Sigara bizler için faydalı değil.
Bu yeni bir şey değil, on yıllardır sigara içmenin tehlikelerini biliyoruz.
Peki sigara bize tam olarak nasıl zarar verir?
İçindeki maddeler vücudumuza girdiğinde
neler olduğuna bakalım ve sigara içmeyi bırakırsak
fiziksel faydaları nelerdir öğrenelim.
Sigara, her solukla
5.000'den fazla kimyasal maddeyi
vücut dokularına nüfuz ettiriyor.
Başından itibaren katran -siyah, reçineli malzeme-
dişleri ve diş etlerini kaplamaya başlıyor,
diş minesine zarar veriyor ve sonunda çürüğe sebep oluyor.
Sigara zamanla burundaki sinir uçlarına da zarar vererek
koku alma kaybına sebep oluyor.
Solunum yolları ve ciğerlerdeki
bronşit ve anfizem gibi kronik hastalıkların yanı sıra
enfeksiyonların riskini de artırıyor.
Bunu sile -görevi solunum yollarını temiz tutmak olan küçük tüyümsü yapılar-
zarar vererek gerçekleştiriyor.
Sonra alveolleri -kan ile akciğerler arasında oksijen
ve karbondioksit değiş tokuşunu sağlayan
küçük hava keseleri- dolduruyor.
Zehirli bir gaz olan karbonmonoksit zardan geçip kana karışıyor,
hemoglobine tutunuyor
ve normalde vücut boyunca taşınan oksijeni
yerinden ediyor.
Sigaranın oksijen yoksunluğu ve nefes darlığına yol açmasının
sebeplerinden biri budur.
Yaklaşık 10 dakika içinde
kan akışı beyine, endorfin de dahil olmak üzere
dopamin ve diğer nörotransmiterlerin salgısını tetikleyerek,
zevkli hisler oluşturup sigarayı oldukça bağımlılık yapıcı kılan
nikotin denilen bir uyarıcı taşıyor.
Sigaradaki nikotin ve diğer kimyasallar
eş zamanlı olarak kan damarlarında daralmaya sebep oluyor,
hassas endotelyal astarına zarar veriyor
ve kan akışını kısıtlıyor.
Bu damarsal etkiler kan damarı duvarlarında
kalınlaşmaya yol açıyor ve trombosit yapışkanlığını artırıyor,
sonra da pıhtı oluşma ihtimalini yükselterek
kalp krizini ve felci tetikliyor.
Sigarada bulunan kimyasallardan çoğu, kanser oluşturabilecek
tehlikeli DNA mutasyonlarını tetikleyebilir.
Ek olarak, arsenik ve nikel gibi bileşenler
DNA onarımı sürecini baltalayabilir,
bu da vücudun birçok kanserle savaşma yeteneğini riske atar.
Amerika'da her üç kanser ölümünden birinin sebebi
sigara içmek.
Sadece akciğer kanseri de değil.
Sigara, görme bozukluğu
ve zayıf kemiklerin yanı sıra
birçok doku ve organda da kansere sebep olabilir.
Kadınlarda gebe kalmayı zorlaştırır.
Erkeklerde ereksiyon bozukluğuna sebep olur.
Ama sigarayı bırakanlar için
neredeyse anında ve uzun süreli fiziksel fayda sağlayan
çok büyük artıları var.
Tiryakinin son sigarasından hemen 20 dk. sonra
kalp atışları ve kan basıncı normale dönmeye başlar.
On iki saat sonra karbonmonoksit seviyesi dengelenerek
kanın oksijen taşıma kapasitesini artırır.
Bıraktıktan bir gün sonra
kan basıncı ve kalp atışı normalleştikçe kalp krizi riski azalmaya başlar.
İki gün sonra
koku ve tat almakla görevli sinir uçları iyileşmeye başlar.
Daha az öksürük ve nefes yetmezliği ile akciğerler,
bir ay içinde daha sağlıklı hale gelir.
Solunum yollarındaki ve akciğerlerdeki hassas tüyümsü siller
haftalar içinde iyileşmeye başlar
ve 9 ay içinde onarılıp enfeksiyonlara dayanıklılık geliştirir.
Bırakmanın birinci yıl dönümünde
kan damarlarının işlevini geliştirmesiyle kalp hastalıkları riski yarıya düşer.
Beş yıl içinde
pıhtı oluşma ihtimali önemli derecede azalır
ve felç riski azalmaya devam eder.
On seneden sonra ölümcül akciğer kanseri oluşma riski
muhtemelen vücut DNA onarma yeteneğine tekrar kavuştuğu için
%50 azalır.
15 sene içerisinde, kroner kalp hastalığına yakalanma riski
sigara içmeyen bir kişininki ile aynı seviyede olur.
Başarması çok kolaymış gibi davranmanın lüzumu yok.
Sigarayı bırakmak, nikotin yoksunluğundan dolayı
endişeye ve depresyona yol açabilir.
Neyse ki bu etkiler genellikle geçicidir.
Giderek artan araçlar sayesinde de sigarayı bırakmak kolaylaşmaktadır.
Sakız, nikotin bandı,
pastil
ve spreyler
ile nikotin yerine alternatif oluşturan terapiler
tiryakileri sigaradan soğutmaya yardımcı olabilir.
Beyindeki nikotin reseptörlerini uyararak
başka zararlı kimyasal maddeler işe karışmadan
yoksunluk belirtilerinin önüne geçiyorlar.
Danışmanlık ve destek grupları,
bilişsel davranışçı terapi
ve makul yoğunlukta egzersiz yapmak da
tiryakilerin sigarasız kalmasına yardımcı olur.
Sigarayı bırakmak sizi ve vücudunuzu
sağlıklı yaşam yoluna tekrar ilettiği için, bu iyi haber.