Müzisyenler enstrümanlarını her ellerine aldıklarında
beyinlerinde havai fişekler patladığını biliyor muydunuz?
Müziği okurken, kesin ve çalışılmış hareketlerini yaparken
dışarıdan sakin ve odaklanmış gözüküyor olabilirler.
Ama beyinlerinin içinde bir parti dönüyordur.
Bunu nasıl mı biliyoruz?
Son 20 - 30 senede sinirbilimciler,
gerçek zamanlı incelemelerle
beynimizin nasıl çalıştığı hakkında dev buluşlar yaptılar.
Bunun için FMRi ve PET tarama aletleri kullandılar.
İnsanlar bu makinelere bağlandıklarında
okumak veya matematik problemleri çözmek gibi görevlerin
her birinin beyinde karşılığı olan bölgeleri
ve bunların o andaki etkinlikleri izlenebilir.
Araştırmacılar katılımcılara müzik dinletince,
havai fişekler gördüler.
Beyinlerinin birden çok bölgesi aynı anda parlıyordu.
Sesi işleyip
melodi ve ritm gibi öğelerine ayrıştırdıktan sonra
hepsini geri bir araya getirerek birleşik bir müzik deneyimi oluşturuyorlardı.
Ve beynimiz bütün bu işi, müziği ilk duyduğumuz andan
ayağımızla tempo tutmaya başlayana kadar geçen kısacık anda yapıyor.
Fakat bilimadamları müzik dinleyenlerinkinden ziyade
müzisyenlerin beyinlerini incelemeye döndüğünde,
küçük havai fişekler dev bir şölene dönüştü.
Ortaya çıktı ki, müzik dinlemek beyni
gayet ilginç etkinliklere soksa da
enstrüman çalmak beyinde bütün bir vücut egzersiziyle eşdeğer.
Sinirbilimciler beynin birden çok alanının parladığını,
aynı anda farklı bilgileri karışık, birbirleriyle ilgili ve
şaşırtıcı derecede hızlı serilerle işlediğini gördüler.
Ama müzik hakkında beyni böyle aydınlatan şey nedir?
Bu araştırma hala yeni sayılır fakat sinirbilimcilerin gayet iyi bir fikri var.
Bir enstrüman çalmak beynin hemen hemen bütün bölümlerini aynı anda meşgul ediyor,
özellikle de görsel, işitsel ve motor kortekslerini.
Ve başka herhangi bir egzersiz gibi, enstrüman çalmaya disiplinli ve planlı çalışma,
bu beyin işlevlerini güçlendiriyor ve bu güce başka
aktivitelerde başvurmamızı sağlıyor.
Müzik dinlemek ve enstrüman çalmak arasındaki en bariz fark,
ikincisinin beynin iki yarımküresi tarafından da kontrol edilen
ince hareket becerilerine ihtiyaç duymasıdır.
Aynı zamanda sol beyinin daha ilişkili olduğu
sözel ve matematiksel keskinlik ile
sağ beyinin öne çıktığı yenilikçi ve yaratıcı içeriği birleştirir.
Bu sebeplerden, enstrüman çalmanın beyindeki corpus callosum bölümünün,
yani iki yarımküre arasındaki köprünün
hacmini ve etkenliğini arttırdığı bulunmuştur.
Böylece beyinde mesajlar daha hızlı ve daha çeşitli yollardan iletilebilir.
Bu, müzisyenlerin hem akademik hem de sosyal ortamlarda
sorunlara daha etkili ve yaratıcı çözümler getirebilmesini sağlar.
Müzik yapmak, duygusal içeriğini ve mesajını
üretmeyi ve anlamayı da kapsadığı için,
müzisyenlerin genelde daha yüksek seviyelerde yürütme işlevi vardır.
Yani planlamayı, strateji üretmeyi ve detaylara dikkati içerirken
aynı anda kavramsal ve duygusal alanları analiz etmeyi gerektiren
birbiriyle bağlantılı görevler kategorisi.
Bu becerinin aynı zamanda hafızamızın çalışma sistemine de etkisi vardır.
Ve gerçekten de, müzisyenler anılarını daha hızlı ve efektif yaratarak, saklayarak ve anımsayarak
gelişmiş hafıza becerileri gösterirler.
Çalışmalar, müzisyenlerin yüksek derecede bağlantılı beyinlerini
her bir anıya birden çok etiket vererek kullandığını bulmuştur.
Örneğin; kavramsal bir etiket, duygusal bir etiket, işitsel bir etiket ve bağlamsal bir etiket...
Adeta iyi bir internet arama motoru gibi.
Peki, bütün bu faydaların örneğin spor veya resim yapmak yerine
sadece müziğe özel olduğunu nasıl biliyoruz?
Ya da müziğe başlayan insanlar
zaten en başından daha akıllı olabilirler mi?
Sinirbilimciler bu konuları araştırdılar, fakat şimdiye kadar bulduklarına göre
bir müzik aleti çalmayı öğrenmenin sanatsal ve estetik alanları
diğer araştırılan bütün etkinliklerden farklı, diğer sanat dalları dahil.
Ve aynı seviyede kavramsal beceri ve sinirsel işlem gösteren
katılımcılar üzerinde yapılan birkaç rastgele çalışmaya göre,
bir dönem müzik öğrenimi görmüş olanlar diğerlerine nazaran
birden çok beyin bölgesinde gelişme gösterdiler.
Enstrüman çalmanın zihinsel yararları hakkında yapılan bu yakın tarihli araştırma
zihinsel işlemler hakkındaki anlayışımızı geliştirerek
beynimizdeki harika orkestrayı yaratan
iç ritmleri ve karmaşık etkileşimi ortaya çıkardı.