อุ้ย ขอโทษที
เคยไหม ที่คุณหาว
เพราะคนอื่นเริ่มหาวก่อน
คุณไม่ได้เพลียนัก
แต่ทันใดนั้นคุณก็อ้าปากกว้าง
แล้วหาว
ออกมา
ปรากฏการณ์นี้รู้จักกันในชื่อ การหาวติดต่อกัน
ในขณะที่เหล่านักวิทยาศาสตร์ยังไม่เข้าใจดีนัก
ว่าทำไมมันจึงเกิดขึ้น
มีสมมติฐานหลายอย่างกำลังถูกทดสอบ
ลองมาดูสมมติฐานสองสามข้อ
ที่โดดเด่นที่สุดกัน
เริ่มด้วยสมมติฐานด้านสรีระวิทยาสองข้อ
ก่อนจะเป็นด้านจิตวิทยา
สมมติฐานแรก ด้านสรีระวิทยา
กล่าวว่า การหาวติดต่อนั้น
ถูกกระตุ้นโดยตัวกระตุ้นตัวหนึ่ง
นั่นคือการหาวเริ่มต้น
นี่เรียกว่า การกระทำที่ตายตัว (fixed action pattern)
ลองนึกถึงรูปแบบที่ตายตัว ว่าเหมือนกับการตอบสนองแบบอัตโนมัติ
การหาวของคุณทำให้ฉันหาว
คล้ายกับการล้มต่อๆ กัน ของโดนิโน
การหาวของคนหนึ่ง ทำให้เกิดการหาว
โดยอีกคนที่อยู่ใกล้ๆ ที่เห็นคนแรกหาว
เมื่อการกระตุ้นนี้เกิดขึ้น
มันจะต้องดำเนินไปตามรูปแบบของมัน
คุณเคยลองหยุดหาว
ตอนที่คุณเริ่มหาวไปแล้วหรือเปล่า
โดยปกติแล้วเป็นไปไม่ได้หรอก
อีกสมมติฐานด้านสรีรวิทยา
เป็นที่รู้จักกันในชื่อ การเลียนแบบโดยไม่รู้ตัว (non-conscious mimicry)
หรือ พฤติกรรมแบบเปลี่ยนแปลงได้
มันเกิดขึ้นเมื่อคุณเลียนแบบพฤติกรรมใครสักคน
โดยไม่รู้ตัว
กลยุทธการลอกเลียนแบบที่ลึกลับและไม่ได้จงใจ
คนเรามักจะเลียนแบบท่าทางคนอื่น
ถ้าคุณนั่งตรงข้ามใครสักคน
ที่นั่งไขว่ห้าง
คุณอาจจะนั่งไขว่ห้างบ้าง
สมมติฐานนี้อ้างว่า
เราหาวเมื่อเห็นคนอื่นหาว
เพราะว่าเราเลียนแบบการกระทำของเขา
โดยไม่ได้ผ่านกระบวนการคิด
นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าพฤติกรรมที่เลียนแบบได้นี้
เกิดขึ้นได้เพราะเส้นประสาทกลุ่มพิเศษ
ที่เรียกว่า เซลล์กระจกเงา (mirror neurons)
เซลล์กระจกเงานเป็นเซลล์สมองชนิดหนึ่ง
ที่ตอบสนองเท่าๆ กันเมื่อเรามีอากัปกิริยาต่างๆ
เมื่อเราเห็นใครบางคน
ทำอากัปกิริยานั้นๆ
เซลล์ประสาทเหล่านี้มีความสำคัญ
ต่อการเรียนรู้และการรู้สึกตัว
ยกตัวอย่างเช่น เรากำลังมองใครสักคนทำอะไรบางอย่าง
เช่นถักไหมพรม
หรือทาลิปสติก
สามารถช่วยให้คุณทำสิ่งเดียวกันนั้นได้อย่างถูกต้อง
การศึกษาภาพถ่ายเซลล์ประสาทโดยใช้ fMRI
ซึ่งย่อมาจาก functional magnetic resonance imaging
แสดงว่า เมื่อเราเห็นใครสักคนหาว
หรือแม้แต่ได้ยินพวกเขาหาว
พื้นที่จำเพาะส่วนหนึ่งในสมอง
ที่เป็นที่อยู่ของเซลล์กระจกเงา
มักจะสว่างขึ้น
ซึ่งทำให้เราตอบสนอง
ด้วยอากัปกิริยาเดียวกัน ซึ่งก็คือการหาว
สมมติฐานด้านจิตวิทยาของเราเข้ามาเกี่ยวข้อง
กับการทำงานของเซลล์กระจกเงาเหล่านี้ด้วย
เราจะเรียกมันว่า การร่วมหาว
การเกิดอารมณ์ร่วมเป็นความสามารถในการเข้าใจ
ว่าใครสักคนรู้สึกอะไร
และมีอารมณ์ร่วมไปกับอารมณ์ของเขา
ซึ่งเป็นความสามารถที่สำคัญยิ่ง สำหรับสัตว์สังคมอย่างเรา
ไม่นานมานี้ นักประสาทวิทยาได้พบว่า
หน่วยย่อยของเซลล์กระจกเงานี้
ทำให้เราสามารถเข้าใจอารมณ์ของคนอื่น
ในขั้นที่ลึกซึ้งกว่า
นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบ
การตอบสนองแบบอารมณ์ร่วมต่อการหาว
ระหว่างการทดสอบสมมติฐานแรกที่เราได้พูดถึง
ที่เรียกว่า พฤติกรรมแบบตายตัว
การศึกษานี้ถูกออกแบบขึ้นเพื่อแสดงให้เห็นว่า
สุนัขจะแสดงการตอบสนองโดยการหาว
เพียงแค่ได้ยินเสียงมนุษย์หาว
ในขณะที่การศึกษาของพวกเขาแสดงให้เห็น ว่านี่เป็นความจริง
พวกเขาพบอีกสิ่งหนึ่งที่น่าสนใจ
สุนัขหาวเมื่อได้ยินเสียงหาวที่คุ้นเคย
เช่นเสียงหาวของนายของมัน
ถี่กว่าเสียงหาวที่ไม่คุ้นเคยจากคนแปลกหน้า
จากการศึกษานี้
การศึกษาอื่นๆ บนมนุษย์และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
ได้แสดงให้เห็นว่าการหาวติดต่อกันนั้น
เกิดขึ้นบ่อยๆ ในกลุ่มเพื่อนๆ มากกว่าในกลุ่มคนแปลกหน้า
ที่จริงแล้ว การหาวติดต่อกันเริ่มจะเกิดขึ้น
เมื่อเราอายุได้สี่หรือห้าขวบ
ในจุดที่เด็กๆ
กำลังพัฒนาความสามารถ ที่จะบ่งบอกอารมณ์ของคนอื่นได้เป็นอย่างดี
ถึงอย่างนั้น ในขณะที่การศึกษาทางวิทยาศาสตร์ใหม่ๆ
พุ่งเป้าไปที่การพิสูจน์ว่าการหาวติดต่อ
ขึ้นอยู่กับความสามารถของการมีอารมณ์ร่วม
เรายังต้องการงานวิจัยอีกเป็นจำนวนมาก
ที่จะเป็นแสงนำทาง ว่าอะไรกำลังเกิดขึ้นอยู่จริงๆ
มันเป็นไปได้ที่คำตอบนั้น
อยู่ในสมมติฐานอื่นๆ
ในครั้งหน้าที่คุณโดนจับได้ว่าหาว
ลองใช้เวลาสักหน่อยคิดถึงสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้น
คุณกำลังคิดถึงการหาวอยู่หรือเปล่า
หรือใครสักคนใกล้ๆ กำลังหาวอยู่
คนคนนั้นเป็นคนแปลกหน้า หรือเป็นคนสนิท
และตอนนี้คุณกำลังหาวอยู่หรือเปล่า