Yirmi yıl önce,
ailem "Cuma Demokrasi Toplantıları" adlı bir sistem öne sürdü.
Her cuma günü saat 7'de ailem resmi bir toplantı için bir araya geldi
ve aile sorunlarını tartıştık.
Bu toplantılar ebeveynlerimden biri tarafından kolaylaştırıldı
ve bir not tutucumuz bile vardı.
Bu toplantıların iki kuralı vardı.
Öncelikle, açık ve özgürce konuşabilirdin.
Biz çocuklar, saygısız veya kaba olduğu düşünülmeden
ebeveynlerimizi eleştirebilirdik.
İkinci kural Chatham Evi kuralıydı,
yani toplantıda konuşulanlar toplantıda kalır.
(Kahkaha)
Bu toplantılarda tartışılan konular
haftadan haftaya değişirdi.
Bir hafta hangi yemeği yemek istediğimizi konuşurduk,
biz çocukların yatağa kaçta gitmesi gerektiğini,
aile olarak bir şeyleri nasıl geliştirebileceğimizi,
başka bir toplantıda da büyük ölçüde okulda olan şeyleri
ve kardeşler arasındaki tartışmaların nasıl çözülebileceğini,
gerçek kavgalardan bahsediyorum.
Her toplantının sonunda kararlara ve anlaşmalara varırdık,
bunlar da en azından bir sonraki toplantıya kadar devam ederdi.
Yani bir politikacı olarak yetiştirildiğimi söyleyebilirsiniz.
Altı veya yedi yaşına geldiğimde siyaseti iyice öğrenmiştim.
Müzakere ediyor, anlaşmaya varıyor,
diğer siyasi katılımcılarla müttefik oluyordum.
(Kahkaha)
Hatta bir kere siyasal süreci tehlikeye atmayı bile denedim.
(Kahkaha)
Bu toplantılar kulağa çok huzurlu, medeni ve demokratik geliyor değil mi?
Ama her zaman öyle olmuyordu.
Konuşmak, tartışmak ve eleştirmek için olan bu açık, serbest alan yüzünden
işler bazen oldukça hararetli olabiliyordu.
Bir toplantı benim için çok kötü gitti.
O zaman yaklaşık 10 yaşındaydım
ve okulda çok korkunç bir şey yapmıştım,
ne olduğunu bugün paylaşmayacağım --
(Kahkaha)
ama erkek kardeşim toplantıda bundan bahsetmeye karar verdi.
Kendimi savunamıyordum,
bu yüzden toplantıdan çekilmeye ve tüm sistemi boykot etmeye karar verdim.
Gerçekten resmi bir mektup yazıp babama verdim
ve boykot ettiğimi açıkladım.
(Kahkaha)
Artık bu toplantılara katılmayı bırakırsam
sistemin çökeceğini düşündüm
(Kahkaha)
ama ailem toplantılara devam etti
ve sıklıkla benim hoşlanmadığım kararlara vardılar.
Ama bu kararları değiştiremiyordum
çünkü toplantılara katılmıyordum,
bu yüzden de karşı çıkmaya hakkım yoktu.
Ne gariptir ki, yaklaşık 13 yaşına geldiğimde
uzun süre boykot ettikten sonra kendimi toplantılardan birine
tekrar katılırken buldum.
Çünkü sadece beni etkileyen bir sorun vardı
ve diğer hiçbir aile üyesi bundan bahsetmiyordu.
Sorun, her akşam yemeğinden sonra
bulaşıkları yıkaması istenen tek kişinin ben olmamdı
ve kardeşlerimin bu konuda hiçbir şey yapması gerekmiyordu.
Bunun adaletsiz, haksız ve ayrımcı olduğunu düşündüm,
bu yüzden bunu toplantıda tartışmak istedim.
Bildiğiniz gibi ev işlerini yapmanın, bir kadının veya kızın rolü olduğu fikri
birçok toplum tarafından çok uzun süre sürdürülmüş olan bir kural,
bu yüzden 13 yaşındaki benim buna karşı çıkmak için bir platforma ihtiyacım vardı.
Toplantıda, erkek kardeşlerim
tanıdığımız başka hiçbir erkeğin bulaşık yıkamadığını savundu,
bizim ailemiz neden farklı olmalıydı?
Ebeveynlerim bana katıldı ve kardeşlerimin bana yardım etmesine karar verdi.
Yine de onları zorlayamazlardı, bu yüzden sorun devam etti.
Sorunuma bir çözüm bulamayınca başka bir toplantıya katılıp
herkes için adil olan bir sistem öne sürmeye karar verdim.
Bu yüzden, tüm ailenin kullandığı tüm bulaşıkları
tek bir kişinin yıkaması yerine,
her aile üyesinin kendi bulaşığını yıkamasını önerdim.
Hatta iyi niyetimden jest olarak
tencereleri benim yıkayacağımı söyledim.
Böylece erkek kardeşlerim artık
erkekler olarak ailenin arkasını toplamanın
onların sorumluluğu olmadığını söyleyemezdi
çünkü öne sürdüğüm sistem, her aile üyesinin
kendi arkasını temizlemesi ve kendi başının çaresine bakmasıyla ilgiliydi.
Herkes teklifimi kabul etti
ve yıllar boyunca bulaşık yıkama sistemimiz böyleydi.
Sizinle paylaştığım bu şey bir aile hikâyesiydi
ama aynı zamanda saf siyasetti.
Siyasetin her kısmı karar vermeyi içerir
ve ideal karar verme sürecinin
farklı alt yapılara, ilgilere, fikirlere,
cinsiyete, inançlara, ırka, etnik kökene,
yaşa ve buna benzer şeylere sahip insanları içermesi gerekir.
Bu insanların hepsi, karar verme sürecine katkı sağlamakta
ve hayatlarını doğrudan veya dolaylı olarak etkileyecek kararları etkilemekte
eşit fırsata sahip olmalılar.
Aslında gençler şunu söylediğinde anlamakta zorlanıyorum,
"Siyasetle uğraşmak veya bir siyasi görüşe sahip olmak için bile çok gencim."
Bunun gibi, bazı kadınları şunu söylerken duyuyorum,
"Siyaset, uğraşmak istemediğim kirli bir dünya."
Şu konuda endişeliyim ki siyaset ve siyasete katılım fikri
dünyanın birçok yerinde öylesine kutuplaştırıldı ki
sıradan insanlar dahi siyasete katılmak için
açık sözlü aktivistler olmaları gerektiğini düşünüyorlar
ve bu doğru değil.
Bu gençlere, kadınlara ve genel olarak sıradan insanlara sormak istiyorum:
Siyasetle ilgilenmemeyi, ona katılmamayı gerçekten göze alabiliyor musunuz?
Siyaset sadece aktivizm değildir.
Farkındalıktır,
kendimizi bilgilendirmektir, gerçekleri umursamaktır.
Mümkün olduğunda oy vermektir.
Siyaset, gruplar veya toplumlar olarak
kendimizi yapılandırdığımız araçtır.
Siyaset hayatın her alanını yönetir
ve siyasete katılmayarak
başkalarının ne yediğiniz, ne giydiğinize karar vermesine izin veriyorsunuz;
bununla birlikte sağlık sigortası erişiminize,
ücretsiz eğitime,
ödediğiniz vergi miktarına,
ne zaman emekli olabileceğinize
ve hatta emeklilik maaşınıza.
Başkaları aynı zamanda ırkınız ve kökeninizin
sizi suçlu yapmak için yeterli olup olmadığına,
dininizin, milliyetinizin sizi terörist yapıp yapmadığına karar veriyor.
Eğer hâlâ güçlü, bağımsız bir birey olduğunuzu,
siyasetten etkilenmediğinizi düşünüyorsanız
bir daha düşünün.
Sizinle Libyalı genç bir kadın olarak konuşuyorum,
Libya iç savaşın ortasında olan bir ülke.
40 yıldan fazla süren otoriter yönetimden sonra,
kadınların veya gençlerin siyasete katılımının
mümkün olduğu veya teşvik edildiği bir yer değil.
Son birkaç yıl yapılan neredeyse tüm siyasi diyaloglar,
dış odaklar tarafından toplananlar bile,
sadece odadaki orta yaşlı adamlar tarafından yapıldı.
Ama Libya gibi bozuk bir siyasi düzene sahip olan
veya görünürde işlevsel olan yerlerde, uluslararası organizasyonlar dahil,
bugün sahip olduğumuz siyasi karar alma sistemleri
insanlar tarafından insanlar için değil,
azınlık tarafından azınlık için kurulmuş sistemler.
Bu azınlıklar tarih boyunca neredeyse hep erkekler olmuş
ve kanunlar, politikalar,
tek bir grup insanın fikirlerine, inançlarına
dünya görüşlerine, hayallerine, arzularına
dayanan siyasi katılım mekanizmaları hazırlayarak
diğer herkesi dışarıda bırakmışlar.
Sonuçta hepimiz şu cümlenin farklı versiyonlarını duymuşuzdur:
"Genç bir birey şöyle dursun, bir kadın hatta Latin bir kadın
siyasetten ne anlar ki?"
Eğer gençseniz --
ve dünyanın birçok yerinde, kadınsanız --
sıklıkla deneyimli siyasetçilerin "Siyasi deneyimin yok" deyişini duymuşsunuzdur.
Bunu duyduğumda
ne tür bir deneyimden bahsettiklerini merak ediyorum.
Yozlaşmış siyasi düzenlerin deneyimleri mi?
Devam eden savaşların mı?
Yoksa ekonomik karların çıkarlarına
çevrenin iyiliğinden
daha çok önem verme deneyiminden mi?
Çünkü siyasi deneyim buysa
o zaman evet --
(Alkış)
biz, kadınlar ve gençler olarak hiç siyasi deneyime sahip değiliz.
Siyasetçiler suçlanması gereken tek kişiler olmayabilir
çünkü sıradan insanlar ve aynı zamanda birçok genç
siyaseti umursamıyor.
Üstelik umursayanlar da nasıl katılacağını bilmiyor.
Bu değişmek zorunda, işte benim teklifim.
İnsanlara erken yaşta, karar vermeyi
ve buna nasıl katılacaklarını öğretmeliyiz.
Her aile, kendi küçük siyasi düzenidir
ve genelde demokratik olmaz
çünkü ebeveynler, ailenin tüm üyelerini etkileyen kararları kendileri verir,
çocukların da söyleyecek çok az şeyi olur.
Benzer şekilde, siyasetçiler tüm halkı etkileyecek kararlar verirken
halkın pek fazla söz hakkı olmaz.
Bunu değiştirmeliyiz,
bu değişime sistematik bir şekilde ulaşmak için de
insanlara şunu öğretmeliyiz:
Siyasal, ulusal ve global işler,
onlarla en az kendi kişisel ve ailevi sorunları kadar ilgili.
Bu yüzden bunu yapmak istiyorsak benim teklif ve tavsiyem
Aile Demokrasi Toplantıları sistemini denemek.
Çünkü bu sayede çocuklarınız erken yaştan
temsilciliği ve karar vermeyi öğrenecek.
Siyaset, zor konuşmaları da içeren
ve kararlarla sonuçlanan
sohbetler etmekle ilgilidir.
Sohbet etmek için de katılman gerekir,
çocukken benim yaptığım gibi çekilmek
ve dersi zor yoldan öğrenip geri dönmek zorunda kalmak değil.
Çocuklarınızı aile sohbetlerine dahil ederseniz
büyüyecekler
ve siyasi sohbetlere nasıl dahil olunacağını bileceklerdir.
En önemlisi de
başkalarının katılımını sağlayacaklar.
Teşekkür ederim.
(Alkış)