Evrimci biyologlara,
insanların ne zaman insanlaşmaya başladıklarını sorarsanız
içlerinden bazıları şunu söylecektir.
Belli bir noktada ayaklarımızın üstünde durmaya başladık,
iki ayaklılar sınıfına geçtik ve çevremizin efendileri olduk.
Diğerleri de, beynimizin daha çok büyümeye başladığını,
böylelikle daha karmaşık bilişsel sürece sahip olabildiğimizi söyler.
Kalan diğerleri de, bizi bir tür olarak
evrimleştiren bir dil geliştirdiğimizi söyler.
İlginçtir ki, bu üç fenomenin hepsi birbiriyle bağlantılıdır.
Bunun nasıl ya da hangi sırayla olduğundan emin değiliz
ama hepsi
boynumuzun arkasındaki vücudumuzla başımız arasındaki açıyı değiştiren
küçük bir kemiğin şeklindeki değişimle bağlantılıdır.
Bu, dik durabilme kabiliyetine sahip olduğumuz
ve bununla birlikte beynimizin arka tarafta gelişmesi
ve gırtlak boyutumuzun maymunlarda yedi santimden on bir santime,
insanlarda ise 17 santime kadar büyümesi demek.
Bu larinksin alçalması olarak adlandırılır.
Larinks sesinize ait olan bölgedir.
Bebekler doğdukları zaman, onların larinksi henüz alçalmamıştır.
Bu ancak 3 aylık bir süreden sonra meydana gelir.
Mecazi olarak, buradaki her birimiz
tüm türümüzün evrimini yeniden yaşadı.
Bebeklerden bahsetmişken
anne rahminde gelişmeye başladığınızda,
bir karides büyüklüğünde, daha 3 haftalıkken
dış dünyadan gelen yaşadığınız ilk his,
annenizin ses titreşiminden gelen
dokunma hissidir.
Gördüğümüz gibi, insan sesi oldukça anlamlı ve önemli.
Hem türlerin düzeyinde,
hem de toplum düzeyinde
bu iletişime geçme ve bağ kurma yöntemimiz,
hem kişisel, hem de karşılıklı olarak.
Kendi sesimizle, bilgi ve kelimelerden daha fazlasını paylaşırız,
aslında kim olduğumuzu paylaşırız.
Sesimiz, insanların bizi nasıl gördüğünün ayrılmaz bir parçasıdır.
Toplum içinde giydiğimiz bir maskedir.
Ama kendi sesimizle olan ilişkimiz çok karmaşıktır.
Sesimizi nadiren kendimiz için kullanırız, başkalarına bir hediye olarak kullanırız.
O, birbirimize dokunma şeklimizdir,
diyalektik bir hazırlıktır.
Peki kendi sesimiz hakkında ne düşünüyoruz?
Eğer ses kayıt cihazından gelen
sesinizi beğenmiyorsanız lütfen ellerinizi kaldırın.
(Gülüşmeler)
Evet, çok teşekkür ederim.
Çoğu insan kendi ses kaydını beğenmediğini belirtiyor.
Peki bu ne anlama geliyor?
Önümüzdeki 10 dakikada bunu anlamaya çalışalım.
Ben, MIT Media Laboratuvarı Geleceğin Operası
grup bölümünde bir araştırmacıyım.
Benim araştırmam insanların kendi sesleri
ve başkalarının sesleri ile ilişkisi üzerine odaklı.
Farklı bölümlerden sesleri dinleyerek
neler öğrenebileceğimiz üzerine çalışıyorum.
Nörolojiden biyolojiye bilişsel bilimden dil bilimine kadar.
Takımımızda, araç ve deneyimler oluşturarak
insanların kendi seslerini daha iyi anlamalarına,
ön yargılarını yıkmalarına,
daha iyi dinleyiciler olmalarına
daha sağlıklı ilişkiler kurmalarına ya da sadece
kendilerini daha iyi anlamalarına yardım ediyoruz.
Ve bu ancak sese bütüncül bir yaklaşımla mümkün olabilir.
Çünkü, her seferinde daha çok keşfettiğimiz sesin
içerebileceği bütün uygulama ve imaları düşünün.
Sesiniz çok karmaşık bir fenomen.
Vücudunuzdaki 100'den fazla kasın senkronizasyonunu gerektirir.
Ve sesi dinleyerek,
içimizde olanlarla ilgili olası sorunları anlayabiliriz.
Örnek verecek olursam:
Sesin, spesifik türdeki türbülans
ve düzgünsüzlüklerini dinlemek,
Parkinson hastalığına erken teşhis koymada yardımcı olabilir.
Sadece bir telefon görüşmesiyle hem de.
Sesin nefes düzeyini dinlemek kalp hastalığı teşhisinde yardımcı olur.
Tekil kelimelerin telaffuzundaki tempo değişimlerinin
depresyonun ciddi bir işareti olduğunu biliyoruz.
Sesinizin aynı zamanda hormon seviyenizle ciddi bir bağlantısı vardır.
Üçüncü kişiler, kadın seslerini dinleyerek
onların adet döneminde olduklarını
hassas bir şekilde tahmin etmişlerdir.
Sadece akustik veri ile hem de.
Aynı zamanda şimdiki teknolojiyle bizi dinleyerek
Amazon Echo'dan Alexa
senin bile haberin olmadan önce,
hamile olduğunu tahmin edebilir.
Düşünün --
(Gülüşmeler)
Bunun etik kullanımını düşünün.
Sesiniz, ilişki kurma şekliniz ile de çok bağlantılıdır.
Her konuştuğunuz kişi için farklı bir ses yapısına sahipsiniz.
Eğer sesinizden küçük bir parça alıp analiz etsem;
annenizle mi, kardeşinizle mi, arkadaşınızla mı,
yoksa patronunuzla mı konuştuğunuzu bilebilirim.
Aynı zamanda ses tavrınızı, bir kâhin olarak da kullanabiliriz.
Biriyle konuştuğunuzda sesinizi nasıl kullanacağınıza karar vermek,
yani ses tavrınız, eşinizle konuştuğunuzda
ne zaman boşanacağınızı tahmin etmeye yardım edebilir.
O yüzden, sesleri dinleyerek öğrenilecek çok şey var.
İnanıyorum ki, birden fazla sese sahip olduğumuzun
farkına vararak bunu yapabiliriz.
Şimdi, kullandığımız üç sesten bahsedeceğim,
"maske" adını verdiğim model üzerinden.
Bir maskeye baktığınızda gördüğünüz,
bir karakterin yansımasıdır.
Buna dış sesiniz diyelim.
Bu, ses hakkında düşünmenin en klasik yoludur.
Kendinizi dünyaya ifade etmenin yolu.
Bu yaklaşımın mekanizması, kolayca anlaşılır.
Akciğerleriniz diyaframa baskı uygular
ve o da gırtlağınızda bir titreşim başlatır,
bu da sesi oluşturur.
Ağzınızı açıp kapattığınızda da,
ses konuşmaya dönüşür.
Yani herkesin mekanizması aynıdır.
Ama sesler fazlasıyla benzersizdir.
Çünkü ölçülerinizdeki, fizyolojinizdeki, hormonlarınızdaki minik farklar
dış sesinizde pek çok minik farklar yaratacaktır.
Ve beyin, diğer insanların dış seslerinde
bu farkları yakalamakta ustadır.
Laboratuvarımızda, makinalara
bu farkları anlamalarını öğretiyoruz.
Ve gerçek zamanlı konuşmacı tanıma sistemini oluşturmak için,
derinlemesine öğrenmeyi kullanıyoruz.
Ortak konuşma alanı bilincini arttırmak için--
toplantılarda kim konuşuyor, kim konuşmuyor
ve grup aklını arttırmak için.
Bununla ilgili zorluklardan birisi sesin statik olmaması.
Her konuştuğumuz kişiye göre değişiyor demiştik,
ama hayatımız boyunca da değişiyor.
Yolculuğumuzun başında ve sonunda
erkek ve dişi sesleri çok benzerdir.
Küçük bir kızın sesini
küçük bir oğlanın sesinden ayırmak çok zordur.
Ama bunların arasında, sesiniz akışkan kimliğinizin belirleyicisi olur.
Genellikle, ergenlik döneminde erkek seslerinde büyük değişiklik olur.
Kadın seslerine gelirsek,
her hamilelikte değişir ve her menapozda büyük değişiklik olur.
Bunların hepsi konuştuğunuzda diğerlerinin duyduğu sestir.
Öyleyse bize neden bu kadar yabancı gelir?
Neden bu, duyduğumuz seslerden farklıdır?
O zaman bunu bir düşünelim.
Bir maske taktığınızda maskeyi göremezsiniz.
Ve görmeye çalıştığınızda, maskenin içini görürsünüz.
İşte bu, sizin kendi sesinizdir.
Öyleyse, neden farklı olduğunu anlamak için
kendi sesimizi algılamanın mekanizmasını anlamaya çalışalım.
Çünkü bedeninizin, bunu dış seslerden farklı filtre etmesinin
pek çok yolu vardır.
Yani bu sesi duymak için önce kulaklarınıza ulaşmalıdır.
Bunun için dış sesiniz havada hareket eder,
bu esnada iç sesiniz de kemiklerinizde yol alır.
Buna kemik iletimi denir.
Bu yüzden, iç sesiniz, dış sesinize göre daha düşük seviyeli
ve aynı zamanda, daha armonik ses verir.
Buradan yol alır ve iç kulağınıza ulaşır.
Burada yeni bir mekanizma devreye girer.
Bu bir mekanik filtredir.
Her konuştuğunuzda,
iç kulağınızı koruyan bir bölünmedir.
Tabii bu duyduklarımızı da azaltır.
Ve üçüncü bir filtre daha vardır, biyolojik filtre.
Koklea -- iç kulağınızın, sesi işleyen bölümü,
canlı hücrelerden oluşmuştur.
Ve bu canlı hücreler, sesi duyma sıklığına bağlı olarak
farklı tepki verirler.
Bu, alışma etkisidir.
Tabii bu yüzden,
sesiniz, hayatınız boyunca en sık duyduğunuz ses olduğundan
onu diğer seslerden daha düşük duyarsınız.
Son olarak, dördüncü bir filtremiz var.
Nörolojik filtre.
Nörologlar yakın zamanda,
konuşmak için ağzınızı açtığınızda
işitme korteksinizin kapandığını keşfettiler.
Bu yüzden, sesinizi duyarsınız
ama beyniniz aslında sesinizi hiç dinlemez.
Evet, bunun evrimsel bir anlamı olabilir,
çünkü sesimizin nasıl çıkacağını sezgisel olarak bildiğimiz için,
sinyali analiz etmek için enerji harcamayı belki gereksiz buluyoruz.
Buna, doğal çıkarım denir
ve bu vücudunuzun yaptığı her harekette olur.
Doğal çıkarımın tam anlamı,
beyin tarafından gönderilen bir motor komutunun kopyalanmasıdır.
Bu komut, herhangi bir hareket üretmez,
ancak bunun yerine beynin diğer bölümlerine
yaklaşan hareketin bilgisi gönderilir.
Ve ses için, bu doğal çıkarım farklı bir ad alır:
Bu iç sesinizdir.
Şimdi yeniden anlaşalım.
Bir maskemiz var: Dış(sal) sesiniz,
maskenin iç yüzü: Kendi sesiniz
ve iç sesiniz.
Ve bu, bir kukla oynatıcısı gibi
tüm sistemin iplerini elinde tutuyor.
İç sesinizi,
bir metni sessizce okurken duyarsınız
ya da bir konuşmanın provasını yaparken.
Bazen bunu susturmak çok zordur.
Ana dilinizde yazılmış bir metne bakarken,
iç sesinizin onu okumaması gerçekten zordur.
Aklınıza takılan aptal şarkıyı söylemeye
devam eden de bu sestir.
(Gülüşmeler)
Hatta bazı kimseler için bunu kontrol etmek, gerçekten imkânsızdır.
Ve şizofreni hastalarının ses halüsinasyonları yaşamasının
sebebi budur.
Kafalarının içinden gelen seslerle, dışından gelenleri
ayırt edemezler.
Bu yüzden, laboratuvarımızda bu kişilerin bu ayrımları yapıp
bir sesin iç ses mi, dış ses mi olduğunu anlamalarına
yardımcı olacak küçük cihazlar üzerinde çalışıyoruz.
Rüyalarınızda konuşan sesinizin de iç sesiniz olduğunu düşünebiliriz.
İç ses, pek çok şekle girebilir.
Ve rüyalarınızda, iç sesinizin potansiyelini açığa çıkartırsınız.
Bu da laboratuvarımızda yaptığımız başka bir çalışma:
Rüyalardaki bu iç sese ulaşmaya çalışıyoruz.
Yani, iç sesinizi her zaman kontrol edemeseniz de
her zaman bağlantıya geçebilirsiniz,
diyalogla, iç diyaloglarla.
Ve hatta iç sesinizi
fikirler ve faaliyetler arasındaki kayıp bağlantı olarak da görebilirsiniz.
Evet umarım ki sizden, sesinizi daha iyi idrak etmenizi
sağlayarak ayrılıyorum, tüm seslerinizi
ve içinizde ve dışınızda oynadığı rolü,
çünkü sesiniz, sizi insan yapan şeyin ve dünyayla etkileşim biçiminizin
çok kritik bir belirleyicisi.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)