Fərqli vəziyyətlərdə vergi yükünü
kimin daşıyacağı barədə düşünək.
Bu videoda insulinə diqqət edəcəyik.
İnsulin maraqlıdır.
Bu diabet olan insanlarda qan şəkəri miqdarını
tənzimləmək üçündür, beləliklə siz təsəvvür
edə bilərsiniz ki, insanların ona yaşamaq
üçün ehtiyacı var.
Demək olar ki, onlar üçün sonsuz marjinal dəyəri var.
Beləliklə, onlar, qiymətinin nə qədər
olmasından asılı olmayaraq,
daima insulin almağa hazırdırlar.
Məsələn, insulinin qiyməti bir dollar olsa belə,
bu şəhərdəki həkimlər kollektiv olaraq bütün diabet
xəstələrinin ildə 3000 flakona ehtiyac duyduqlarını desələr,
onlar ildə 3000 flakon alacaqlar.
Bir flakonun qiyməti 80 dollar olarsa,
yenə də ildə 3000 şüşə alacaqlar.
Bu səbəbdən məqbul bir qiymət aralığında
tələb olunan miqdarda
bir dəyişiklik yoxdur.
Beləliklə, bu vəziyyətdə ən azı
məqbul bir qiymət aralığında
insulinə tələb əyrisi şaquli olur.
Aydındır ki, bir flakon üçün 9 milyon dollar
kimi qiymətlərə qalxsaydıq, birdən-birə
diabet xəstələrinin bəziləri
onu əldə edə bilməyəcəkdilər və qəflətən
əyri artıq şaquli ola bilməyəcəkdi.
Lakin ən azından məqbul bir qiymət
aralığında şaquli bir əyriniz var.
Beləliklə, buradakı bizim tələb əyrimizdir.
Bizim tələb əyrimiz budur.
Elastiklikdən bəhs etdiyimizi
xatırlayarsınız, bu tamamilə elastik olmayan
bir tələbdir.
Qeyri-elastik elastik olan bir tələb.
Bunu tamamilə elastik olmayan
bir kərpic kimi düşünə bilərik.
.
Kərpici nə qədər itələsəniz və ya çəksəniz də,
ən azından mənim güc səviyyəmlə,
kərpici deformasiya edə bilməyəcəksiniz.
Bu, çox elastik olan bir rezin bantın əksidir
və ya istifadə etdiyimiz elastiklik tərifi
barədə düşünə bilərsiniz,
elastiklik faizə bərabərdir,
kəmiyyətdəki faiz dəyişiklik,
qiymət dəyişiklikdir.
Burada qiyməti səbəblərdən asılı olaraq
nə qədər dəyişsək də, heç olmasa
bu qiymət aralığındakı bu əyri boyunca
insanlar yenə də ildə 3000 flakon tələb edəcəklər.
.
Gəlin burada bir təklif əyrisi çəkək,
buna bənzər bir təklif əyrisi alınacaq,
.
Bu təklifdir,
əgər vergiləriniz yoxdursa,
bazarda tənzimləmə yoxdursa,
burada çəkdiklərimə əsaslanaraq
tarazlıq qiyməti təxminən
75 dollar məbləğində olur.
Bu videodan əvvəl bir az araşdırma apardım,
həqiqətən bir flakon insulinin bazar qiyməti ilə
əlaqəli olduğu ortaya çıxdı.
Tarazlılıq miqdarı, çünki insanların
ehtiyac duyduğu dəqiq miqdar
3000 flakondur.
Tamamilə qeyri-elastik tələbə sahib
olduğunuz bu vəziyyətdə düşünmək üçün
bir qədər maraqlı bir şey var,
istehsalçı və istehlakçı artıqlığı nədir?
İstehsalçı artığı onların özləri üçün
nə qədər çox pul qazandıqlarıdır,
bunları fürsət dəyəri və ya
artan marjinal dəyər kimi
görə bilərsiniz və burada
dəfələrlə anlaşılmaz olacağıq,
bu burada istehsalçı artıqlığıdır.
Bu mübadilə qiyməti ilə təklif əyrimizə bərabər
olan qiymətlər arasındakı sahədir.
Beləliklə, istehsalçı artığı budur.
İstehsalçı artıqlığı.
İstehlakçı artıqlığımız işlərin
bir az maraqlı olduğu yerdir.
İstehlakçı artıqlığı,
insanların ödədiklərindən daha çox
marjinal dəyər əldə etmələridir.
Ənənəvi olaraq bunun tələb əyrisi ilə qiymət
arasındakı sahə olduğunu söylədik.
Ancaq indi birdən-birə bu sahə sonsuzdur.
Bu sahə sonsuzdur.
Bu barədə düşünməyin
bir yolu da odur ki,
diabet xəstələri insulindən
sonsuz marjinal fayda əldə edirlər.
Bu onlara sağlam bir həyat yaşamalarına şərait yaradır.
Bu onlara sağ qalmağa şərait yaradır.
Onlar üçün əslində insulin əvəzsizdir.
Sonsuz istehlakçı artıqlığına sahib olmaq
maraqlı bir ideyadır.
Bunun diabet xəstələri üçün çox böyük
bir şey olduğunu söyləmək mütləq deyil,
bu həqiqətən onların yaşamağı üçün
lazım olan bir vasitədir.
Əgər bu biraz daha elastik olsaydı
nə baş verərdi?
Real dünyaya qayıdaq.
Real dünyada bunlar
bir az daha bahalaşarsa,
bəzi diabet xəstələri olacaq ki,
dozaları aşağı salmağa və ya
buna bənzər şeylər etməyə çalışacaq.
Gerçək bir dünyada, əyri əslində
çox cüzi bir elastikliyə sahib ola bilər.
O hələdə çox dik bir yamaca sahib olacaq,
ancaq əslində bir qədər elastikliyə sahib olacaqdır.
Təsəvvür edə bilərsiniz ki,
bunu yuxarı və yuxarı qaldırmağa davam etsəm,
və bu bir nöqtədə ərazini məhdudlaşdıracaq,
amma bəlkədə buraya qədər qalxacaq.
Bəlkə burada o 2 milyon dollar kimi
bir şey olsaydı, tələb kəskin şəkildə azalacaqdı,
amma məhdudlaşacaqdı.
Ancaq bu, çox, çox, çox böyük bir istehlakçı artıqlığıdır.
İndi bundan əlavə olaraq,
düzgün yönləndirilməmiş bir siyasətçi
insulindən vergi almaq qərarına gəlsə
nə baş verəcəyini düşünək.
Tamamilə pis və dəstəkləməyəcəyim
bir ideyadır, amma gəlin
yükü kimin üstələnəcəyi barədə düşünək.
Güman edirəm ki, vergi qoymaq məcburiyyətində
olsaydınız bu yükü kimin üstələnəcəyini təsəvvür
edə bilərdiniz, əslində bunu görəcəyik.
Bunu təklifimiz və tamamilə qeyri-elastik olan
tələb əyrimiz vasitəsi ilə düşünəcəyik.
Ən sonda qəbul edilən bir flakon üçün
10 dollar vergidir.
Sadəcə bunu faiz əvəzinə sabit bir məbləğ
kimi edirəm, beləliklə qəbul olunan
təklif qiyməti baxımından
sabit bir dəyişiklik əldə edirik.
İstehsalçılara görə əldə etməli olduqları budur.
3000 flakon istehsal etmələrini istəyirsinizsə,
onlar 75 dollar almalıdırlar.
Əgər birinci flakon aydın deyilsə
onlar 60 dollar əldə etməlidirlər.
İstehsalçıların əldə etməsi lazım olan şey və vergi əlavə etməkdir,
yeni bir əyri çəkə bilərik.
Bunu dəfələrlə etdik.
İlk flakon üçün istehsalçının 60 dollara ehtiyacı var,
ancaq vergini də əlavə etdikdə 70 dollar olacaq.
70 dollar olacaq.
1000 flakon, görünür ki belə olacaq, dəqiq bilmirəm,
60 və ya başqa miqdarın üzərinə vergini
əlavə edirsiniz, buraya qədər qalxacaqsınız.
3000 flakon üçün, istehsalçıya təqribi 75, 76 dollar
lazımdır, üzərinə 10 dollar əlavə edirsiniz,
nəticədə 85, 86 dollar edəcək.
Yeni bir əyri əldə etdik,
qiyməti istehlakçı baxımından
istifadə edə bilər və ya
təklif üstəgəl vergi əyrisi kimi
görə bilərsiniz.
Mən bunu təklif üstəgəl vergi əyrisi
kimi adlandıracağam, bunu oxumaq çətindir,
amma bildirir ki vergi buradadır.
Bu təklif üstəgəl vergi əyrisidir.
Bu tamamilə qeyri-elastik
tələb əyrimizi harada kəsir?
Təsəvvür edə bilərsiniz, qiymətlər daha yüksək
olsa da, insanlar hələ ildə təxminən
3000 flakon almalıdırlar.
Bu miqdarda kəsişirlər,
amma indi yeni bir tarazlıq qiyməti var.
Bizim yeni tarazlıq qiymətimiz 10 dollar yüksəkdir.
Əgər öncəki 75, 76 dollar idisə, indiki 85, 86 dollardır.
Buradakı fərq 10 dollardır.
Gəlin bir neçə şeyi nəzərdən keçirək.
Bu vəziyyətdə hökumətin əldə edəcəyi
ümumi gəliri nəzərdən keçirək.
Ümumi gəlir10 dollar vurulsun ildə 3.000 flakon...
yəni vurulsun 3.000 olacaqdır.
.
Beləliklə, onlar ildə 30.000 dollar qazanacaqlar.
Gəlin kimdə daha çox artıqlıq yarandığını düşünək.
Vergi gəliri,
buradakı vergi gəliridir.
Oradakı vergi gəliridir.
İstehsalçılar hələdə tam olaraq
eyni istehsalçı artıqlığına sahib olacaqlar,
buna görə də bütün vergi gəlirləri
birbaşa istehlakçı artıqlığından çıxdı.
Burada diqqəti çəkən bir başqa maraqlı şey də odur ki,
tamamilə qeyri-elastik tələbimiz olduğu üçün,
hətta siz qiyməti artırsanız belə
o tələb olunan miqdarı dəyişməyəcək,
hansı ki bizdə itki olmayacq,
çünki bu tamamilə qeyri-elastik idi.
Əslində eyni miqdarda istehsal edirik,
beləliklə bu vəziyyətdə artıqlığı diabet xəstələrindən
hökumətə köçürməyiniz lazımdır,
lakin sizin itirilmiş bir artığınız yoxdur,
çünki itirilmiş bir sahə yoxdur,
güman edirəm bunu təklif əyrisi ilə tələb əyrilərinin
kəsişdiyi yer arasında deyə bilərsiniz.
Bunu düşünməyin bir başqa yolu da
qiymət artdıqca kəmiyyət tələbinin azalmamasıdır.
.