6 Eylül 1522'de "Victoria",
Güney İspanya'daki limana doğru yol aldı.
Üç yıl önce yola çıkan bir filodan geriye, yıpranmış gemi
ve 18 denizci kalmıştı.
Fakat "Victoria" eşsiz bir şeyi
Başardığı için yolculuğu bir başarı olarak görülüyor:
Dünyanın etrafında ilk kez dolaşmak.
Hikâye aslında 1494 yılında başlıyor,
Kolomb'un İspanya adına yaptığı yolculuktan iki yıl sonra.
Kolomb'un keşfi, Katolik İspanyol yöneticileri, yeni topraklara dair
üstünlüğü Portekiz'e vermemesi için Papa'ya gitmeye teşvik etti.
Papa, dünya haritasına hayali bir çizgi çizerek tartışmayı sonlandırdı.
İspanya ayrımın batısındaki bölgelerde, Portekiz ise doğusundaki
bölgelerde hak iddia edebilecekti.
İspanya ve Portekiz, zamanın en büyük deniz güçlerinden ikisi olarak,
Tordesillas Antlaşması adı verilen bu şartları kabul etti.
O zamanlar bu ulusların aynı ödül üzerinde gözleri vardı:
Günümüzdeki Endonezya'nın Baharat Adaları'na giden ticaret yolu.
Orada çeşni,
yemek koruyucu ve
afrodizyak olarak
kullanılan baharatlar vardı
ve ağırlıklarından daha fazla altın değerindelerdi.
Fakat Portekiz'in doğu deniz rotalarındaki kontrolünden ötürü
İspanya'nın tek seçeneği batıya doğru yol almaktı.
Portekizli bir sığınmacı olan Ferdinand Macellan, Baharat Adaları'na
giden bir batı rotası olduğunu iddia ettiğinde, Kral Charles
onu bir İspanyol donanmasının kaptanı yaptı ve
ihtiyacı olan bütün kaynakları verdi.
Yolculuğun kârından alacağı bir pay ile birlikte,
Macellan'a beş gemi ve ortalama 260 adam verdi.
Tayfada Enrique adında genç bir köle vardı,
Macellan onu Malakka'ya yaptığı bir yolculukta yakalamıştı
ve macera arayan Venedikli
bir soylu olan Antonio Pigafetta vardı.
20 Eylül 1519'da filo demir aldı ve
güneybatıya doğru yol aldı.
Şu anda Brezilya olan yere ulaştıktan sonra
kıyı boyunca ilerlediler ve iç kısma doğru giden bir su yolu aradılar.
Doğu ve batıyı bağlayan efsanevi bir geçişi arıyorlardı.
Hava kötüleştikçe İspanyollar
Portekizli bir kaptanın onları kışkırttığına inanarak kızgınlaştılar.
Kısa süre sonra bir ayaklanma başladı,
Macellan bunu korkunç bir zalimlikle bastırdı.
Fakat sorunları daha yeni başlıyordu.
Bir keşif görevi esnasında "Santiago" bir fırtınada parçalandı.
Dar bir su yolu ararken,
"San Antonio"nun kaptanı kaçarak evine doğru yol alma
fırsatını yakaladı.
Macellan hızla ilerledi
ve 21 Ekim'de gemilere uygun bir deniz yolu keşfetti.
27 dondurucu günün sonunda
kalan üç gemi, Büyük Okyanus'ta, bugün Macellan Boğazı olarak
bildiğimiz yerden ortaya çıktılar.
Filo, yeni okyanusun bu denli engin olmasını beklemiyordu.
Denizde 98 gün sonrasında, düzinelerce gemici pisliğe ve açlığa yenik düştü.
Tekrar karaya ulaştıklarında
genç köle olan Enrique yerlilerle iletişim kurmayı başardı.
Hedefleri çok uzakta olamazdı.
Daha da batıya giden Macellan, Cebu'daki Rajah Humabon tarafından karşılandı.
Yönetici Maktan'ın isyankâr şefini
kontrolüne almasını ve değiştirmesini istediğinde,
kaptan seve seve kabul etti.
Bu onun son macerası olacaktı.
Macellan'ın gücü, kendinden çok emin ve sayıca fazla olan
yerlilerin bambu mızraklarıyla bastırıldı ve kaptanın yaşamı sona erdi.
Fakat yolculuk devam etmeliydi.
Macellan, Enrique'nin özgür bırakılmasını istemişti
fakat yolculukta hâlâ bir tercümana ihtiyaç vardı.
Özgürlüğü tehlikede olan
Enrique'nin, sahildeki festivalde yaklaşık 30 İspanyol'un
öldürüleceği konusunda Rajah ile entrika çevirdiğine inanılıyor.
Enrique'nin adı bir daha duyulmadı,
fakat Malakka'ya gitmeyi başardıysa,
dünyanın etrafını gerçekten dolaşan ilk insan o olabilir.
Bu esnada hayatta kalanlar, Concepcion'u yaktılar
ve yollarına devam ettiler.
1521'in Kasım ayında Baharat Adaları'na ulaştılar ve
değerli kargo yükü aldılar.
Fakat hâlâ İspanya'ya dönmeleri gerekiyordu.
"Trinidad", Portekizliler tarafından ele geçirildikten kısa süre sonra battı.
"Victoria", affedilen isyancılardan birisi olan Juan Sebastián Elcano
aracılığıyla batıya doğru devam etti.
Her şeye rağmen küçük gemi, keşfin üstünü örtmeye ve onu bir
kârâ çevirmeye yetecek miktarda
karanfil ve tarçınla İspanya'ya geri dönebildi.
Takıntılı bir tarihçi olan
Pigafetta, karşılaştıkları yerleri ve insanları anlattı.
Sıradan bir kölenin yardımıyla
yerli dillere dair dünyanın
ilk dil kılavuzunu da derledi.
Bu hikâyeyi onun günlüğü sayesinde anlatabiliyoruz.
Macellan'ın mirası bitmek bilmiyor.
Adı galaksilere ve uzay programlarına verildi.
Elcano da İspanya'da armalarla
ve pullardaki, paralardaki resimleriyle takdir ediliyor.
Kaderle bir araya gelen hayatta kalanlar
ve yaşamlarını feda eden yüzlerce kişi, geleneksel
bilgeliğe karşı geldiler ve
imkânsız olduğu düşünülen tarihsel bir yolculuğu tamamladılar.