De eerste patiënt die ooit met antibiotica werd behandeld,
was een politieagent in Oxford.
Op zijn vrije dag prikte hij zich
aan een rozenstruik tijdens het werken in de tuin.
Dat schrammetje raakte ontstoken.
De dagen erna zwol zijn hoofd op door abcessen
en zijn oog raakte zelfs zo ontstoken dat het verwijderd moest worden.
In februari 1941 lag deze arme man op sterven.
Hij lag in de Radcliffeziekenzaal in Oxford
en hij had geluk, want een klein team onder leiding van dokter Howard Florey
had een kleine hoeveelheid penicilline weten te synthetiseren,
een medicijn dat 12 jaar eerder door Alexander Fleming ontdekt was,
maar nooit daadwerkelijk gebruikt was voor behandeling van een mens.
Dus niemand wist of het medicijn zou werken,
of dat het vol onzuiverheden zat waaraan de patiënt zou kunnen sterven.
Maar Florey en zijn team dachten: áls we het toedienen,
dan maar aan iemand die toch al op sterven ligt.
Dus ze gaven Albert Alexander, die politieagent, het medicijn
en binnen 24 uur begon hij zich beter te voelen.
Zijn koorts daalde, zijn eetlust kwam terug.
De tweede dag ging het nog beter.
De penicilline begon op te raken, dus gebruikten ze zijn urine
om penicilline te hersynthetiseren en deze aan hem te geven
en dat werkte.
Dag vier: hij begon echt te genezen.
Dit was een wonder.
Dag vijf: de penicilline was op.
En de arme man overleed.
Dus dat verhaal liep niet goed af, maar miljoenen anderen,
zoals dit kind dat begin jaren 40 werd behandeld,
dat stervende was door een bloedvergiftiging,
en binnen 6 dagen herstelde dankzij het wondermiddel penicilline.
Miljoenen mensen zijn in leven gebleven
en de wereldgezondheid is getransformeerd.
Antibiotica is gebruikt voor patiënten zoals deze,
maar het is soms ook op achteloze wijze gebruikt.
Voor de behandeling van een verkoudheid of de griep,
die helemaal niet gevoelig zijn voor antibiotica
en daarnaast is het op grote schaal gebruikt
in subtherapeutische dosering, oftewel in kleine concentraties,
om kippen en varkens sneller te laten groeien.
Om een paar cent te besparen op de prijs van vlees,
hebben we dieren heel veel antibiotica gegeven.
Niet om ze te behandelen, niet aan zieke dieren,
maar vooral ter bevordering van de groei.
Waar heeft dit toe geleid?
Het komt erop neer dat het enorme gebruik van antibiotica wereldwijd
zo'n enorme selectiedruk op bacteriën heeft uitgeoefend
dat resistentie nu een probleem is
omdat we slechts geselecteerd hebben op resistente bacteriën.
Iedereen heeft het vast wel gelezen in de krant,
het staat in elk tijdschrift dat je tegenkomt,
maar iedereen moet beseffen hoe ernstig dit probleem is.
Het is echt erg.
De volgende slide gaat over carbapenem-resistentie van acinetobacter.
Acinetobacter is een ziekenhuisbacterie en carbapenem is zo'n beetje
de sterkste klasse antibiotica tegen deze bacterie.
In 1999 ziet de resistentie er zo uit:
bijna overal in de Verenigde Staten is het minder dan 10%.
Kijk maar eens naar deze video.
Ik weet niet waar je woont,
maar waar het ook is,
het is er nu in ieder geval erger dan in 1999.
Dát is het probleem van antibioticaresistentie.
Het is een wereldwijd probleem voor zowel rijke als arme landen
en je zou kunnen zeggen: is dit niet gewoon een medisch probleem,
als dokters minder antibiotica zouden gebruiken,
als patiënten minder om antibiotica zouden vragen,
was er wellicht geen probleem.
Misschien zouden farmaceutische bedrijven meer moeten doen
om nieuwe antibiotica te ontwikkelen.
Maar antibiotica heeft een fundamentele eigenschap
waardoor ze verschillen van andere medicijnen;
als ik antibiotica misbruik of gebruik,
heeft dat niet alleen invloed op mij, maar ook op anderen.
Net zoals wanneer ik met de auto naar het werk ga,
of met het vliegtuig ergens naartoe ga, ik mensen overal ter wereld op kosten jaag
door de klimaatverandering die ik ermee veroorzaak.
Deze kosten neem ik niet per se in overweging.
Dit is wat economen een tragedie van de meent noemen
en bij antibiotica gaat het ook om een tragedie van de meent:
dat wij - individuen, patiënten, ziekenhuizen, hele gezondheidssystemen -
geen rekening houden met de kosten die ons huidige antibioticagebruik
voor anderen veroorzaakt.
Dit probleem is vergelijkbaar met een ander probleem dat we allen kennen:
dat van brandstof en energiegebruik.
Energiegebruik veroorzaakt natuurlijk
zowel uitputting van energie als vervuiling en klimaatverandering.
In het geval van energieverbruik zijn er eigenlijk twee oplossingen.
De eerste is: beter gebruik maken van de beschikbare olie,
analoog aan beter gebruik maken van de bestaande antibiotica.
Dit kan op verschillende manieren, daarover straks meer,
en de andere oplossing is de 'drill, baby, drill'-optie,
wat voor antibiotica inhoudt: het vinden van nieuwe antibiotica.
Dit zijn niet twee aparte dingen, ze zijn verbonden, want
als we enorm gaan investeren in nieuwe oliebronnen,
vermindert de stimulans om olie te besparen,
net zoals dat gebeurt bij antibiotica.
Het tegenovergestelde zal ook gebeuren:
als we antibiotica op een goede manier gebruiken,
hoeven we niet zo nodig te investeren in de ontwikkeling van nieuwe medicatie.
Als het lijkt alsof het hier gaat om twee uitgebalanceerde keuzes,
realiseer je dan dat het hier eigenlijk gaat om een soort spelletje:
het spel van de co-evolutie.
Dit plaatje hier gaat over de co-evolutie van cheeta's en gazelles.
Cheeta's zijn zo ontwikkeld dat ze hard kunnen rennen
want als ze dat niet konden, zouden ze geen lunch vinden.
Gazelles zijn zo ontwikkeld dat ze hard kunnen rennen
want als ze dat niet konden, dan zouden zij het lunchhapje zijn.
Dat is nou het spelletje dat wij spelen met de bacteriën,
maar wij zijn niet de cheeta's, wij zijn de gazelles.
De bacteriën zouden gedurende dit praatje
al kinderen en kleinkinderen hebben gehad
en hebben uitgevonden hoe ze resistent kunnen zijn
door selectie, door vallen en opstaan, door het steeds opnieuw te proberen.
Maar hoe kunnen wij de bacteriën voorblijven?
We doen geneesmiddelenonderzoek, screenen moleculen, doen klinische proeven
en dan, als we denken dat we een medicijn hebben,
komt de FDA-regelgeving.
En dan, na dat alles, proberen we
een voorsprong op de bacteriën te behouden.
Dit spel kan zo natuurlijk niet lang doorgaan
of gewonnen worden door steeds maar te blijven innoveren.
We moeten het tempo van die co-evolutie verminderen.
Er zijn methodes bij energiegebruik
die we misschien ook op antibioticagebruik kunnen toepassen.
Kijk bijvoorbeeld eens hoe we omgaan met de kosten van energie:
we overwegen emisieheffingen, wat inhoudt dat we de kosten van de vervuiling
opleggen aan de gebruiker.
Dat zouden we ook kunnen doen met antibiotica, wat misschien zou leiden
tot verantwoord gebruik van antibiotica.
Er zijn subsidies voor groene energie,
voor het overstappen op brandstoffen die minder vervuilen,
of die geen gebruik van fossiele brandstoffen maken.
De analogie is dat we wellicht geen antibiotica moeten gebruiken
en ons moeten afvragen: wat zijn goede vervangers van antibiotica?
Alles waardoor we minder antibiotica nodig hebben, is eigenlijk geschikt.
Zoals betere infectiepreventie in ziekenhuizen,
of inenten, vooral tegen de jaarlijkse griep.
De jaarlijkse griepepidemie is waarschijnlijk de grootste drijfkracht
voor het gebruik van antibiotica, zowel in dit land als in veel andere,
dus dat zou echt helpen.
Een derde optie zou misschien zoiets als verhandelbare vergunningen omvatten.
Dit lijken onrealistische scenario's,
maar als je bedenkt dat we misschien
geen antibiotica hebben voor veel mensen met infecties,
dan moeten we misschien overwegen te beslissen wie die antibiotica krijgt.
En dit kan soms worden bepaald op basis van klinische behoefte
en soms op basis van prijs.
En consumentenvoorlichting werkt zeker.
Vaak gebruiken mensen te veel antibiotica of schrijven ze die te vaak voor,
vaak onbewust misschien.
Feedbackmechanismes lijken ook zinvol, zowel bij energie --
als je mensen vertelt dat ze veel energie gebruiken tijdens het piekuur,
verminderen ze hun verbruik.
Een vergelijkbare aanpak is geprobeerd met antibiotica.
In een ziekenhuis in St. Louis maakten ze een lijst met de namen van alle artsen,
gerangschikt naar hoeveelheid antibiotica die ze die maand hadden gebruikt.
Puur informatief, niet om schuldigen aan te wijzen,
het voorzag de artsen gewoon in bepaalde informatie
zodat ze zouden nadenken over hun antibioticagebruik.
Maar er kan ook veel worden gedaan aan de kant van de leverancier.
Kijk maar naar de prijs van penicilline: ongeveer 10 cent per dag,
een redelijk goedkoop medicijn.
Kijken we naar medicijnen die later op de markt zijn gekomen,
zoals linezolide of daptomycine, dan zijn die veel duurder.
In een wereld die gewend is om 10 cent per dag te betalen voor antibiotica,
lijkt een bedrag van 180 dollar per dag wel heel hoog.
Maar wat kunnen we hier nu echt van leren?
Die prijs geeft aan dat we er niet langer vanuit kunnen gaan dat er altijd
goedkope, effectieve antibiotica zal zijn, in de nabije toekomst.
De prijs is een signaal:
misschien moeten we veel meer aandacht besteden aan bescherming.
De prijs geeft ook aan dat we misschien moeten zoeken naar andere technologieën.
Net zoals de benzineprijs een signaal en een impuls is,
bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van elektrische auto's.
Prijzen zijn signalen dat we moeten opletten.
Maar we moeten ons ook bewust zijn van het feit dat,
hoewel deze hoge prijzen ongebruikelijk lijken voor antibiotica,
het niets is in vergelijking met de prijs van bepaalde kankermedicijnen,
die het leven van een patiënt een paar maanden tot een jaar verlengen,
terwijl antibiotica het leven van een patiënt mogelijk voorgoed redden.
Dus je krijgt te maken met een hele paradigmashift.
Dit is een spannende verschuiving, want in veel delen van dit land
en in veel delen van de wereld,
is het idee dat een antibioticakuur 200 dollar per dag kost onvoorstelbaar.
Daar moeten we dus over nadenken.
Er zijn ook alternatieve oplossingen, nieuwe technologieën in ontwikkeling,
bijvoorbeeld bacteriofagen, probiotica, quorum sensing en synbiotica.
Dit zijn allemaal zinvolle ideeën om te onderzoeken
en ze worden lucratiever als de prijzen van nieuwe antibiotica omhoog gaan.
We hebben al wel wat verandering in de markt gezien.
De overheid overweegt subsidies voor de ontwikkeling van nieuwe antibiotica.
Maar er zijn uitdagingen.
Met een bak geld verdwijnt het probleem niet zomaar.
We moeten in nieuwe antibiotica investeren op manieren
die verantwoord gebruik en verkoop van die antibiotica stimuleren,
en dat is hier de echte uitdaging.
Als we teruggaan naar die technologieën --
Iedereen kent wel die uitspraak uit die bekende dinosaurusfilm:
"De natuur vindt altijd wel een manier."
Dus dit zijn geen permanente oplossingen.
We moeten niet vergeten dat, welke technologie we ook inzetten,
de natuur altijd wel een manier vindt om haar te omzeilen.
Misschien denk je dat dit probleem
zich alleen voordoet bij antibiotica en bacteriën,
maar het blijkt dat we hetzelfde probleem ook op veel andere gebieden hebben.
Zo is multiresistente tuberculose een probleem in India en Zuid-Afrika.
Duizenden mensen gaan er dood omdat de tweedelijnsmedicatie zo duur is
en in sommige gevallen, niet eens werkt, dat is dan extensief resistente TB.
Virussen worden ook resistent.
Ziekten en plagen in de landbouw, malariaparasieten.
Een groot deel van de wereld is nu afhankelijk van één bepaald medicijn,
van artemisinine, dat wordt gebruikt voor de behandeling van malaria.
Er begint al resistentie tegen artemisinine op te treden
en als die zich verder verspreidt, is dat een groot gevaar
voor het enige medicijn dat we hebben op de wereld
voor een veilige en effectieve behandeling van malaria.
Muggen worden resistent.
Als je kinderen hebt, weet je vast over hoofdluis
en als je uit New York komt, daar zijn ze geloof ik gespecialiseerd in bedwantsen,
die zijn dus ook resistent.
Om nog een voorbeeld van de andere kant van de plas te geven:
ratten blijken ook resistent tegen gif.
Wat al deze dingen gemeen hebben, is het feit dat er technologieën zijn
die de natuur de afgelopen 70, 80 of 100 jaar onder controle hadden
en dat we, min of meer in een oogwenk, die controle hebben verspeeld,
omdat we niet in de gaten hadden dat natuurlijke selectie en evolutie
terug zouden kunnen slaan.
We moeten echt opnieuw bedenken
welke maatregelen we nemen tegen biologische organismes
en opnieuw nadenken over hoe we de ontwikkeling van antibiotica
en antibioticagebruik stimuleren en hoe we deze waardevolle middelen gebruiken.
We moeten ze nu echt gaan beschouwen als natuurlijke grondstoffen.
Dus we staan op een kruispunt.
We kunnen doorgaan met heroverwegen en goed nadenken over stimulansen
die ons gedrag kunnen veranderen.
Het alternatief is een wereld
waarin zelfs een grasspriet een potentieel dodelijk wapen is.
Dank je wel.
(Applaus)