[26 Ekim 2020'de kaydedildi.
Kontrollü insan enfeksiyonu denemelerindeki
COVID-19 aşı geliştirmeleri ve bunun ahlaki boyutu
sürekli bir gelişim halinde.]
Nisan 2020'de
birçok kişinin riskli karar olarak gördüğü bir şey yaptım.
Gönüllü olarak COVID-19 enfekte oldum.
Bu enfeksiyon,
kontrollü insan enfeksiyonu denemesi denen sistemin bir parçası.
Bu sistemde genç ve sağlıklı insanlara aşı yapılıyor
ve COVID-19'a sebep olan virüsü kasten kapmaları sağlanıyor.
Bu denemeler, bir aşının işe yarayıp yaramadığını
araştırmacıların daha hızlı çözmesine yardımcı oluyor.
Bence bu araştırma çok önemli.
Bugün size sadece altı dakika sesleneceğim
ve bu süre içinde
yaklaşık 1.250 insan COVID-19'a yakalanacak,
21 insan ölecek.
Bu dağılım saatlerce, hatta günlerce böyle sürüp gidecek,
ta ki bu küresel krizden muzdarip
sekiz milyar insanın çoğuna aşı yapabilene dek.
Bu aşıları hayata geçirmek için
bilim insanları gece gündüz çalışıyor.
Fakat bu aşıları beklemek
her gün daha fazla insanın hayatına mal oluyorken biz ne yapmalıyız?
İşte tam burada
kontrollü insan enfeksiyonu denemeleri devreye giriyor.
Bu deneme,
şu sıralar yapılan geleneksel üç fazlı aşı denemelerinden farklı.
Bu denemelerde insanlara aşı yapılıyor ya da plasebo uygulanıyor
ve günlük yaşamlarına devam etmeleri söyleniyor.
Ayrıca, araştırmacılar her gruptan kaç kişinin
enfekte olacağını görmek için beklemek zorunda.
Yeterli sayıda kişi hastalanana kadar
aşının işe yarayıp yaramadığına dair yeterli verimiz yok.
Bu yöntem yoluyla etkili aşı bulmak
aylar, hatta bazen yıllar alabilir
ve bunun için binlerce gönüllü gerekir.
Enfeksiyon denemesi daha hızlı
çünkü maruziyet, araştırmacıların kontrolü altında
ve insanların hasta olmasını beklemiyorlar.
Bir yıl yerine,
bir ay gibi kısa bir sürede
aşının etkili olup olmadığını öğreniyoruz.
Binlerce gönüllü yerine,
enfeksiyon denemelerinde 50 ile 100 gönüllü yeterli.
Çünkü kesinlikle eminiz ki
insanlar maruz bırakılıp hastalandığında
bu denemeler, enfeksiyonun ilk evreleri ve bağışıklık tepkisi hakkında
veri toplamımıza yardımcı oluyor.
Bu veriyi başka bir şekilde edinmemize imkan yok,
özellikle, enfekte olup semptom göstermeyen insanlar için bu imkansız.
Bu bilgi, COVID-19 bulaşımını sınırlayan
tasarım politikaları için önemli.
Kazandığımız zaman çok değerli aylara dönüşüyor,
böylece üretime başlanabiliyor
ve bu, COVID-19 aşıları üzerinde daha hızlı çalışmamızı sağlıyor.
Yeni sonuçlanan üçüncü faz denemeleri bizi ümitlendirse de
bu denemeler de faydalı.
İlk aşının üretimi muazzam bir buluş olacak.
Bu sadece umutla beklediğimiz peri masalının bitişi değil.
Çok sayıda aşıya ihtiyacımız olacak
çünkü tek tip aşıyla
gezegendeki sekiz milyar insana
bağışıklık kazandırabilecek bir alt yapımız yok.
Her aşının kendine özel prosedürü ve donanımı olması gerek.
Bu, aşıları üretmek, depolamak ve dağıtmak için önemli.
Etkili olan çok sayıda COVID-19 aşımız olsa
bütün donanımımızdan aynı anda faydalanabiliriz.
Etkili olma şansı yüksek olan bazı aşıların
insanlara ulaştırılana kadar
çok soğuk sıcaklıklarda saklanması gerekiyor.
Bunu uygulamak çok zor olabilir,
özellikle aşıları saklamak için
sağlam elektriği ya da güvenli bir yöntemi olmayan ülkeler çok zorlanabilir.
Bilim insanları,
kontrollü insan enfeksiyonu denemelerini yüzyıllardır uyguluyorlar.
Bu süre içinde tifo ve kolera aşılarını geliştirmeye hız verdiler,
grip, sıtma ve dang gibi hastalıklara karşı
bağışıklığımızın gelişimini anlamamıza yardımcı oldular.
Başka tür koronavirüsler için bunları kullandık bile.
Bu enfeksiyon denemelerinin çok riskli olduğuna dair
çok fazla tartışma var.
Bence bu riskleri almaya değer.
Bir enfeksiyon denemesi sadece genç ve sağlıklı olan
ve 20 ile 29 yaş aralığındaki katılımcıları kapsıyor.
Bu yaş grubundaki insanların
%1'inden daha az kısmı COVID-19 olduğunda
onların hastaneye götürülmesi gerekiyor.
Bunun bir enfeksiyon denemesinde gerçekleşme olasılığı düşük
çünkü araştırmacılar,
katılımcıların halihazırda bir hastalıklarının olmadığını
garanti altına alıyorlar.
Sağlıklı ve genç bir bireyin
COVID-19 sebebiyle ölme olasılığı yaklaşık %0,05.
Yani, 20 yaşında COVID-19 olan 100 bin kişiden beşi ölüyor.
Ben ABD'de çocuk doğurmuş olsaydım
ölüm riskim bundan daha yüksek olurdu.
Şöyle de düşünebilirsiniz:
Kız kardeşimin böbreğe ihtiyacı olsaydı
teklif bile etmeden ve bir an düşünmeden
kendi böbreğimi ona verirdim.
Eğer sevdiğim bir insan uğruna bu riski alabiliyorsam
başka insanların da buna benzer riskler alması mantıklı,
böylece bir aşının geliştirilme süreci hız kazanacak
ve sadece sevdiklerine değil,
çevresindeki herkese yardımı dokunacak.
Hâlâ bilmediğimiz çok şey var,
özelllikle COVID-19 enfeksiyonun uzun süreli yan etkilerini bilmiyoruz.
Ben bu belirsizliğe rağmen gönüllü oldum
çünkü çoğunuz gibi ben de
yüz binlerce insan öldüğü için çok üzüldüm.
Milyonlarca insanın bu hastalıkla boğuştuğunu saymıyorum bile.
Virüsün yayılımını önlemek için alınan tedbirler
bu insanların fiziksel, duygusal
ve ruhsal sağlığına büyük zararlar veriyor.
Böyle hisseden tek insan ben değilim.
Mayıs'tan beri dünya üzerinde 39 bin insan
bulunmasına yardımcı olduğum
1Day Sooner adındaki kâr amacı gütmeyen bir kurum yoluyla
COVID-19 enfeksiyon denemelerine gönüllü olarak katıldı.
Bu katılımcıları destekliyoruz
ve enfeksiyon denemeleri hazırlıklarına başlamaları için
ilgili tarafları teşvik ediyoruz.
Daha Mayıs ayında
enfeksiyon denemelerinin
COVID-19 için hayata geçirilmesi hâlâ düşünülürken
Dünya Sağlık Örgütü,
enfeksiyon denemesi başlatmak için gereken
kamuoyu sorumluluğu örneği olarak 1Day Sooner kurumundan bahsetti.
Ekim ayı ortalarında
Birleşik Krallık hükûmeti, 2021'in başlarında
bir enfeksiyon denemesine başlamayı hedeflediklerini resmen duyurdu.
Şu açık ki COVID-19 pandemisi küresel bir kriz.
Rekorlar kıran inovasyonlara ilham oldu
ve ön saflarda çalışan birçok insanın kahramanlığına ışık tuttu
fakat felaket hasarlar bıraktı.
Yeni aşıların üretilmesi
yeniden canlanmamıza bizi bir adım daha yaklaştırıyor.
Fakat asıl küresel çözüm,
bu aşıları dünyadaki herkesin elde edebilmesi.
Enfeksiyon denemeleri bu çözümün bir parçası olabilir.
Teşekkür ederim.