In de zomer van 1976
werden twee Afrikaanse steden getroffen door een mysterieuze epidemie
die de meeste slachtoffers doodde.
Medisch experts vermoedden dat
het dodelijke Marburgvirus schuldig was.
Maar wat ze door de microscoop zagen, was een heel nieuw virus
dat zij vernoemden naar de nabijgelegen rivier Ebola.
Net als gele koorts en knokkelkoorts
is deze ziekte een ernstige vorm van koorts met hevige bloedingen.
Het ebolavirus valt de cellen van het immuunsysteem aan,
schakelt de afweer uit
en laat het virus zich verspreiden.
Twee tot twintig dagen nadat men de infectie heeft opgelopen
ontwikkelen zich de eerste symptomen
zoals koorts, spierpijn
en keelpijn.
Het lijken typische griepverschijnselen
maar ze breiden zich snel uit tot overgeven,
huiduitslag
en diarree.
Het virus verspreidt zich en
nestelt zich in de lymfeklieren en de vitale organen
zoals de nieren en lever, die steeds minder gaan functioneren.
Maar het virus zelf is niet wat de ebolaslachtoffers doodt.
De vele afgestorven cellen overbelasten het immuunsysteem,
de zogenaamde cytokine storm.
Het is een explosieve immuunreactie die bloedvaten beschadigt,
met inwendige en uitwendige bloedingen als gevolg.
Het grote vochtverlies en de complicaties daarbij
kunnen binnen zes tot zestien dagen na de eerste symptomen fataal zijn.
Goede zorg en vochthersteltherapie
kunnen het sterftecijfer bij de patiënten aanzienlijk verminderen.
Hoewel het ebolavirus heel kwaadaardig is
beperken meerdere factoren de besmettelijkheid ervan.
Meestal verspreiden virussen zich door de lucht,
maar het ebola virus verspreidt zich via lichaamssappen
zoals speeksel,
bloed,
slijm,
braaksel
of uitwerpselen.
Om zich te verspreiden,
moeten die worden overgedragen van de ene persoon op de andere.
Dit gebeurt via de ogen, mond of neus.
De ernst van de ziekte neemt toe
met de mate van besmetting,
zodat zelfs een besmet iemand niet besmettelijk hoeft te zijn
totdat hij symptomen gaat vertonen.
Het ebolavirus kan enkele uren lang op diverse oppervlaktes overleven.
Ook is overdracht via niezen of kuchen theoretisch mogelijk.
Maar bijna alle vormen van besmetting zijn ontstaan door direct contact
met de ernstig zieke patiënt.
Het grootste risico lopen dan ook medische hulpverleners
en vrienden en bekenden van de slachtoffers.
Ondanks de verschrikkelijke gevolgen
is ebola daarom veel minder dodelijk dan andere, bekendere infecties.
Denk aan mazelen,
malaria
of zelfs griep.
Zodra een uitbraak onder controle is,
loopt de bevolking het virus niet op
tot de volgende uitbraak begint.
Dit is absoluut een goede zaak,
maar het maakt het ook moeilijk om ebola te bestuderen.
Wetenschappers denken dat vleermuizen het virus meedragen,
maar hoe het precies op de mens wordt overgedragen, is niet bekend.
In veel landen waar een ebola-epidemie uitbreekt,
zijn de infrastructuur en sanitaire voorzieningen gebrekkig.
Ook dit draagt bij tot de verspreiding.
Ook de armoede in het gebied
en de beperkte aantallen ziektegevallen
doen de farmaceutische industrie weinig investeren in onderzoek.
Hoewel sommige experimentele geneesmiddelen veelbelovend zijn
en regeringen de ontwikkeling van vaccins subsidieren,
blijven in 2014
de enige algemene en doeltreffende oplossingen voor een ebola-uitbraak
isolatie,
goede hygiëne
en informatie.