TED Konuşmamı böyle bir yerde yapacağım hiç aklıma gelmezdi.
Ancak bütün insanlığın yarısı gibi
geçtiğimiz dört haftayı COVID-19 un yarattığı
küresel pandemi nedeniyle evde geçirdim.
Bu süre boyunca son derece şanslıyım,
Güney İngiltere'de, evimin yakınındaki bu ormana gidebiliyorum.
Bu orman bana hep ilham vermiştir
ve insanlık olarak, eyleme geçmezsek yolumuza çıkacak olan
korkunç şeyleri önlemek için,
eylemlerimizin kontrolünü yeniden ele almak için
nereden ilham alacağımızı düşünüp bulmaya çalışırken
burada konuşmamızın iyi olacağını düşündüm.
Altı yıl önceki bir öyküyle başlamak istiyorum,
Birleşmiş Milletler'e ilk kez katılmıştım.
BM'nin şu anda dünyada uyum ve iş birliğini geliştirmede
benzersiz bir önemi olduğuna
gerçekten inanıyorum.
Ama BM'ye katıldığınızda size söylemedikleri şey
yapılan temel işin
genellikle son derece sıkıcı toplantılar biçiminde olduğudur,
son derece uzun, sıkıcı toplantılar.
Hayatınızda bazı uzun, sıkıcı toplantılara katıldığınızı düşünebilirsiniz
ve eminim öyledir.
Ancak bu BM toplantıları bir üst seviyede
ve orada çalışan herkes olaya normalde sadece Zen üstatlarının
başarabileceği seviyede bir sakinlikle yaklaşıyor.
Ama ben buna hazır değildim.
Dramatik şeyleri, gerginliği ve önemli ilerlemeleri umarak katılmıştım.
Hazır olmadığım şey ise
bir buzul hızıyla ilerliyor gibi görünen süreçti,
harekete geçmesi bir buzulun hızıyla oluyordu.
Bu uzun toplantılardan birinin ortasında
bana bir not verildi.
Notu bana veren kişi arkadaşım, meslektaşım ve yazı ortağım
Christiana Figueres idi.
Christiana, BM, İklim Değişikliği Çerçeve Anlaşması yönetici sekreteriydi.
ve bu nedenle BM'nin
sonradan Paris Anlaşması olacak noktaya ulaşmasında baş sorumluydu.
Onun için politik stratejiler yürütüyordum.
O notu bana uzattığında,
sıkışıp kalmış gibi göründüğümüz bu kâbus gibi bataklıktan
nasıl çıkacağımıza dair ayrıntılı politik talimatlar
içerdiğini sanmıştım.
Notu alıp baktım.
Şöyle yazıyordu:
"Acı verici ama sevgiyle yaklaşalım!"
O notu pek çok nedenle seviyorum.
"Acı verici" kelimesinden çıkan ince uzantıları seviyorum.
O andaki duygumun gerçekten iyi bir görsel betimlemesiydi.
Ama onu özellikle sevmemin nedeni,
nota baktığımda bunun bir politik talimat olduğunu fark etmekti,
yani, eğer başarılı olacaksak
bunu nasıl yapacağımızı söylüyordu.
Peki, bunu açıklayayım.
O toplantılarda hissettiğim şey aslında kontrolle ilgiliydi.
New York, Brooklyn'den Almanya'nın Bonn şehrine taşınmıştım
ve karım bunu hiç gönlü olmadan desteklemişti.
Çocuklarım gittikleri okuldaki dili bilmiyordu
ve aklımdaki, yaşamımdaki bütün bu aksaklıklarla baş etme yöntemi,
olacak şeyler üzerinde bir derecede kontrole sahip olmaktı.
Bizim kuşağın belirleyici zorluğunun yıllardır iklim krizi
olduğunu düşünüyordum
ve işte oradaydım, insanlık için üzerime düşeni yapmaya hazırdım.
Ama bana verilmiş olan kontrol kollarını
tutup çektiğimde hiçbir şey olmuyordu.
Kontrol edebileceğim şeylerin önemsiz gündelik şeyler olduğunu anladım.
"İşe bisikletle mi gitsem? Öğle yemeğini nerede yesem?" gibi.
Halbuki, başarsak da başaramasak da,
karara bağlayacağımız şeyler şuna benzer konulardı:
"Rusya müzakereleri bozacak mı?
Çin kendi emisyonu konusunda sorumluluk alacak mı?
ABD yoksul ülkelere iklim değişikliğinin getirdiği yükler için yardım edecek mi?"
Aradaki fark çok büyük geliyordu.
Bu ikisini bağdaştırmanın bir yolunu göremiyordum.
Beyhude bir çabaydı.
Hata yaptığımı düşünmeye başlamıştım.
Depresyona girmeye başladım.
Fakat o anda bile,
yıllar önce iklim değişikliğini ilk öğrendiğim zamandaki hissettiklerimle
o anda hissettiklerim arasında pek çok benzerlik olduğunu fark ettim.
Gençliğimin, 20'li yaşlarımın çoğunu
bir Budist rahibi olarak geçirmiş
ve sonra manastır hayatını bırakmıştım
çünkü o zaman, 20 yıl önce bile,
iklim krizinin çabuk ilerleyen bir acil durum olduğunu hissetmiş
ve üzerime düşeni yapmak istemiştim.
Manastırı bırakıp dünyaya yeniden karışınca
neyi konrol edebileceğime baktım.
Bunlar, benim ve mevcut ailemin birkaç tonluk emisyonu,
birkaç yılda bir hangi siyasi partiye oy vereceğim
ve bir iki yürüyüşe katılıp katılmayacağımdı.
Sonra sonucu belirleyecek konulara baktım,
bunlar büyük jeopolitik müzakerelerdi,
devasa altyapı yatırım planlarıydı,
herkesin yaptığı şeylerdi.
Fark yine o kadar büyüktü ki
bunları bağdaştırmanın bir yolunu göremiyordum.
Eyleme geçmeye çalıştım
ama işe yaramadı.
Boşuna geliyordu.
Biliyoruz ki bu pek çok insanın yaşadığı ortak bir deneyim
ve belki siz de bunu yaşadınız.
Üzerinde etkimiz veya kontrolümüz olmadığını düşündüğümüz
çok büyük bir zorlukla karşılaştığımızda
aklımız bizi korumak için küçük bir numara yapabilir.
Büyük zorlukları kontrol edemediğimizi
düşünmekten hoşlanmayız
ve bu yüzden zihnimiz bize, "Bu belki de o kadar önemli değil.
Belki de olay insanların gördüğü gibi değil" der.
Veya bizim rolümüzü küçümser.
"Bireysel olarak yapabileceğim bir şey yok, neden uğraşayım ki?"
Ancak burada tuhaf bir şey olmaktadır.
İnsanların sadece üzerinde yüksek bir kontrol gücü olduğunu
hissettikleri çok önemli bir sorunda
sürekli ve kararlı bir eylem yapması gerçekten doğru mu?
Şu resimlere bakın.
Bu insanlar, koronavirüs COVID-19
son birkaç aydır bir pandemi halinde dünyaya yayılırken
insanlığa yardım eden bakıcılar ve hemşireler.
Bu insanlar hastalığın yayılmasını engelleyebiliyor mu?
Hayır engelleyemiyorlar.
Hastaların ölmesini engelleyebiliyorlar mu?
Bazılarını engelleyebilecekler
ama diğerleri onların kontrolü dışında kalacak.
Bu onların katkısını boş ve anlamsız mı kılıyor?
Aslında bunu ima etmek bile incitici.
Yaptıkları şey çok zor durumda olan
diğer insanlara bakmak.
Bu emeğin anlamı çok büyük,
bu resmi yalnızca şunun için size göstermek zorundayım:
Bu insanların sergilediği cesaret ve insanlığın,
sonucu değiştiremeseler bile
yaptıkları işin bir insan olarak yapılabilecek
en anlamlı işlerden biri olduğunu
açıkça göstermek için.
Bu ilginç
çünkü bu bize insanların sonucu değiştiremeseler bile
kararlı ve sürekli bir eylem yapmaya
yetkin olduğunu gösteriyor.
Bu bizi başka bir zorlukla baş başa bırakıyor,
iklim kriziyle.
Yaptığımız şeyler onun etkisinden ayrı kalıyor,
oysa bu resimlerde olan şey,
bu hemşirelerin kararlılığı dünyayı kurtarmak gibi yüce bir amaçtan değil,
hasta düşmüş insanlara yardım etmenin verdiği
rutin bir memnuniyet duygusundan kaynaklanıyor.
İklim krizinde ise büyük bir uzaklık duygumuz var.
Eskiden krizle aramızda zaman farkı vardı.
İklim krizinin etkilerinin uzak gelecekte olacağı varsayılıyordu.
Ama artık, gelecek bizimle tanışmaya geldi.
Kıtalar yanıyor.
Şehirler suya gömülüyor.
Ülkeler suya gömülüyor.
İklim değişikliği yüzünden yüz binlerce kişi yollara düştü.
Fakat bu etkilerle artık aramızda zaman farkı olmasa bile,
aramızda hâlâ bu doğrudan bağlantıyı hissetmemizi engelleyen
uzaklıklar var.
Bunlar başka bir yerdeki başka birinin başına geliyor veya bize oluyor
ama eskisinden farklı bir biçimde yaşıyoruz.
Yani bu hemşirelerin öyküsü insan doğası hakkında
bize bir şeyleri ispat etse de,
iklim krizi ile kararlı bir biçimde mücadele etmede
farklı bir yöntem benimseyeceğiz.
Bunu yapmamızın bir yolu var,
derin ve destekleyici bir tutum,
tutarlı ve kalıcı eylemlerle birleştiğinde,
toplumun ortak bir amaca doğru
kalıcı ve kararlı eylemler yapmasını mümkün kılabilir.
Bu yöntem tarih boyunca çok etkili biçimde kullanılmıştır.
Açıklamak için tarihi bir olayı anlatayım.
Şu anda bulunduğum yer,
Güney İngiltere'de evimin yakınındaki orman.
Bu orman Londra'ya uzak değil.
Seksen yıl önce, 1930'ların sonunda
bu şehir saldırı altındaydı,
Britanya halkı, Hitler'in Avrupa'yı fethetmeden asla durmayacağı
gerçeğiyle yüzleşmekten kaçmak için her şeyi yapıyordu.
Birinci Dünya Savaşı'nın hatıraları tazeydi,
Nazilerin saldırganlığından dehşete kapılmışlardı
ama gerçekle yüzleşmekten kaçmak için de her şeyi yapıyorlardı.
Ama sonunda gerçek galip geldi.
Churchill pek çok şeyle hatırlanır ve bunların hepsi olumlu değildir
ama savaşın ilk günlerinde yaptığı şeyler.
Brtitanya halkının kendine anlattığı öyküyü,
yaptıkları şeyleri ve olacakları değiştirdi.
Endişe, gerginlik ve korku gitmiş
yerine sakin bir kararlılık gelmişti,
tek başına bir adaydı,
en kritik anlarındaydı,
en büyük kuşaktı
ve ülke olarak Nazilerle, sahillerinde, tepelerinde,
sokaklarında savaşacaktı,
bu ülke asla teslim olmayacaktı.
Bu korkuyu ve endişeyi bırakıp
ne kadar karanlık da olsa çıplak gerçekle yüzleşmenin
savaşı kazanma ihtimali ile hiçbir ilgisi yoktu.
Cepheden gelen haberler savaşın iyiye gittiğini söylemiyordu,
hatta yeni ve güçlü bir müttefikin savaşa girmesi bile,
kazanmaları ihtimalini artırmamıştı.
Bu sadece bir seçimdi.
Derin, kararlı ve inatçı bir iyimserlik yükseldi,
bu, yaklaşan karanlıktan kaçış veya onu inkâr etmek değil
fakat yılgın olmayı reddetmekti.
İnatçı iyimserlik güçlüdür.
Sonucun iyi olacağı varsayımına bel bağlamaz
ya da gelecekle ilgili boş hayallere sevk etmez.
Ancak eyleme canlılık verir
ve eyleme anlam kazandırır.
O zamanlardan şunu biliyoruz,
risklerine ve zorluklarına rağmen,
amaca tamamen sadık, anlamlı zamanlardı
ve çok sayıda kayıt şunu doğruluyor ki
Britanya Savaşı'na katılan pilotların yaptıklarından
topraktan patates hasat etmeye kadar
yapılan her iş anlam kazanmıştı.
Ortak bir amaç ve ortak bir sonuca yönelip canlanmışlardı.
Bunu bütün tarih boyunca görürüz.
Derin, kararlı ve inatçı iyimserliğin eylemle birleşmesi,
iyimserliğin kararlı eylemleri getirmesi,
onların ayakta kalmalarını sağladı,
inatçı iyimserlik olmadan eylemde süreklilik sağlanamaz;
eylemi olmayan inatçı iyimserlikse sadece bir duruştur.
Bu ikisi bir araya geldiğinde bütün hikâyeyi ve dünyayı değiştirebilir.
Bunu birçok başka zamanlarda gördük.
Rosa Parks otobüsteki yerini vermeyi reddettiğinde gördük.
Gandhi'nin uzun tuz yürüyüşünü gördük.
Kadınlara oy hakkı isteyenlerin şu sözünde:
"Cesaret her yerde cesur olmaktır"
ve Kennedy, 10 yıl içinde aya insan göndereceğiz
dediğinde gördük.
Bu bir kuşağın, nasıl başaracaklarını bilmeseler bile,
karanlık ve korkutucu bir hasıma karşı
ortak bir amaca doğru harekete geçmesini sağladı.
Bu olayların hepsinde,
gerçekçi ve cesur fakat ayrıca kararlı ve inatçı iyimserlik
başarının sonucu değil,
başarının nedeniydi.
Paris Anlaşması'na giden yolda
yaşanan dönüşüm de buydu.
Bu zorlayıcı, çetin ve kötümser toplantılar dönüşmeye
ve gittikçe daha fazla sayıda insan, bu bizim kararlı olma anımız,
seyirci olup sorumluluktan kaçmayacağız kararı vermeye başladıkça
sonuca ulaşma ihtimalimizin mümkün olduğunu anladık.
Gittikçe daha fazla sayıda insan bu bakış açısına döndü
ve çalışmaya başladı
ve sonunda bu bir momentum dalgasına ulaşıp
üzerimize çarpınca
bu çetin meseleleri daha önce hayal edebileceklerimizden
daha iyi bir sonuca bağladı.
Yıllar sonra, şimdi bile, Beyaz Saray'da bir iklim inkarcısı olsa bile,
o günlerde başlatılanların çoğu hâlâ ilerlemeye devam ediyor
ve iklim kriziyle baş etmede önümüzdeki aylar ve yıllarda
elimizde oynayacak her kozumuz var.
Şu anda çoğumuzun hayatında gördüğü
en zorlu dönemden geçiyoruz.
Kişisel bir trajediye sebep olsa da olmasa da
küresel pandemi korku salıyor.
Fakat aynı zamanda, büyük değişimler karşısında
güçsüz olduğumuz inancını da sarsıyor.
Birkaç haftalık boşlukta,
en savunmasız olanları korumak için
insanlığın yarısını sert önlemler alma noktasına kadar harekete geçirdik.
Eğer bunu yapabiliyorsak
insanoğlunun ortak bir güçlük karşısında yapabileceği şeylerin sınırını
henüz test etmemiş olabiliriz.
Bu acizlik, güçsüzlük söylemini geride bırakmamız gerekiyor
çünkü şu yanlışa düşmeyelim:
Bize doğru gelmekte olan bu trajediyi engellemek için
hâlâ yapabileceğimiz şeyleri yapmazsak
iklim krizi mecburiyetlerinin çapı pandemiden daha beter olacak.
Güçsüz olduğumuz bahanesine sığınma lüksümüz artık yok.
Bizden sonraki kuşaklar,
bizim şu anımıza, geleceği iyileştirme ve ziyan etme arasında durduğumuz
bu yol ayrımına,
korku ve saygıyla bakacaklar.
Ve gerçek şu ki, bu geçiş döneminde pek çok şey bizim için epey iyi gidiyor.
Temiz enerji maliyetleri düşüyor.
Şehirler dönüşüyor, topraklar canlandırılıyor.
Sokaklarda insanlar geçen kuşaktan beri görmediğimiz
bir şevk ve azimle
değişim çağrısı yapıyor.
Bu geçiş döneminde, dahiyane başarılar da mümkün,
dahiyane başarısızlıklar da
ve bu nedenle, yaşadığımız dönem çok heyecan verici.
Bu soruna, cesur, gerçekçi, kararlı ve inatçı bir iyimserlikle
yaklaşma kararını şu anda alabilir ve bu pandemiden çıktıktan sonra,
yenilenmiş, canlandırılmış geleceğe doğru gidilecek yolu biçimlendirmede
gücümüz dahilindeki her şeyi yapabiliriz.
Önümüzde karanlık günler olsa bile,
hepimiz insanlık için birer işaret ateşi olmaya karar verebiliriz
ve gelecek 10 yılda emisyonumuzu
en az yüzde 50 düşürmekten sorumlu olduğumuza
karar verebiliriz
ve pandemiden çıktıktan sonra, hükûmetler ve şirketlerden
dünyayı yeniden kurmak için yapılması gereken şeyleri
yapmalarını isteyebiliriz.
Şu anda bunların hepsi mümkün.
Christiana'nın bana verdiği nota baktığım
şu sıkıcı toplantı odasına geri dönelim.
O nota baktığımda,
yaşamımın en dönüştürücü deneyimlerden birini hatırlamıştım.
Bir keşiş olarak öğrendiğim pek çok şeyden biri de şudur:
Açık bir zihin ve sevinçli bir kalp hayatta hem bir yol hem de amaçtır.
Bu inatçı iyimserlik, sevginin hayata geçmiş biçimidir.
Hem yaratmak istediğimiz dünya,
hem de onu yaratma şeklimizdir.
Bu hepimizin yapması gereken bir seçim.
Bu zamanları inatçı bir iyimserlikle karşılamayı seçmek
yaşamlarımızı anlam ve amaçla doldurabilir
ve bunu yaparak elimizi tarihin akışına uzatıp
onu bizim seçtiğimiz geleceğe doğru döndürebiliriz.
Evet, şu anda bunu kontrol edemiyor gibi hissediyoruz.
Bu ürkütücü, dehşet verici ve yeni geliyor.
Fakat şu anda bize doğru ilerleyen
bu çok hayati dönüşümde bocalamayalım.
Bunu inatçı ve kararlı bir iyimserlikle karşılayalım.
Evet, şu anda dünyada olan değişimleri izlemek
acı veriyor olabilir.
Ama buna sevgiyle yaklaşalım.
Teşekkür ederim.