Yataktan iki sebepten dolayı kalkarım.
Birincisi, küçük çaplı aile çiftçileri daha çok besine ihtiyaç duyduğu için.
2019'da bizi besleyen çiftçilerin aç olması çılgınca.
İkincisi bilimin daha çeşitli ve kapsayıcı olması gerektiği için.
Ağır bir fakirlik içinde yaşayan milyonların besin güvencesi gibi
gezegen üzerindeki en zor sorunu çözeceksek,
bu konuda hepimizin bir şeyler yapması gerekecek.
Gezegendeki en kapsamlı ekiplerle birlikte
çiftçilerin daha çok yiyeceğe ulaşması için
en yeni teknolojiyi kullanmak istiyorum.
Ben bir işlemsel biyoloğum.
Biliyorum-- Bu nedir ve bize açlığı bitirmemizde nasıl yardımcı olacak?
Aslında bilgisayarları ve biyolojiyi severim
ve bir şekilde, bunları bir araya getirmek bir meslek.
(Gülme sesleri)
Küçük yaştan itibaren biyolog olmayı isteme
gibi bir hikayem yok.
Gerçek şu ki üniversitede basketbol oynadım.
Mali destek paketimin parçası, çalışarak öğreneceğim bir işe ihtiyacım olmasıydı.
Ve bir gün,
yurt odama en yakın binaya doğru yol aldım.
Tesadüfe bakın ki bu biyoloji binasıydı.
İçeri girdim ve iş ilanlarına baktım.
Evet, bu internet öncesi dönemdi.
Ve bir dizin kartında
herbaryumda çalışılacak bir iş ilanı gördüm.
Numarayı hızlıca not aldım,
çünkü ilanda "esnek saatler" yazıyordu.
Buna, basketbol programımla uyumlu olması için ihtiyacım vardı.
Bir herbaryumun ne olduğunu anlamak için kütüphaneye koştum.
(Gülme sesleri)
Meğerse
herbaryum, ölü ve kurumuş bitkileri sakladıkları yermiş.
İşi kaptığım için şanslıydım.
Yani, benim ilk bilimsel işim
ölü bitkileri saatlerce durmaksızın kağıtlara yapıştırmaktı.
(Gülme sesleri)
Bu çok büyüleyici.
İşte böyle işlemsel biyolog oldum.
O zamanlar,
genomik ve programlama giderek gelişiyordu.
Ben de yüksek lisansıma
biyolojiyi ve bilgisayarları birleştirerek devam ettim.
O sırada,
Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'nda
teorik biyoloji ve biyofizik grubunda çalıştım.
İşte orada ilk defa bir süper bilgisayarla tanıştım
ve resmen beynim durdu.
Steroitler üzerinde birbirine bağlı binlerce bilgisayardan oluşan
süper bilgisayarların gücüyle,
grip ve hepatit C'nin karmaşıklıklarını ortaya çıkarabiliyorduk.
İşte bu süre boyunca, insanlık için bilgisayarları ve biyolojiyi
birleştirmenin gücünü gördüm.
Ve bunun kariyer yolum olmasını istedim.
Böylelikle 1999'dan beri,
bilimsel kariyerimin çoğunu
oldukça pahalı ekipmanlarla donatılmış
ileri teknoloji laboratuvarlarda geçirdim.
Birçok kişi bana
nasıl ve neden Afrika'daki çiftçiler için çalıştığımı soruyor.
Bilgisayar becerilerimden dolayı,
2013'te Doğu Afrikalı bilim insanlarından oluşan bir ekip
manyokları kötü durumundan kurtarmak için ekiplerine katılmamı istedi.
Manyok, kökleri ve yapraklarıyla dünya çapında 800 milyon insanı,
Doğu Afrika'da ise 500 milyon insanı doyuran bir bitki.
Yani neredeyse 1 milyara yakın insan,
günlük kalorilerini bu bitkiden sağlıyor.
Eğer küçük çaplı bir aile çiftçisi yeterli manyoğa sahipse
ailesini besleyebilir
ve okul ihtiyaçları, sağlık giderleri ve birikim için
bunu pazarda satabilir.
Ama manyok, Afrika'da bir saldırı altında.
Beyaz sinekler ve virüsler, manyoğu tahrip ediyor.
Beyaz sinekler, 600'den fazla bitkinin yapraklarıyla
beslenen küçük böceklerdir.
Bunlar kötü haberler.
Birçok tür var;
böcek ilaçlarına dirençli hâle geliyorlar
ve manyok kahverengi çizgili hastalığı ile
manyok mozaik hastalığına sebep olan
yüzlerce bitki virüsünü bulaştırıyorlar.
Bu, bitkiyi tamamen öldürüyor.
Eğer hiç manyok olmazsa,
milyonlarca insanın yiyeceği ve geliri de olmaz.
Bu kadınların biraz yardıma ihtiyacı olduğunu fark etmem
Tanzanya'ya yaptığım bir geziyle oldu.
Çoğunluğu kadın olan
bu inanılmaz, güçlü, küçük çaplı aile çiftçileri
bu işi zorluklarla yapıyorlardı.
Ailelerini beslemek için yeterli yiyeceğe sahip değillerdi
ve bu ciddi bir kriz.
Olan şey şu ki yağmur mevsimi geldiğinde
gidip tarlalara manyok ekiyorlar.
Dokuz ay sonra,
bu haşereler ve patojenler yüzünden ortada hiçbir şey yok.
Kendi kendime düşündüm,
nasıl olur da çiftçiler aç kalabilir?
Böylece yardımcı olabileceğim herhangi bir becerim varsa
diye görmek için çiftçiler ve bilim insanları ile
bölgede biraz zaman geçirmeye karar verdim.
Bölgedeki durum şok ediciydi.
Beyaz sinekler proteini için yenilen yaprakları,
virüsler ise nişastası için yenilen kökleri tahrip etmişlerdi.
Koskoca bir üreme mevsimi geçecek,
çiftçiler koskoca bir yıllık gelir ve yiyeceği kaybedecek
ve aile uzun bir açlık sezonu acı çekecek.
Bu tamamen önlenebilir.
Eğer çiftçi tarlasına
bu virüs ve patojenlere dirençli olacak
hangi tür manyok ekmesi gerektiğini bilseydi
daha fazla yiyeceği olabilirdi.
Gereken tüm teknolojiye sahibiz;
fakat bilgi ve kaynaklar,
dünya geneline eşit şekilde dağıtılmıyor.
Yani özellikle söylemek istediğim şey,
bu böcek zararlıları ve patojenlerdeki
karmaşıklıkları ortaya çıkarmak için gerekli
eski genomik teknolojilerinin
Sahraaltı Afrika için yapılmadığı.
Milyonlarca dolardan fazlasına mal oluyorlar.
Devamlı enerji ve uzmanlaşmış insan gücüne ihtiyaçları var.
Bu makineler, Afrika'da oldukça nadir bulunuyor.
Dolayısıyla ön saflarda savaşan bu bilim insanlarına
örnekleri denizaşırı göndermek dışında başka şans bırakmıyor.
Örnekleri denizaşırı gönderdiğinizde ise
çözünüyorlar ve çok fazla paraya mal oluyorlar.
Zayıf bir internet üzerinden verileri geri getirmeye çalışmak
neredeyse imkansız.
Bazen sonuçları çiftçiye ulaştırmak altı ay sürüyor.
Sonrasında ise artık çok geç.
Ekin çoktan tükenmiş,
bu da daha fazla fakirlik ve açlıkla sonuçlanıyor.
Bunu düzeltebileceğimizi biliyorduk.
2017'de,
Oxford Nanopor MinION isimli
bu elde taşınabilir, portatif DNA dizileyiciyi duymuştuk.
Bu makine Batı Afrika'da ebolayla savaşmak için kullanıldı.
Düşündük ki,
neden bunu Doğu Afrika'daki çiftçilere yardım etmek için kullanmıyoruz?
Yaptığımız şey bunu gerçekleştirmek için yola koyulmaktı.
O zamanlar bu teknoloji henüz çok yeniydi
ve birçoğu, aynısını çiftlikte yapabileceğimizden şüphe etti.
Bunu yapmaya koyulduğumuzda
Birleşik Krallık'taki ortaklarımızdan biri
bırakın çiftliği, Doğu Afrika'da bile bunu asla çalıştıramayacağımızı söyledi.
Biz de bu meydan okumayı kabul ettik.
Hatta bu kişi, makineyi asla çalıştıramayacağımıza dair
en iyisinden 2 şişe şampanyasına bizimle bahse girecek kadar ileri gitti.
2 kelime:
şampanya zamanı.
(Gülme sesleri)
(Alkışlar)
Evet, çünkü başardık.
Yüksek teknoloji moleküler laboratuvarın tamamını
Tanzanya, Kenya ve Uganda'daki çiftçilere götürdük
ve buna "Ağaç Laboratuvarı" adını verdik.
Peki ne yaptık?
Öncelikle kendimize bir ekip adı verdik:
"Manyok Virüsü Eylem Projesi"
Bir internet sitesi yaptık.
Genomik ve programlama topluluklarından destek topladık
ve uzaktaki çiftçilere gittik.
Ağaç Laboratuvarı'mız için gereken her şey
buradaki ekip tarafından taşındı.
Hasta bitkileri teşhis etmek için ihtiyaç duyulan
tüm moleküler ve işlemsel gereksinimler orada.
Aslında hepsi aynı zamanda sahnede.
Şunu fark ettik ki probleme ve çiftçiye
ne kadar yakın veri elde edebilirsek
bitkisindeki sorunu ona daha hızlı söyleyebiliriz.
Sadece sorunu söylemekle kalmıyor,
çözüm de sunuyoruz.
Çözüm ise tarlasını
ve tarlasındaki böceklere
ve patojenlere dirençli bitki türlerini yakmak.
Öncelikle DNA izolasyonu yapmak zorundaydık.
Bu makineyi burada kullandık.
kısaca PDQeX diyoruz ama ''Acayip Hızlı Çıkarma'' anlamında.
(Gülme sesleri)
Biliyorum.
Arkadaşım Joe oldukça havalı.
DNA izolasyonu yapmadaki en büyük zorluklardan biri
genellikle çok pahalı ekipmanlar gerektirmesi
ve saatler sürmesi.
Ama bu makineyle
bunu 20 dakikada maliyetinin çok altında yapabiliyoruz.
Bir motorsiklet bataryasıyla çalışıyor.
Oradan DNA özünü alıp bir DNA kütüphanesine hazırlıyoruz,
buradaki portatif elde taşınır genomik dizileyiciye
yüklemeye hazır hale getiriyoruz.
Sonra bunu küçük bir süper bilgisayara takıyoruz,
buna da MinIT deniyor.
Bunların her ikisi de portatif bir batarya kutusuna bağlı.
Böylece bir küçük çaplı aile çiftliğindeki
en kısıtlayıcı 2 faktör olan
temel güç ve internet gereksinimlerini ortadan kaldırabiliyorduk.
Verileri hızlıca analiz etmek de bir sorun olabilir.
Ama bu benim bir işlemsel biyolog olmamın işe yaradığı bir nokta.
Tüm o ölü bitkileri yapıştırmak,
ölçüm yapmak
ve programlamak
sonunda gerçek dünyada gerçek zamanlı olarak bir işe yaradı.
Kişiselleştirilmiş veritabanı yapabiliyordum
ve sonuçları çiftçilere altı ay yerine üç saat içinde verebiliyorduk.
(Alkışlar)
Çiftçiler çok sevinçliydi.
Peki bir etkimiz olduğunu nasıl biliyoruz?
Ağaç Laboratuvarı'ndan dokuz ay sonra
Asha hektar başına hiç mahsül alamazken
kırk ton almaya başladı.
Ailesini doyuracak kadarına sahipti
ve bunu pazarda satıyordu.
Şimdi ise ailesi için bir ev inşa ediyor.
Evet, harika.
(Alkışlar)
Peki Ağaç Laboratuvarı'nı nasıl ölçeklendiririz?
Durum şu ki
Afrika'da çiftçiler zaten ölçeklenmiş.
Bu kadınlar çiftçi grubunda çalışıyor.
Asha'ya yardım etmek aslında köydeki 3000 kişiye yardım etti
çünkü Asha sonuçları ve aynı zamanda çözümü de paylaştı.
Tanıştığım her bir çiftçiyi hatırlıyorum.
Acıları ve neşeleri
hafızama kazındı.
Bilimimiz onlar için.
Ağaç Laboratuvarı onlara daha fazla yiyeceği korumada
yardım etmek için en iyi girişimimiz.
Hayatımda en iyi bilimi, en ileri teknoloji genomik aletlerle
Doğu Afrika'nın bu kısmında yapacağımı asla hayal etmezdim.
Ama ekibimiz
çiftçilere altı aydansa üç saat içinde cevap verebilmeyi hayal etti
ve bunu başardık.
Çünkü bu bilimdeki farklılık ve kapsamanın gücü.
Teşekkürler.
(Alkışlar)
(Tezahüratlar)