Cześć, mam na imię Tony, a to jest "Every Frame a Painting".
Kiedy słyszycie, że film jest poetycki, co widzicie w swojej głowie?
Myślicie, że jest powolny? Pretensjonalny? Pozbawiony fabuły?
-"Czy ona się obudzi i coś zrobi?"
To właśnie są clichés. -"Nie."
Dla mnie, poetyka w kinie jest wtedy, gdy mogę ignorować fabułę
i po prostu podziwiać obraz i dźwięk tworzący coś wyjątkowego.
Scorsese: "Filmy, do których często wracam, albo oglądam bez przerwy
trzymały się mnie przez tyle lat nie dzięki fabule,
ale dzięki ich charakterowi
i zdecydowanie innym podejściem do historii."
" Na przykład The Wrong Man. Mówiłem o paranoicznych ruchach kamery i twarzach ludzi
uczucia zagrożenia, strachu, lęku, paranoi
to wszystko jest uzyskiwane przez kamerę i twarz aktora."
-"To ten sam."
Dzieła Lynne Ramsay's mają tę samą wartość.
Wszystko jest przekazywane przez kamerę, twarz aktorów i detale.
"Niektóre rzeczy filmuje pod ścisłą kontrolą Wiem dokładnie dlaczego je chcę
Spędzam sporo czasu żeby uzyskać dokładnie to czego chcę, gdyż dla mnie
detale mówią wszystko o scenie."
Lecz czego możemy się dowiedzieć z detalu?
Oto przykład: w tej scenie, syn dogryza matce, poprzez jego złe zachowanie
zaledwie moment przed tym jak jego ojciec...
-"Cześć, rodzino."
"Cześć tato, jak praca? Zrobiłeś jakieś fajne zdjęcia?"
Zauważ, że ojciec jest umiejscowiony tuż na skraju kadru,
ponieważ kiedy jest obok, tak naprawdę nie zwraca na nic uwagi
Później, kiedy próbuje ignorować jej lęki
-"To mały, słodki chłopak. Chłopcy tacy są."
Wciąż nie widzimy jego twarzy. Zamiast tego dostajemy to ujęcie.
Co nam mówi ten detal? Dosłownie, że nie posprzątali bałaganu
i przez to stał się jeszcze gorszy. Ale co mówi metaforycznie?
Co mówi o nich i ich synu?
Interesującym aspektem dzieł Lynne Ramsay
jest to, że cała historia implikowana jest poprzez te ujęcia detali.
Jednak Lynne nie uzyskuje tego efektu przez wrzucanie sporo rzeczy do kadru,
lecz poprzez wyjmowanie ich z niego, abyśmy skupili się na jednym detalu naraz.
"Wydaje mi się, że Robert Bresson całkiem dobrze to ujął..
To było mniej więcej tak:
"Kiedy obraz robi wszystko, nie potrzebujesz dźwięku,
a kiedy dźwięk robi wszystko, nie potrzebujesz obrazu."
To znaczy: nie rób nic zbyt wykwintnego z obrazem
Właśnie w tym film jest wspaniały: w wywoływaniu konkretnego stanu umysłu
jedynie poprzez dźwięk i obraz.
Kiedy pracujesz w ten sposób, wszystko zależy
od kadrowania, twarzy aktora i powtarzania detali.
Idźmy więc po kolei. Najpierw - kadrowanie.
Ramsey często kadruje tak, aby istotne informacje były odcięte dla widza.
Zauważcie, tutaj w ogóle nie widzimy oczu kobiety
A tutaj mamy postać, której połowa jest dosłownie odcięta.
We wszystkich tych ujęciach, można zgadnąć co czuje dana osoba
ale kadr nie pozwala ci tego zobaczyć.
"Nie ma to jak w domu. Nie ma to jak w domu."
Widzowi nie mówi się więc, co myśleć o tych ludziach.
Jest w nich coś tajemniczego.
Co sprowadza nas do punktu drugiego: Twarzy.
Nie wiem czemu, ale niektórzy ludzie po prostu wyglądają dobrze pokazani na ekranie
Nawet jeśli nie są profesjonalistami
W większości swoich dzieł, Ramsay miesza profesjonalistów z amatorami
do momentu aż nie da się ich rozróżnić
"Dla mnie, najlepsi aktorzy to ci, którzy są jak aktorzy-amatorzy
Nie można rozróżnić gdzie film się zaczyna, a gdzie kończy
Zupełnie jak gdyby byli tacy sami poza ekranem. Po prostu wydają się realni."
Wybiera ludzi, którzy potrafią przekazać co się dzieje w ich głowie
bez jakiegokolwiek dialogu.
"Jest niczym sobowtór mojego Ryana, czyż nie? Ma te same oczy."
No i punkt 3: powtarzalność pewnych detali.
Kiedy oglądacie jeden z tych filmów, zwróćcie uwagę jak i kiedy obrazy się powtarzają.
Na przykład, zauważcie jak matka i syn naśladują nawzajem swoją mowę ciała.
I w następnym ujęciu, robią dokładnie to samo, 10 lat później.
W tym momencie, syn robi coś takiego ze swoimi paznokciami.
Natomiast później w filmie, matka robi dokładnie to samo ze skorupkami jajek.
Bardziej konwencjonalny film mógłby wytłumaczyć znaczenie tego
ale tutaj, dostajemy jedynie jeden obraz i potem następny.
Połączenie zaś musimy odnaleźć sami.
Rozpatrzmy to więc na przykładzie jednego. krótkiego filmu.
To jest "Gasman", zrobiony w 1997r.
Nie powiem wam o wielkim zwrocie akcji. Pokażę jedynie
pewne detale z przed i po. Zobaczmy czy będziecie wstanie odgadnąć co się dzieje.
"Podniesiesz mnie, tato?"
Na początku filmu, Lynne i jej ojciec poznają dziewczynkę na torach.
Dziewczynkę, której ona nie zna.
Przed wydarzeniem, poznają się dzięki jej sukience i trzymają się za ręce.
Zauważcie, że ich głowy są odcięte.
Po wydarzeniu, widzimy je znów trzymające się za ręce, ale tym razem...
-"Co się dzieje?" -"Ona mnie rani."
Żeby je uspokoić, ojciec Lynne, podnosi je i robi to.
Co odzwierciedla początek filmu, kiedy zrobił to samo, ale z samą Lynne.
Na końcu, druga dziewczynka powraca do swojej matki.
A my zostajemy na torach, przyglądając się tyłowi głowy Lynne.
Czy rozumiecie co się stało?
A co jeśli pokazałbym wam to?
Już rozumiecie?
Film tego typu to praktycznie portret przed i po, umysłu jednego dziecka
zaprezentowany poprzez równoległe obrazy i sytuacje
Innymi słowami, jest pośredni. Poetycka filmografia.
Może to do was nie dotrzeć kiedy to oglądacie, ale może się was trzymać długo po seansie.
-"Mówisz więc, że to oczy zawierają wizję;
wizję, którą on przekazuje w filmie, którą ja... tę wizję...
oznaczającą właściwy obraz w kadrze i to co zawiera w filmie."
-"Tak samo, wyobrażam sobie, jak malarz mógłby...
... ze względu na swoją estetykę." -"Dokładnie."
-"Ał!"
-"Na litość boską, zobacz w jakim stanie są moje zasłony."
-"Ponieważ to otwiera wszelkie możliwości dla dźwięku, obrazu, dla formy."
Dokładnie. Nie ma za wielu filmów tego typu,
a one uczą nas zupełnie innego podejścia do tworzenia filmów.
Mniej znaczy więcej.
Skupiają się na detalach.
Pokazują mniej, zamiast więcej.
I poprzez prostotę, odnajdują poetykę.
A jeśli ktoś kiedyś was zapyta co oznacza "poetyka"...
Nie wiem, zmyślcie coś.