(Applaus)
Gunter ging al vroeg bij het leger.
Uiteindelijk werd hij naar Afghanistan uitgezonden
om bommen te helpen detecteren.
In het begin was Gunters gedrag normaal.
Maar algauw werd hij overvallen door angstaanvallen.
Hij kon niet langer commando's opvolgen of missies uitvoeren.
Na ruim een jaar herscholing werd hij naar huis gestuurd.
Hij had moeite met het re-integreren in de maatschappij.
Hij was nog steeds angstig en constant op zijn hoede.
Zijn familie was bezorgd, maar had geduld.
Dat klinkt herkenbaar, toch?
Niet abnormaal?
Maar wat als ik je vertelde dat Gunter een hond is?
In de afgelopen jaren
maakte het leger melding van vijftig gelijkaardige gevallen
waarin honden zo extreem reageerden.
Gunters begeleider was er zeker van
dat hij een posttraumatisch stressstoornis had,
ofwel PTSS.
Waarom is Gunters verhaal nu zo belangrijk?
Nou, er zijn gelijkenissen en verschillen
in hoe mensen of andere dieren op stress reageren.
Maar wat hier belangrijk is,
is dat de mens niet de enige is die zo extreem op tegenslag kan reageren;
andere diersoorten kunnen net zo reageren.
Omdat verhalen over honden met shellshock zich via de media verspreiden,
is de mogelijkheid
dat andere dieren ook gevoelig kunnen zijn voor aandoeningen als PTSS,
een heet hangijzer in de wetenschap geworden.
Sommige wetenschappers suggereren dat PTSS mogelijk een extreme manier is
om op roofdieren te reageren.
Slechts een paar dingen in het leven van een dier zijn saillanter
dan de dreiging van roofdieren.
En ze krijgen vaak maar één kans om over deze dreiging te leren.
Wat deze bewering staaft,
is dat veel symptomen van PTSS
gelijk zijn aan het normale gedrag van prooidieren,
zoals een verhoogd angstniveau,
snelle schrikreacties
en extreme waakzaamheid.
De werkelijkheid is dat stress je hersenen kan veranderen.
Het kan je hersencellen veranderen en hoe ze onderling communiceren.
In de gebieden die belangrijk zijn voor leren en onthouden,
kunnen hersencellen krimpen
en kwetsbaarder worden voor uitdagingen in de toekomst.
In gebieden die belangrijk zijn voor het omgaan met angst,
kunnen hersencellen groeien en zich beter met elkaar verbinden.
Op lange termijn
kan stress een vernietigend effect hebben op gezondheid en gedrag.
En velen onder ons weten dit door eigen ervaringen.
Maar het vernieuwende is het inzicht
dat dieren het effect van stress veel identieker aan ons kunnen ervaren
dan dat velen dachten.
Mijn collega's van Penn State en ik hebben ontdekt
dat zelfs als stress zich relatief vroeg in het leven voordoet,
dieren nog steeds een stijging in het angstniveau vertonen,
maar ook veranderingen in het maken van keuzes,
in de manier waarop ze met toekomstige uitdagingen omgaan
en verschillen in de manier waarop ze de omgeving ervaren.
Deze veranderingen gelden voor het grootste deel van hun leven.
Maar dieren ervaren stress anders.
En door de verschillen te begrijpen waarin diersoorten met stress omgaan,
kunnen we beter begrijpen hoe de evolutie onze reactie op stress gevormd heeft.
Eén belangrijk kenmerk dat we delen met andere dieren
als het aankomt op het omgaan met stress,
is de mogelijkheid om de productie van stresshormonen te stoppen,
waardoor we van uitdagingen kunnen herstellen
Wanneer we chronische stress ondervinden, kan dit systeem kapot gaan.
Wij produceren ons eigen mengsel van giftige hormonen
dat ons immuunsysteem kan verstikken,
onze hersencellen kan vernietigen,
onze kennis kan aantasten
en onze vruchtbaarheid kan onderdrukken.
De gevolgen kunnen je hele leven op zijn kop zetten.
Men heeft zelfs gesuggereerd dat stress het verouderingsproces kan versnellen.
Maar bij een van de gevallen van de meest extreme stress,
zien we geen daling in de mogelijkheid om de aanmaak van stresshormonen te stoppen.
Bekijk even dit voorbeeld van roofdier-prooi-interactie,
vastgelegd sinds de jaren 1800.
De populaties van de lynx en de haas stijgen en dalen gelijktijdig.
Op een bepaald moment in deze cyclus
was de populatie van meer dan 80.000 hazen bijna volledig vernietigd door de lynx.
Maar als de hazen verdwijnen, verdwijnt het eten,
en de lynx sterft uit.
Maar voor de lynx verdwijnt, kunnen ze meer dan 90% van de hazen doden.
Maar die enkele hazen die overblijven,
tonen geen terugloop in mogelijkheid om stresshormonen te remmen,
zoals we bij mensen wél zien.
Een van de kenmerken van omgaan met stress die we wel bij dieren zien,
is dat de nakomelingen van moeders die in een stressrijke omgeving leefden
de volgende herkenbare symptomen kunnen vertonen:
verhoogde angst, snelle schrikreacties, en verhoogde waakzaamheid.
Deze dieren reageren op een stressrijke omgeving,
ook al hebben ze nooit zo'n omgeving gekend.
Men gelooft dat als stress zo'n effect kan hebben,
als het overgaat van moeder op kinderen,
dat stresshormonen kunnen werken als een soort van 'tussenpersonen'
om de toekomstige generatie voor te bereiden op uitdagingen.
Dus de vraagt luidt:
waarom reageren mensen en dieren anders?
Dat weten we nog niet.
Wat we wel weten is dat het verschil in het omgaan met stress
ons kan helpen beter te begrijpen hoe we zelf met stress omgaan.
De oorzaak van onze huidige aandoeningen vinden we terug in natuurlijke processen,
en we kunnen die processen bestuderen
om beter te begrijpen hoe en waarom iemand zo extreem reageert.
Het maakt niet uit of je nu wel of niet gelooft
dat een hond zoiets complex als PTSS kan ervaren,
er zijn gevallen gekend bij andere diersoorten,
waarbij levende wezens, zoals sommigen onder ons,
zulke extreme stressreacties vertonen.
Daardoor kunnen we deze individuen beter begrijpen
en kunnen we onszelf beter begrijpen.
Wat betekent dat nu voor ons?
Jammer genoeg rust er een stigma op mentale aandoeningen,
waaronder PTSS.
Maar het is belangrijk dat we onthouden
dat PTSS verbonden is met een biologische, adaptieve reactie
die ontstaan is door om te moeten gaan met levensbedreigende omstandigheden.
Een verandering in de mentaliteit kan helpen bij het overwinnen
van de negatieve stereotypes rond mentale aandoeningen.
De werkelijkheid is dat stress onze hersenen kan veranderen.
Het is een enge gedachte,
maar hier is het goede nieuws:
je kan terugvechten.
Je kan ook zelf je hersenen veranderen.
Er zijn verschillende manieren om tegen het gevolg van stress te vechten.
Ik geef je de twee gemakkelijkste.
De eerste is: beweging.
Beweging kan onze hersenen enorm beïnvloeden
en de veranderingen van stress tegengaan.
Het kan de dichtheid van cellen vergroten
en stimuleert het behoud van hersencellen
gelegen in dezelfde gebieden die door stress worden aangetast.
Bewegen kan ook beletten dat cellen die je bloeddruk regelen,
ongecontroleerd groeien.
Drie keer per week 20 minuten aan aerobics doen,
kan je hersenen genoeg helpen
om de effecten van stress ongedaan te maken.
Een tweede manier om het effect van stress te verminderen,
is simpelweg hulp zoeken bij een expert op dat gebied.
Een cognitieve therapeut kan je helpen om je hersenen te veranderen
om de verbindingen te versterken die de angstreacties verdringen.
Je kan de impact van stress in je leven inperken
door simpelweg de controle te verkrijgen over hoe je erop reageert.
Wat Gunter betreft:
we weten nu
dat we door een beter begrip van zijn extreme reactie op stress
onszelf beter kunnen begrijpen.
We kunnen individuen zoals Gunter, die een trauma opgelopen hebben,
helpen om verder te leven ondanks de opgelopen ervaringen.
Je kan de effecten van stress verminderen door de controle te houden over je reactie
en je kan de impact van stress op je lichaam en geest beperken.
(Applaus)