မက်ဖွယ် စိန်ခေါ်မှု နှစ်မျိုးနှစ်စားကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်
ပထမ တစ်မျိုးကတော့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်
ဒီအချက်ကို အတိုချုံးပြီး ထိထိမိမိ ထင်ဟပ်ပေးထားတာ ကတော့ စိတ်ကူးနဲ့ ရေးထားတဲ့
ဟင်နရီဖို့ ဒုတိယ နဲ့ မော်တော်ကား အလုပ်သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ Walter Reuther တို့
နှစ်ဦးသား အပြန်အလှန် ပြောဆိုကြပုံလေးပါ
သူတို့နှစ်ဦးဟာ ခေတ်အမီဆုံး စက်ရုံတစ်ခုကို လှည့်လည်ကြည့်နေတုန်း
ဖို့က ပါးစပ်ဆော့ပြီး
"ဟေ့ ဝေါတာ၊ မင်းတော့ ဒီစက်ရုပ်တွေကို
သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်ကြေး ဘယ်လို ကောက်ခံမလဲကွ" လို့ မေးလိုက်ပါတယ်
ရုသာကလည်း ပြန်ပက်လိုက်ပုံက
" ဟေ့ ဟင်နရီ မင်းကော သူတို့တွေကို ကားဝယ်လာအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" တဲ့
ဒီဖြစ်ရပ်မှာ Reuther ရဲ့ ပြဿနာက
စက်တွေပဲ သုံးလာတဲ့ စီးပွားရေး စနစ်မှာ အလုပ်လုပ်ရဖို့
ခက်တယ် ဆိုတာပါပဲ
ကိန်းဂဏန်းတွေထဲမှာ အဲဒါကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း တွေ့နိုင်ပါတယ်
လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ် နစ်စုကို ယူကြည့်ရင်
ရင်းနှီးငွေပေါ် ပြန်ရငွေ၊ တစ်နည်း ကော်ပိုရိတ် အမြတ်ငွေဟာ
တက်တက်လာနေတာ
အခုဆို အမြင့်ဆုံး အဆင့်မှာပဲရှိနေသေးတုန်းပါ
လုပ်အား အပေါ် ပြန်ရငွေကို၊
တစ်နည်း စီးပွားရေးစနစ်ထဲက ပေးခဲ့တဲ့ လုပ်အားခ စုစုပေါင်းကို ကြည့်ရင်တော့
သမိုင်းဝင် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်မှာပဲ ရှိနေပြီး
ဆန့်ကျင်ဘက်ကို လျင်မြန်စွာ ဦးတည်နေပါတယ်
ဒါဟာ ရုသာအတွက်တော့ သတင်းဆိုးပါပဲ
ဖို့အတွက်တော့ သတင်းကောင်းဖြစ်ပုံရပေမဲ့
တကယ်တော့ အဲလိုမဟုတ်သေးပါဘူး
တန်ဖိုးမြင့်ပစ္စည်းတွေကို အရေအတွက် များများ ရောင်းချင်တယ်ဆိုရင်
ဝင်ငွေတည်ငြိမ်ပြီး ကြွယ်ဝတဲ့ လူလတ်တန်းစား တော်တော်များများ ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်
စစ်ပြီးကာလ တစ်လျှောက်လုံးမှာ
အမေရိကမှာ ဒီလိုလူတန်းစားမျိုး ရှိခဲ့ပါတယ်
ဒါပေမဲ့ လူလတ်တန်းစားတွေဟာ ဒီနေ့တွင် ကြီးမားတဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်
သိပြီးသား ကိန်းဂဏန်းတွေ ဆိုပေမယ့်
တစ်ခုလောက်ပဲ ထပ်ပြောပါရစေ
အမေရိကရဲ့ လူတစ်ဦး ပျမ်းမျှဝင်ငွေဟာ
ဆယ့်ငါးနှစ်အတွင်းမှာ လက်တွေ့မှာ လျော့ကျလာပါတယ်
မညီမျှမှု ဘက်မညီမှု တွေ အချိန်နဲ့အမျှ တိုးပွားလာပြီး
အဆိုးဆီကိုပဲ ဦးတည်နေတဲ့ အခြေအနေမျိုးထဲမှာ
ချောင်ပိတ်မိမယ့် ကိန်းဆိုက်လာနိုင်ပါတယ်
ဒီမညီမျှမှုနဲ့ အတူပါလာမယ့်
လူ့အဖွဲ့အစည်း ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှု တွေကို သတိပြုရန် လိုလာပါတယ်
ကျွန်တော် သိပ်စိတ်မပူမိတဲ့
စိန်ခေါ်မှုမျိုးလည်း ရှိပါတယ်
ဒီလိုပုံမျိုးတွေက အဲဒါကို ပြသကြပါတယ်
ဒါဟာ ကျွန်တော် စိုးရိမ်တဲ့
လူမှုရေး ပြဿနာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး
ကျွန်တော်တို့ စက်ယန္တရားတွေ အသိစိတ်ဝင်လာပြီး
လူတွေကို ပုန်ကန်ရင် ဘာဖြစ်လာမလဲဆိုတဲ့
အဆိုးဘက်ကို ကြိုတွေးတာတွေ အမြဲတမ်းရှိလာခဲ့ပါတယ်
ကျွန်တော်ကတော့ ကျွန်တော်ကွန်ပျူတာက ပရင်တာကို သိရှိလာတဲ့ နေ့ကစပြီး
ဒီအကြောင်းကို စိတ်ပူတော့ မယ်ခင်ဗျာ
(ရယ်သံများ) (လက်ခုပ်သံများ)
ဆိုတော့ ဒါမျိုးဟာ ကျွန်တော်တို့ စိုးရိမ်ရမယ့် စိန်ခေါ်မှုမျိုး မဟုတ်ပါဘူး
တကယ့် စက်မှုခေတ်သစ်မှာ ကြုံလာကြရမယ့်
လူမှုရေးရာ စိန်ခေါ်မှုအကြောင်း ပြောရရင်
အမေရိကန်အလုပ်သမား နှစ်ဦးရဲ့ ပုံပြင်လေးကို စံနမူနာ တင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်
ရာနှုန်းပြည့် အမေရိကန် စံနမူနာဖြစ်သွားအောင်
နှစ်ယောက်လုံးကို လူဖြူတွေလို့ သဘောထားလိုက်ပါမယ်
ပမထ တစ်ဦးက ကောလိပ်ပညာတတ်
ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်၊ တီထွင်ရှင်၊ မန်နေဂျာ
အင်ဂျင်နီယာ၊ ဆရာဝန်၊ ရှေ့နေ လို လုပ်သားမျိုး
သူ့ကို ကျွန်တော်တို့က တက်ဒ်လို့ ခေါ်မယ်
သူက အမေရိကန် လူလတ်တန်းစားရဲ့ ထိပ်ဆုံးမှာပေါ့
သူနဲ့ ယှဉ်လျက် နောက် လုပ်သားကတော့ ကောလိပ် ပညာတတ် မဟုတ်ဘူး
ကာယအလုပ်သမားလို၊ စာရေးလိုမျိုး၊
အဆင့်မမြင့်တဲ့ ကော်လံဖြူ သို့မဟုတ် ကော်လံပြာ အလုပ်သမား
သူ့ကိုတော့ ဘီလ်လို့ ခေါ်မယ်
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၅၀ လောက်ကို ပြန်သွားကြည့်ရင်
ဘီလ် နဲ့ တက်ဒ် တို့ဟာ အလွန်နီ်းစပ်တဲ့ ဘဝအနေအထားကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပါတယ်
ဥပမာပြောရရင် ၁၉၆၀ မှာ သူတို့နှစ်ဦးလုံးဟာ အချိန်ပြည့် အလုပ်အကိုင် ရရှိနိုင်တဲ့ အလားအလာမျိုးပါ
တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံး နာရီ ၄၀ အလုပ်ရှိတယ်
သို့သော် လူမှုရေး သုတေသနပညာရှင် Charles Murray မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သလိုပဲ
ကျွန်တော်တို့ဟာ စီးပွားရေးကို အလိုလိုလည်ပတ်စေရန် လုပ်ကိုင်လာတဲ့ အချိန်မှာ
၁၉၆၀ ဆိုတာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ ကွန်ပျူတာကို စသုံးခါစ အချိန်ပါ
အဲဒီလို ကျွန်တော်တို့ဟာ နည်းပညာ၊ အော်တိုထိန်းချုပ်မှု၊ ဒီဂျစ်တယ်ပစ္စည်းတွေကို
အရှိန်အဟုန်နဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ထဲကို သွတ်သွင်းလာကြချိန်မှာတော့
ဘီလ်နဲ့ တက်ဒ်တို့ ရဲ့ ကံကြမ္မာဟာ လုံးဝတစ်ခြားစီ ဖြစ်သွားပါတယ်
ဒီအချိန်ကာလ အတွင်းမှာ တက်ဒ်က ဆက်လက်ပြီး အချိန်ပြည့် အလုပ်အကိုင် ရှိနေပါတယ်
Bill ကတော့ ဒီလိုမဟုတ်တော့ပါဘူး
ကိစ္စတော်တော်များများမှာ Bill ဟာ စီးပွားရေးစနစ်ကနေ လုံးဝကင်းကွာသွားပြီး
တက်ဒ်ကတော့ မကင်းကွာသလောက်ပါပဲ
ဒီအချိန်အတွင်း တက်ဒ်ရဲ့ အိမ်ထောင်ရေးက ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရှိခဲ့ပြီး
ဘီလ်ကတော့ ဒီလို မဟုတ်ရှာပါဘူး
တက်ဒ်ရဲ့ကလေးတွေကတော့ မိစုံဖစုံ နဲ့ ကြီးပြင်းလာရပြီး
ဘီလ်ကလေးတွေရဲ့ အခြေအနေနဲ့တော့ ကွာခြားပါတယ်
ဘီလ်ဟာ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲနေ ဖယ်ခွာလာနေဆိုတဲ့ အခြားထောက်ပြစရာတွေရော ရှိသေးလားဆိုတော့
သူဟာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ ဝင်မဲပေးတာ လျော့နည်းလာပါတယ်
ထောင်ဒဏ် ကျမှုလည်း ပိုများများလာပါတယ်
ဒီလိုလူမှုရေး ဖြစ်စဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပျော်ရွှင်စရာ ပုံပြင်ကိုတော့ ကျွန်တော်မပြောနိုင်ပါဘူး
ဒီဖြစ်စဉ်တွေက ပြန်ပြောင်းလာမယ့် အရိပ်အယောင်ကိုလည်း လုံးဝမတွေ့ရပါဘူး
ဒီအချက်ဟာ ဘယ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု
နေရပ်ဒေသအလိုက် ကိန်းဂဏန်းတွေကိုပဲ ကြည့်ကြည့် မှန်နေပါတယ်
ပြီးတော့ အဲဒါတွေဟာ ပိုလို့ကိုပြင်းထန်လာနေကြလို့
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခုလက်ရှိအံ့ဖွယ် တိုးတက်နေတဲ့ လူမှုအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုတွေကို တောင်
လွှမ်းခြုံသွားနိုင်မယ့် အန္တရာယ်တောင် ရှိနေပါတယ်
ဆီလီကွန်နဲ့ ကိန်းဘရစ်ချက ကျွန်တော့်ရဲ့ ရောင်းရင်းတွေကတော့
သူတို့ကိုသူတို့ Ted လို့ အပေါ်ယံလေး မြင်နေကြပါတယ်
သူတို့တွေက အလုပ်တွေများနေလျက် ရလဒ်တွေ ဖြစ်ထွန်း အောင်မြင်နေတဲ့ ဘဝမျိုးကို ပိုင်ဆိုင်ထားတယ်
သူတို့ဆီမှာ ဒါတွေထဲက ရနေတဲ့ အကျိုးအမြတ်တွေကို ပြစရာ ရှိတယ်
ဘီလ်ရဲ့ ဘဝကတော့ သူတို့နဲ့ လုံးဝကို ကွာခြားလှပါတယ်
သူတို့တွေဟာ ဗော်တိုင်းယားရဲ့ အလုပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြောကြားချက်
ဘယ်လောက်ထိ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပါပဲ
အလုပ်ဟာ ကျွန်တော်တို့ကို မိစ္ဆာတရား သုံးပါးကနေ ကယ်တင်ပေးတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ
[အလုပ်သည် လူကို ပျင်းရိခြင်း၊ ဒုစရိုက် နဲ့ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု တည်းဟူသော မိစ္ဆာတရားသုံးပါး မှ ကယ်တင်ပေး၏ Voltaire]
ဒီတော့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ဒီလိုရှိနေတာကို ဘယ်လိုရင်ဆိုင်ကြမလဲ
ဘောဂဗေဒဆိုင်ရာ ဗျူဟာကတော့ အင်မတန်မှ ရိုးရှင်းပါတယ်
အင်မတန်မှ ထင်သာမြင်သာရှိပါတယ် အထူးသဖြင့် ရေတိုမှာပေါ့
စက်ရုပ်တွေက လာမယ့်တစ်နှစ် နှစ်နှစ်အတွင်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အလုပ်တွေအားလုံးကို သိမ်းကျုံးယူသွားမှာ မဟုတ်သေးပါဘူး
ဒီတော့ အစဉ်အလာ ဘောဂ ၁၀၁ ဗျူဟာက ဆက်ပြီး အဆင်ပြေမယ်ပေါ့
စွန့်ဦးတီထွင်မှုကို အားပေးမယ်
အခြေခံအဆောက်အအုံကို ထက်ဝက်လျှော့ချမယ်
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပညာရေးစနစ်က သင့်တော်တဲ့ အရည်အချင်းတွေရှိတဲ့ လူတွေကို
မွေးထုတ်ပေးနိုင်တယ် ဆိုတာ သေချာအောင်လုပ်ရမယ်
သို့သော် ရေရှည်မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ နည်းပညာအပေါ်မှာ များစွာမှီခိုပြီး
လုပ်အားပေါ် မှီခိုမှုနည်းတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ဆီကို ဦးတည်နေမယ်ဆိုရင်
ပိုပြီး အရင်းအမြစ်ကျတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေကို
စဉ်းစားရတော့ပါမယ်
ဥပမာပြောရရင် အနိမ့်ဆုံးဝင်ငွေ အာမခံချက်လိုမျိုးပေါ့
ဒီလိုပြောလိုက်လို့ သဘောမတွေ့သူ တစ်ဦးတစ်လေ ဒီအခန်းထဲရှိနိုင်ပါတယ်
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အယူအဆက လက်ဝဲအစွန်းရောက်သလိုမျိုး
ဓနဥစ္စာ ပြန်လည်ခွဲဝေရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမြစ်လှန် ပြောင်းလဲရေးမျိုး ဆိုတာတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေလို့ပါ
ဒီအယူအဆနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ကျွန်တော် သုတေသနနည်းနည်း လုပ်လာခဲ့ပါတယ်
ခုနက သဘောမတွေ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ကျေနပ်စေကောင်း ကျေနပ်စေနိုင်ပါမယ်
အသားတင် အနိမ့်ဆုံးဝင်ငွေ အာမခံချက် ဆိုတာကို
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပါးစပ်ကအမြုပ်ထအောင် ဟောပြောခဲ့ကြတဲ့
Friedrich Hayek၊ Richard Nixon နဲ့ Milton Friedman တို့က ထောက်ခံခဲ့တာဆိုတာပါပဲ
တကယ်လို့များ လူကြီးမင်းတို့က ဒီ အာမခံ ဝင်ငွေ ဆိုတာမျိုးဟာ
အောင်မြင်မှုဆီ မောင်းနှင်ရာမှာ အဟန့်အတားဖြစ်စေပြီး
မိမိကိုယ်ကို ကျေနပ်မှုကို လျော့ကျစေနိုင်တယ်လို့
စိုးများ စိုးရိမ်မိရင်
လူတွေရဲ့ လှုပ်ရှားပြောင်းရွှေ့နိုင်စွမ်း ဆိုတဲ့
ကျွန်တော်တို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ သိပ်ကို ဂုဏ်ယူခဲ့ရတဲ့ အရာဟာ
အခုဆိုရင် တကယ်ကို လူမှုရေး အထောက်အပံ့တွေ ရက်ရက်ရောရောပေးတဲ့
မြောက်ဥရောပနိုင်ငံတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် နိမ့်ကျလာနေပါပြီ
ဒါကြောင့် ဘောဂဗေဒဆိုင်ရာ ဗျူဟာကတော့ အမှန်တကယ်ကို ရိုးရှင်းပါတယ်
လူမှုရေးရာ ဗျူဟာကတော့ ပိုပြီး စိန်ခေါ်ချက်တွေရှိပါတယ်
ဘီလ်ကို အလုပ်အကိုင်ရှိပြီး တစ်သက်လုံးအလုပ်မြဲအောင်
ဘယ်လိုဗျူဟာသုံးရမလဲ ကျွန်တော်တော့ မသိပါဘူး
ပညာရေးက ကြီးမားတဲ့ အဲဒီထဲ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်တာ ကျွန်တော်သိပါတယ်
ဒီအချက်ကို ကျွန်တော် ကိုယ်တွေ့ ထောက်ခံပါတယ်
ကျွန်တော့်ပညာရေးရဲ့ အစောပိုင်းနှစ်တွေမှာ Montessori မှာ တက်ခဲ့ပါတယ်
အဲဒီ့ပညာရေးက ကျွန်တော့်ကို သင်ပေးလိုက်တာကတော့
ကမ္ဘာကြီးဟာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး
ကျွန်တော့်အလုပ်ကတော့ အဲဒီ့ကမ္ဘာကြီး အကြောင်း စူးစမ်းလေ့လာဖို့ပါ
သုံးတန်းလည်းရောက်ရော အဲ့ဒီကျောင်းပိတ်သွားရာ
ကျွန်တော်ဟာ အစိုးရ ပညာရေး ကျောင်းကို တက်လာရပါတော့တယ်
ကျွန်တော်ကို ကျွန်တော် Gulag ထောင်ဆီ အပို့ခံလိုက်ရသလို ခံစားရပါတယ်
အခုပြန်စဉ်းစားကြည့်လိုက်တော့မှ အဲဒီအလုပ်က
စာရေး ဒါမှမဟုတ် ကာယအလုပ်သမား ဖြစ်လာနိုင်အောင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြင်ဆင်ဖို့ ဖြစ်တာ သဘောပေါက်လာတယ်
အဲ့ဒီ အချိန်တုန်းကတော့ အလုပ်ဆိုတာ
ပျင်းရိဖွယ် ပတ်ဝန်းကျင် ထဲမှာ စိတ်ပျက်အရှုံးပေးရတာမျိုးပါ
ကျွန်တော်တို့ ဒီထက် ပိုကောင်းအောင် လုပ်ဖို့လိုပါတယ်
ကျွန်တော်တို့ကို ကျွန်တော်တို့ ဘီလ် အဖြစ်မခံနိုင်ပါဘူး
ဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ပိုကောင်းတဲ့အရာတွေ ကြုံရဖို့ လက္ခဏာသစ်တွေကို တွေ့နေရပါပြီ
နည်းပညာဟာ ပညာရေးကို လေးနက်စွာ ဩဇာလွှမ်းမိုးလာနေကာ
အသက်အငယ်ဆုံး သင်ယူသူကနေ အကြီးဆုံးအထိ လူသားတွေ အပေါ်မှာ
နက်နက်နဲနဲ အကျိုးသက်ရောက်လာနေတာကို တွေ့မြင်နေရပြီဖြစ်ပါတယ်
ထင်ရှားတဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တွေ ပြောနေကြတာကလည်း
ကျွန်တော်တို့ တချိန်တုန်းက အလေးပေးလာခဲ့ကြတဲ့ အရာတွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ဖို့ လိုနေပြီဆိုတာပါပဲ
ပြီးတော့ အလွန်လေးနက် တာရှည်ပြီး အချက်အလက်တွေကို အခြေခံထားတဲ့ အားထုတ်မှုများဖြင့်
ပြဿနာတွေကို ရင်ဆိုင်နေရဆုံး လူ့အဖွဲ့အစည်းအချို့အတွက် ဘယ်လို ဖြေရှင်းပေးရမယ် ဆိုတာကို
နားလည်အောင် ကြိုးစားမှုတွေကိုလည်း တွေ့မြင်နေရပါပြီ
ဒီအတွက်ကြောင့် လက္ခဏာကောင်းတွေကို တွေ့နေရပါပြီ
သို့သော် လက်ရှိအခြေအနေနဲ့ လုံလောက်ပြီလို့
ကျွန်တော် တစ်မိနစ်တောင် မဟန်ဆောင်လိုပါဘူး
ကျွန်တော်တို့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေဟာ တကယ့်ကို ကြီးမားလှပါတယ်
သာဓကတစ်ခုမျှကို ပြရရင် အနည်းဆုံး ခြောက်လ အလုပ်အကိုင်မဲ့နေတဲ့
အမေရိကန်နိုင်ငံသား ငါးသန်းလောက် ရှိပါတယ်
သူတို့ အကုန်လုံးကို Montessori ကျောင်းကို ပြန်ပို့လိုက်ပြီး
ဒီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်း မရနိုင်ပါ
ကျွန်တော် စိတ်အပူဆုံးက ကျွန်တော်တို့ ဖန်တီးနေတဲ့ ကမ္ဘာမှာ
အံ့မခန်း နည်းပညာတွေပြည့်နေမှာ ဟုတ်ပေမဲ့
လူ့အဖွဲ့အစည်းကတော့ စိတ်ပျက်စရာ ကောင်းကာ
နောက်ခံ အဖြစ်တည်ရှိနေတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်ကလည်း
အခွင့်အလမ်းတွေအစား မညီမျှမှုတွေပဲ ဖန်တီးပေးမှာကိုပါပဲ
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ တတွေ ဘယ်လို လုပ်ကိုင်နိုင်ကြမယ် ဆိုတာကိုလည်း ကျွန်တော်မသိပါဘူး
ကျွန်တော်တို့ ဒီထက်ပိုကောင်းတာကို ဖန်တီးနိုင်မယ်လို့ ယူဆရန်အတွက်
အလွန်ရိုးရှင်းတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခု ရှိပါတယ်
အချက်အလက်တွေ ထွက်လာနေကြပါတယ်
ဒီစက်မှုခေတ်သစ်နဲ့ စီးပွားရေးအပြောင်းအလဲဆိုင်ရာ အမှန်တရားတွေဟာ
တစ်နေ့တစ်ခြား လူသိများလာနေပါပြီ
အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ပိုပြီးတော့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဖြစ်လာစေချင်ရင်တော့
အတော်ဆုံး ဘောဂဗေဒပညာရှင်တွေ မူဝါဒချမှတ်သူတွေကို
Watson နဲ့အပြိုင် Jeopardy ပဟေဠိပြိုင်ပွဲ ဝင်ခိုင်းလို့ရပါတယ်
လွှတ်တော်အမတ်တွေကို မောင်းသူမဲ့ ကားခရီးစဉ်မှာ လိုက်ပါခိုင်းလို့ ရပါတယ်
ဒီလိုမျိုးတွေ လုံလုံလောက်လောက် လုပ်နိုင်ရင်တော့
အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲသင့်တဲ့ အချက်တွေကို ပိုလို့ကို သတိမူမိလာနိုင်ပါတယ်
အဲဒီလိုဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ဟာ ပြိုင်ဆိုင်ရေးဆီကို ဦးတည်နေပါပြီ
ကျွန်တော်တို့ဟာ ကြီးမားတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနည်းတွေကို မေ့လျော့ကုန်ပြီ
တစ်ချက်လေးတောင် မကြိုးစားချင်လောက်အောင် စိတ်အားထက်သန်မှု မရှိတော့ဘူး
ဒါမှမဟုတ် အသည်းမာလာပြီလို့ တစ်စက္ကန့်လေးတောင်မှ မထင်မှတ် မယုံကြည်နိုင်ပါဘူး
ကျွန်တော့် ဆွေးနွေးချက်ကို တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး
သမုဒ္ဒရာတစ်စင်း ရာစုနှစ်တစ်ခု ခြားနေခဲ့ကြတဲ့ ဝေါဟာရတွေ နဲ့ မိန့်ကြားချက်တွေနဲ့ စတင်ခဲ့ပါတယ်
အခု နိဂုံးချုပ်ရာမှာလည်း အလားတူ အလှမ်းဝေးနေကြတဲ့
နိုင်ငံရေးသမားနှစ်ဦးရဲ့ စကားလုံးနဲ့ အဆုံးသတ်ပါရစေ
Winston Churchill ၁၉၁၄ မှာ ကျွန်တော့် အမိတက္ကသိုလ် MIT ကို လာတုန်းက
"အကယ်၍ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒေသအသီးသီးက ပြည်သူလူထုတွေကို
ပေါကြွယ်၀ခြင်းဆိုတဲ့ စားပွဲဆီကို ဖိတ်ခေါ်နိုင်တယ် ဆိုရင်တော့
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ထုတ်လုပ်မှု နည်းပညာတွေကို မရပ်မနား စဉ်ဆက်မပြတ်
တိုးတက်အောင်လုပ်နိုင်ခဲ့ဖို့ကလွဲပြီး အခြားနည်းလမ်းမရှိနိုင်ပါဘူး" လို့ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်
Abraham Lincoln ကတော့ အခြားလိုအပ်ချက်တစ်ခုကို သဘောပေါက်ခဲ့ပါတယ်
သူပြောခဲ့တာက "ကျွန်တော်ဟာ ပြည်သူတွေ အပေါ်မှာ ခိုင်မြဲစွာ ယုံကြည်သူပါ။
အမှန်ကိုသာ သိထားရရင် ပြည်သူတို့ဟာ
ဘယ်လို အမျိုးသားရေး အကျပ်အတည်းကိုမဆို ရင်ဆိုင်နိုင်ပါတယ်
အဓိက အရေးကြီးဆုံးက အချက်အလက်တွေ ရှိတဲ့အတိုင်း သူတို့ကို ချပေးဖို့ပါပဲ" တဲ့
အကောင်းမြင်တဲ့ မှတ်ချက်အနေနဲ့ လူကြီးမင်းတို့အတွက် အဓိကချန်ထားခဲ့ချင်တာ ကတော့
စက်မှုခေတ်သစ်ဆိုင်ရာ လက်တွေ့ အရှိတရားတွေဟာ ထင်ရှားလာနေကြပါပြီ
ကျွန်တော်တို့ ဖန်တီးလိုကြတဲ့ စိန်ခေါ်မှုပြည့်၀ပြီး ပေါကြွယ်ဝတဲ့ စီးပွားရေးစနစ်အတွက်
အဲဒီလို အချက်အလက်တွေကို ကောင်းကောင်းအသုံးချနိုင်မယ်လို့
ကျွန်တော် ရာနှုန်းပြည့် ယုံကြည်ပါတယ်။
ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ
(လက်ခုပ်သံများ)