İnsanların ne hakları var ve bu haklar nereden geliyor?
Kim diğerleri için kararlar alır ve yetkili kim?
İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için toplumları nasıl organize ederiz ?
Bu sorular Fransız Devrimi’nin kargaşası sırasında
bütün bir ulusu sorguladı.
18. Yüzyılın sonunda,
Avrupa Aydınlanma olarak bilinen entelektüel
ve kültürel değişim geçirdi.
Filozoflar ve sanatçılar mantık ve insan özgürlüğünü
gelenek ve dinin yerine geliştirdi.
Orta sınıfın ve basılı malzemelerin ortaya çıkışı,
siyasi duyarlılığı teşvik etti
ve Amerikan Devrimi eski İngiliz sömürgesini
bağımsız bir cumhuriyete dönüştürdü.
Şimdiye kadar Avrupa’nın en büyük ve en zengin ülkelerinden biri olan Fransa,
hâlâ Zümre olarak adlandırılan 3 katı sosyal sınıfı olan
eski bir düzen ile yönetiliyordu.
Kral Louis XVI ‘in yetkileri ilahi bir hakka dayanıyordu.
Birincil ve ikincil Zümre üyelerine Katolik din adamlarına
ve soylulara özel ayrıcalıklar verdi.
Üçüncül zümre üyeleri, orta sınıf tüccarlar ve esnaflar,
20 milyonun üzerinde olan köylülerden oluşuyordu, en az gücü olan
ve sadece vergi veren kişiler de onlardı,
bir tek krala değil aynı zamanda diğer üst zümrelere de verirlerdi.
Kötü hasat yıllarında
Kral ve soylular aşırı zenginlik içinde müsrifçe yaşarken,
vergiler köylülerin neredeyse her şeylerini ellerinden almaktaydı.
Ama Fransa, Amerikan Devrimi'ne destekleri yüzünden borç batağına saplandı
ve İngiltere ile uzun süren savaşta
değişim gerekli oldu.
Kral Louis, vergi reformlarını isteyen Jacques Necker’ı
maliye bakanlığına atadı
ve hükûmetin mali yayınları açıkça halk desteğini kazandı.
Ama kralın danışmanları bu girişimlere şiddetle karşı çıktı.
Bir çözüme umutsuz bakan kral, 175 yıldır ilk defa
meclis toplantısı için Üçüncül Zümre'den temsilcileri çağırdı.
Üçüncül Zümre, Fransız nüfusunun %98’ini temsil ettiği hâlde
onların oyu diğer her bir zümrenin oyuna eşitti.
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde iki üst sınıf kendi ayrıcalıklarını elinde tuttu.
Üçüncül Zümre onların adil olmadıklarını anlayınca,
bağını onlardan koparıp
kendi Ulusal Meclis'lerini ilan ettiler
ve diğer Zümreler olsun olmasın yeni bir anayasa hazırlamaya ant içtiler.
Kral Louis, Ulusal Meclis'le görüşmesi için Birincil
ve İkincil Zümrelere emir yolladı.
Ayrıca Kral, gözde maliye bakanını görevden aldı.
Bunun üzerine, binlerce öfkeli Parisli,
sempatizan askerlere katılıp kraliyet gücünün simgesi olan
ve büyük bir silah deposu olan Bastille hapishanesini bastı.
Devrim başlamıştı.
İsyan ülke geneline yayılırken
feodal sistem yıkıldı.
İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi,
kısa bir süreliğine bireysel haklar ve özgürlükler
insan doğası için temel bir radikal fikir olarak yayınlandı
ve hükûmet sadece onları korumak için varlığını sürdürdü.
Ayrıcalıklarını kaybeden birçok soylu yurtdışına kaçtı ve Fransa'yı
fethetmek ve düzenlerini tekrar tehsis etmek için diğer krallara yalvardılar.
Louis meşruti monarşinin temsili lideri olarak kaldı
ve geleceği için korkmaya başladı.
1791’de ülkeden kaçmayı denedi fakat yakalandı.
Kaçış teşebbüsü halkın krala olan güvenini yıktı.
Kraliyet ailesi tutuklandı ve kral vatan hainliği ile itham edildi.
After a trial,
the once-revered king was publicly beheaded,
signaling the end of one thousand years of monarchy
and finalizing the September 21st declaration of the first French republic,
governed by the motto "liberté, égalité, fraternité."
Nine months later,
Queen Marie Antoinette,
a foreigner long-mocked as "Madame Déficit"
for her extravagant reputation,
was executed as well.
Fakat Devrim burada bitmeyecekti.
Sadece hükûmetin değişmesinden tatmin olmayan bazı liderler,
Fransız toplumunu tamamen dönüştürmek için uğraştılar -
dinlerini,
sokak isimlerini,
hatta takvimlerini.
Çeşitli gruplar oluştukça,
bir terör dönemi başlatan Maximilien Robespierre tarafından yönetilen
aşırı radikal parti Jakobenler çökmeden önce,
en ufak karşıt görüşü bile ortadan kaldırmak için
20.000 üzerinde insanı infaz etti.
Bu sırada Fransa kendini Devrim'in yayılmasını engel olma arayışında
olan komşu kraliyetlerle savaşta buldu.
Kaosun arasında Napolyon Bonapart adlı bir general Devrim’in demokratik değerlerini
savunmak adı altında imparator olmak için idareyi ele aldı.
Neticesinde, Devrim on yıl içerisinde, 3 anayasa,
5 hükûmet gördü.
1871’de bir sonraki Cumhuriyet oluşana kadar yıllarca,
monarşi ve isyan arasında gidip geldiler.
Fransız Devrimi’nin ideallerini anarken,
hâlâ daha 200 yıl önce ortaya çıkan
birçok benzer sorularla uğraşıyoruz.