Soms
heb je een negatief gevoel bij iets.
Je bent niet tevreden met de manier waarop de dingen verlopen.
Je voelt je gefrustreerd en ontevreden,
en vaak kiezen we ervoor om daarmee te leven.
We maken onszelf wijs dat we iets negatiefs moeten verdragen.
En toch geloof ik oprecht
dat we allemaal in staat zijn
om dat negatieve gevoel
om te zetten in iets positiefs
door toe te laten dat onze ontevredenheid
leidt tot verandering.
Op 6 januari 1999
werkte ik in Londen
toen we nieuwsberichten hoorden
over de rebelleninvasie in mijn geboortestad
Freetown, in Sierra Leone.
Duizenden mensen stierven
en er lagen overal lichamen in de straten van Freetown.
De bejaarde tante van mijn man werd levend verbrand
en ik dacht aan mijn kind van twee
toen ik beelden zag van kleine kinderen met geamputeerde ledematen.
Collega's vroegen mij:
"Hoe kunnen we helpen?".
Ik wist het niet.
Dus ik begon te bellen naar de nummers die ik op mijn scherm zag
toen internationale hulporganisaties oproepen lanceerden
om geld in te zamelen voor deze tragedie.
De vaagheid van die gesprekken ontgoochelde mij.
Ik had het gevoel dat de mensen die geld inzamelden
heel ver afstonden van de crisis,
wat ook begrijpelijk was,
maar ik was niet tevreden
en ik was niet overtuigd
dat de interventies die zouden gebeuren
effectief de impact zouden hebben die overduidelijk nodig was.
Dagenlang keek ik vol onrust toe
hoe de verschrikkelijke gebeurtenissen zich ontrafelden op de televisie,
en ik vroeg me constant af
wat ik kon doen.
Wat zou ik moeten doen?
Wat ik wou doen, was de kinderen helpen die waren getroffen door de oorlog.
Dus dat was wat we deden.
Ikzelf, mijn zus en enkele vrienden
startten de Sierra Leone War Trust For Children, afgekort SLWT.
We besloten ons te focussen op de duizenden mensen
die op de vlucht waren voor de gevechten
en nu in armoede en moeilijke omstandigheden leefden
in de kampen van Freetown.
We gingen van start met het Ross Road Camp
in het oosten van de stad.
We werkten samen met een lokale gezondheidsorganisatie
en identificeerden zo'n 130 van de meest kwetsbare alleenstaande moeders
met kinderen jonger dan vijf jaar.
We ondersteunden hen met business skills,
microkredieten,
om het even wat ze ons vroegen.
Werken in die moeilijke omstandigheden,
enkel nog maar de basisbehoeften in orde krijgen, was niet evident.
Maar ons collectieve gevoel van ontevredenheid
dat alles zomaar bij het oude zou blijven,
zorgde ervoor dat we focusten op wat we konden doen.
Sommige van de vrouwen openden een kleine onderneming,
betaalden hun leningen terug
en zorgden ervoor dat andere moeders en hun kinderen
dezelfde kansen kregen als zij.
En wij? Wij bleven verder doen.
In 2004 openden we een landbouwkundig trainingscenter
voor ex-kindsoldaten,
en toen de oorlog voorbij was,
lanceerden we studiebeurzen voor kwetsbare meisjes
die anders niet in staat zouden zijn om naar school te blijven gaan.
Vandaag staat Stella, een van die meisjes,
op het punt af te studeren als dokter.
Het is ongelooflijk wat een dosis ontevredenheid kan teweegbrengen.
(Applaus)
Tien jaar later, in 2014,
werd Sierra Leone geteisterd door ebola.
Ik werkte in die tijd in Freetown aan een bouwproject van een hotel
toen op 25 mei de eerste gevallen bekend werden,
maar ik was terug in Londen op 30 juli
toen de noodtoestand werd afgekondigd.
Op die dag besloten vliegmaatschappijen hun vluchten naar Sierra Leone te stoppen.
Ik huilde uren aan een stuk
en vroeg: "God, waarom dit? Waarom ons?".
Maar onder die tranen
begon ik weer
die diepe ontevredenheid te voelen.
Dus toen zes maanden na de bevestiging van de eerste gevallen
de ziekte zich nog steeds verder verspreidde in Sierra Leone
en het aantal besmettingen en sterfgevallen bleef stijgen,
begonnen mijn frustraties en boosheid
zodanig erg te worden dat ik wist dat ik niet kon thuisblijven
om de crisis van buiten Sierra Leone op te volgen.
Dus rond midden november
nam ik afscheid van mijn lieve
en zeer begripvolle man en kinderen,
en stapte ik op een bijna leeg vliegtuig
richting Freetown.
Freetown was toen het epicentrum van de uitbraak.
Er waren elke week honderden nieuwe gevallen.
Ik sprak met verschillende medische experts,
epidemiologen
en gewone mensen, elke dag.
Iedereen was bang.
"We zullen niet slagen tot we met mensen praten onder de mangoboom."
Dat zei dokter Yoti,
een Ugandese dokter die werkte voor de WHO
en betrokken was geweest bij zowat alle voorgaande ebolacrises in Afrika.
Hij had gelijk
en toch was er geen plan om iets te ondernemen.
Dus tijdens een weekend begin december
ontwikkelde ik een plan dat later bekend werd als het Western Area Surge plan.
We moesten mét de mensen praten,
niet tegen de mensen.
We moesten samenwerken met de mensen die invloed hadden in de gemeenschap,
zodat men onze boodschap geloofde.
We moesten onder de mangoboom praten,
niet door luidsprekers.
En we hadden bedden nodig.
Het National Ebola Response Center, ook wel het NERC genoemd,
bouwde verder op dat plan en voerde het uit
en tegen de derde week van januari
was het aantal gevallen sterk gedaald.
Men vroeg mij Directeur Planning te worden voor het NERC,
waardoor ik het hele land doorkruiste
terwijl ik de uitbraak vóór wou blijven,
maar de ziekte ook volgde
naar afgelegen dorpen in de provincies
en in stedelijke sloppenwijken.
Op een dag stapte ik uit mijn auto
om hulp te halen voor een man die op straat was ingestort.
Ik stapte per ongeluk in vloeistof
die afkomstig was van de plaats waar hij lag.
Ik haastte mij naar mijn ouders
en waste bij hen thuis mijn voeten met chloor.
Ik zal nooit vergeten hoe ik wachtte op de testresultaten van die man,
terwijl ik constant mijn temperatuur mat, en dit bleef doen tijdens de uitbraak.
Het gevecht tegen ebola was waarschijnlijk de meest uitdagende,
maar ook de meest bevredigende ervaring in mijn leven.
En ik ben heel dankbaar
voor die ontevredenheid,
waardoor ik de kans kreeg
om anderen te helpen.
Ontevredenheid kan constant aanwezig zijn op de achtergrond,
of kan plots ontstaan
door een gebeurtenis.
Soms is het beide.
Met mijn geboortestad was dit het geval.
Onze stad was al jaren aan het veranderen
en het deed me pijn.
Ik herinner mij een kindertijd
waarin ik in de bomen klom,
mango's en pruimen plukte
op de campus van de universiteit, waar mijn vader lesgaf.
Ik ging vissen in de rivieren in de botanische tuinen.
De heuvels rond Freetown waren bedekt met weelderige begroeiing,
en de stranden waren mooi en onbezoedeld.
Toen de bevolking van Freetown verdubbelde in de jaren na de burgeroorlog
en er een gebrek was aan planning en controle op de aanleg van gebouwen
ontstond er grootschalige ontbossing.
De bomen, de natuurlijke schoonheid, werden vernietigd toen men plaats maakte
voor nieuwe gemeenschappen, formeel of informeel,
en om hout te kappen voor vuur.
Ik was erg bezorgd en ontevreden.
Het was niet enkel de vernietiging van de bomen en de heuvels
die me dwars zat.
Het was ook de impact op de mensen,
toen de infrastructuur de aangroei van de bevolking niet meer kon bijbenen.
Er was geen noemenswaardige riolering,
een vieze stad met tyfus, malaria en dysenterie.
In die tijd kende ik de statistieken niet,
maar achteraf bleek dat tegen 2017
slechts 6 procent vloeibaar afval en 21 procent vast afval
werd verzameld.
De rest bleef gewoon liggen,
in achtertuinen, velden, rivieren
of werd geloosd in de zee.
De stappen die ik moest zetten om dat diepe gevoel van boosheid kwijt te raken,
kwamen er niet zomaar op magische wijze.
Dat is niet hoe de kracht van ontevredenheid werkt.
Het werkt wanneer je beseft dat de dingen beter kunnen
en beslist om risico's te nemen om die verandering op gang te brengen.
En zo gebeurde het dat ik me in 2017
kandidaat stelde als burgemeester,
omdat ik wist dat het beter kon.
Blijkbaar waren de mensen het eens met me, want ik won de verkiezing.
(Applaus)
Vandaag voeren we een ambitieus plan uit
om onze stad te transformeren.
En als ik zeg 'wij' --
en hier word ik echt enthousiast van --
dan bedoel ik de hele gemeenschap van Freetown,
of het nu gaat om wedstrijden waarbij de buurten worden beloond
die de grootste vooruitgang boeken op het vlak van netheid,
of om onze programma's
die mensen en afvalinzamelaars samenbrengen en aansturen
via onze apps.
Freetown is vandaag een veel nettere stad.
En die bomen waar we zo bekend om stonden,
daar hebben we er 23.000 van geplant in het vorige regenseizoen
En in 2020 willen we een miljoen bomen planten
voor onze campagne 'Freetown the Tree Town'.
(Applaus)
Soms hebben we een negatief gevoel bij iets.
We zijn niet gelukkig met hoe de zaken ervoor staan.
We zijn ontevreden
en gefrustreerd.
We kunnen dat negatieve in iets positiefs omzetten.
Als je gelooft dat het beter kan,
dan heb je de keuze om iets te doen in plaats van niets te doen.
De schaal en de context van onze situatie zal misschien verschillen,
maar we hebben allemaal
één ding gemeen.
We kunnen risico's nemen om het verschil te maken.
En ik sluit af met het volgende:
ga naar buiten,
neem een risico.
Als we onze krachten bundelen op basis van gedeelde ontevredenheid,
zal de wereld er beter van worden.
Bedankt.
(Applaus)