Tại sao con người có Nghiệp khác nhau?
Xin hỏi: Vì sao tất cả mọi người đều có Nghiệp khác nhau?
Xin cảm ơn
Câu hỏi của vị này là: Vì sao mỗi người có một Nghiệp khác nhau?
Thiệt vậy không?
[ tiếng cười ]
Có thật là mỗi con người có một Nghiệp khác nhau?
Con tưởng vậy... mà giờ con nghĩ lại rồi
[ tiếng cười ]
Nghiệp chính là hành động
Từ ngữ "Nghiệp" có nghĩa là hành động, hành vi
Tên tôi - Nhất Hạnh - có nghĩa là "1 hành động duy nhất"
"Nhất" nghĩa là "một" "Hạnh" nghĩa là "hành động"
Nhưng tôi cũng không biết đó là hành động gì
[ tiếng cười ]
Nghiệp có thể là nguyên nhân, cũng có thể là kết quả
Nguyên nhân và kết quả luôn song hành cùng nhau
Chúng ta không thể tách bỏ nguyên nhân ra khỏi kết quả
hay kết quả ra khỏi nguyên nhân
Giống như mầm bắp là nguyên nhân
Còn ngọn bắp là kết quả
Nhưng chúng không phải là 2 cá thể tách biệt nhau
Ta đâu để tách bỏ mầm bắp khỏi cây bắp
cũng như không thể tách cây bắp khỏi mầm bắp
Vậy nên, nguyên nhân và kết quả
không phải là 2 cái tách biệt
mà cái này lại là sự tiếp nối của cái kia
Cây bắp chính là sự tiếp nối của mầm bắp trong tương lai
Còn mầm bắp là nối tiếp của cây bắp trong quá khứ
Nhờ mầm bắp mà cây bắp liên kết được với "tổ tiên" của nó
Và nhờ cây bắp mà "tổ tiên" của nó được hướng đến tương lai
Điều này rất hay, chúng hợp tác với nhau
để tiếp nối nhau
Đây là nền tảng của 'vô ngã'
Không có cá thể tách biệt mà chỉ có sự tiếp nối nhau
Đó là về mặt thời gian
Còn về mặt không gian cũng vậy
Chúng ta hay gọi là "Nghiệp tập thể"
và "Nghiệp cá thể"
Câu hỏi lúc nãy là đang nói về "Nghiệp cá thể"
nó khác với các loại nghiệp khác
Nhưng nếu ta nhìn ra khái niệm tập thể và cá thể của nghiệp
thì đã là tiến bộ hơn trong sự hiểu biết của mình
Bởi vì khái niệm 'cá thể' và 'tập thể' cũng là một cặp đối lập nhau
cần được chuyển hóa
Khi một thanh niên nói với cha cậu rằng
"Đây là thân thể của tôi. Đây là cuộc đời tôi
"Tôi có quyền tự do làm bất cứ điều gì với thân thể này
với cuộc đời tôi"
và đó là ý muốn của mình rằng "Tôi không phải là ông!"
"Tôi có thân thể của riêng mình, cảm giác của riêng mình
"cuộc đời của riêng mình
"tôi có quyền sống đời mình theo cách mình muốn"
Có những thanh niên quan niệm như thế đấy
Họ không biết rằng họ chính là sự tiếp nối của cha mình, của mẹ mình
Và thật sự thì họ không thể
họ không có quyền gây hại cho cha mẹ mình
cha mẹ chính là thân thể họ
và tự sát là hành động gây hại to lớn
vì như vậy là mình đang giết cha mình, giết mẹ mình
giết những bậc tổ tiên của mình khi mình tự sát
Vì thân thể này không phải là của mình
thân thể này là tài sản của cha mẹ, của bậc tổ tiên
Và nếu ta hiểu điều này
thì ta sẽ không cư xử như nhiều người đang làm hiện nay
họ làm vậy vì có cái nhìn sai lệch
Vậy nên, tập thiền là để nhìn ra bản chất của sự hiện diện qua lại
và những sai lầm
từ hiểu biết đó mới hành động đúng đắn
và không làm ai tổn hại hay đau khổ
tức là không tạo Nghiệp
Và thân thể này của chúng ta
không chỉ là một tài sản cá nhân
mà đồng thời cũng là tài sản tập thể
Thân thể mỗi người là sản phẩm tập thể của
quốc gia, của dân tộc, của nền văn hóa, của tổ tiên họ
Vậy nên, chúng ta không hẳn là hoàn toàn cá thể
mà một phần của chúng ta thuộc tập thể
Và tùy thuộc vào cách nhìn
mà chúng ta có phần cá thể nhiều hơn
hay tập thể nhiều hơn
Giả dụ ta nói
mình có các dây thần kinh thị giác đằng sau mắt
những giây thần kinh thị giác của ta trông có vẻ
hoàn toàn là cá thể
Dây thần kinh thị giác của chúng ta
có vẻ là những cá thể biệt lập, tách biệt hoàn toàn
vì người ta không thấy được nó nên họ không quan tâm
họ chỉ quan tâm đến chính chúng ta mà thôi
Đó là để ví dụ cho khái niệm 'cá thể' và 'tập thể'
Nhưng giả sử nếu mình là một bác tài xe buýt
thì có rất nhiều sinh mạng phụ thuộc vào mình
cho nên các dây thần kinh thị giác của mình
không còn là những cá thể biệt lập của riêng mình nữa
mà còn đồng thời thuộc về tập thể người trên xe
vì sinh mạng của họ phụ thuộc vào dây thần kinh thị giác của mình
Vậy nên, mình nghĩ dây thần kinh thị giác của mình là cá thể
nhưng thật ra nó cũng thuộc tập thể
Giờ chúng ta đã hiểu khái niệm về 'Nghiệp cá thể' và 'Nghiệp tập thể'
Mỗi một Nghiệp cho dù là cá thể hay tập thể
đều ảnh hưởng đến toàn thể mọi người
Và Nghiệp, tức hành động có thể là tốt hơn hoặc xấu hơn
Khi người ta đến trung tâm để tu dưỡng
thì chúng tôi thường làm gì đó cùng nhau tạo hành động tập thể
chúng tôi cùng nhau ngồi, đi tản bộ, hít thở, mỉm cười, chia sẻ...
và đây là hành động tập thể
họ nhận được lợi lạc từ đó
Có những người trên thế giới
họ không làm như chúng tôi
họ uống chất có cồn [ bia/rượu - nd ]
họ khiêu vũ, họ tiêu xài thời gian vào các thứ rất khác
Và họ đã có thể dành ra 3 tuần để đến cùng nhau
và chúng tôi cùng nhau thực hành
những loại hành động tập thể mà chúng tôi tin là Nghiệp tốt
Hằng ngày chúng tôi tưới tắn cho hạt mầm của tỉnh thức,
của hiểu biết, của từ bi
một cách tập thể
Tuy nhiên, ngay cả trong tập thể chúng ta cũng có thể thấy tính cá nhân
Có những người rèn luyện tốt hơn vài người khác
Có những người trong chúng tôi
có thể buông bỏ được những gánh nặng âu lo
chỉ trong vòng 5 ngày đầu
Còn có những người khác cần nhiều thời gian hơn
mãi tới tuần thứ 3
họ mới có thể giải tỏa, buông bỏ những lo âu
Vậy nên, trong cái tập thể có cái cá nhân
và trong mỗi cá nhân có cái tập thể
Không có gì là hoàn toàn tập thể hay hoàn toàn cá nhân
Đó là sự thật
Đó là tại sao chúng là 1 cặp đối lập song hành
Nếu chúng ta rèn luyện để có cái nhìn đủ sâu sắc
thì ta có thể xóa bỏ được nó
Và chúng ta sẽ thấy rằng
mỗi một Nghiệp đều ảnh hưởng đến tất cả chúng ta
Bất kỳ điều thiện lành nào chúng ta làm ở đây
đều giúp ích cho thế giới
nên chúng ta cần tin tưởng rằng
Nghiệp tốt đó không mất đi
Bất kỳ ý niệm nào sản sinh ra từ lòng từ bi, sự bao dung
không những có thể giúp xoa dịu bản thân mình
mà còn giúp được thế giới
Vậy là trong 21 ngày chúng tôi liên tục
thực hành những ý niệm từ bi, thương yêu
Đó là những đóng góp tốt nhất của chúng ta cho thế giới
Và đó là lý do vì sao
những Nghiệp, hay hành động của chúng ta
không phải là khác nhau cũng không phải giống nhau
vì sự giống nhau/khác nhau đó cũng là một cặp đối lập song hành
Cho nên, cái nhìn chân thật (chánh kiến)
là thấy được sự thật rằng
chúng ta có thể xóa bỏ tẩt cả những
cặp nghiệp đối lập song hành này