اریک هیرشبرگ: فکر می کنم که نورمن نیازی به معرفی نداره،
اما مخاطبین TED جهانیاند،
و متنوع،
پس به من گفته شده تا با زندگی نامه اش شروع کنم،
که به راحتی کل ۱۸ دقیقه را خواهد گرفت.
پس بجای آن ما ۹۳ سال را در ۹۳ ثانیه یا کمتر انجام می دهیم.
( خنده حضار )
در نیو همپشایر متولد شدی،
نورمن لیر: نیوهیون، کنتی کت.
اریک هیرشبرگ: نیوهیون، کنتی کت.
(خنده حضار)
نورمن لیر: هفت ثانیه زیاد شد.
اریک هیرشبرگ: کاملا درسته.
(خنده حضار)
تو درنیوهیون، کنتی کت بدنیا آمدی.
پدرت یک خلاف کار بود-- درست میگم.
وقتی نه سالت بود او را به زندان بردند.
۵۲ ماموریت به عنوان خلبان جنگی در جنگ جهانی دوم داشتی.
وقتی برگشتی --
نورمن لیر: اپراتور رادیو.
اریک هیرشبرگ: به لس آنجلس آمدی تا وارد هالیوود شوی،
ابتدا در تبلیغات، و بعد در تلویزیون.
آموزشی به عنوان یک نویسنده، به شکل رسمی نداشتی،
اما راهت رو به زور بازکردی.
جهش بزرگ تو، ظهور تو،
نمایش تلویزیونی کوچکی به نام « همه خانواده» بود.
و تو آن را با زنجیرهای از بهترین ها ادامه دادی
که تا امروز در هالیوود بیهمتا بوده:
« سنفورد و پسر»، «ماد»، « روزهای خوش»،
« جفرسون ها»، « روزی و روزگاری»،
« مری هارتمن، مری هارتمن»،
و اینها فقط تعداد کمی از آنهاست.
نه تنها همه آنها از دید بازرگانی --
( تشویق حضار )
نه تنها همه آنها از دید بازرگانی موفق بوده اند،
بلکه خیلی از آنها موجب پیشرفت فرهنگی ما گردید
با بیان نظرات اعضای ضعیفتر جامعه ما
با صدایی پر طنین.
در یک زمان هفت نمایش در بین ۱۰ نمایش برتر داشتی.
یکجا،
توانستی ۱۲۰ میلیون نفر مخاطب در هفته جمع کنی
تا برنامه های تو را ببینند.
این بیشتر از مخاطبین مسابقه سوپر بال ۵۰ بود،
که سالی یک بار اتفاق میافتد.
نورمن لیر: ای خدا.
( خنده حضار )
( تشویق حضار )
اریک هیرشبرگ: و هنوز به قسمت « ای خدایش» نرسیده ایم.
( خنده حضار )
خودت را وارد فهرست دشمنان ریچارد نیکسون کردی --
اون یکی داشت.
این هم احتیاج به تشویق داره.
( تشویق حضار )
در اولین روز ایجاد تالار مشاهیر تلویزیون وارد آن شدی.
بعد وارد فیلم شدی.
« گوجه فرنگیهای سبز سرخ شده»،
«عروس شاهزاده»، «کنارم بمان»،
«این کانال نخاعیه».
( تشویق حضار )
وباید بگم، تنها تعدادی رو اسم بردم.
( تشویق حضار )
و بعد تخته را پاک کردی،
و سومین نقشت رو به عنوان یک فعال سیاسی که تمرکزش روی متمم اول قانون اساسی
و جدایی دین و حکومت است.
تو «مردم برای راه آمریکایی» را راه انداختی.
اعلامیه استقلال آمریکا را خریدی
و آن را به مردم برگرداندی.
و در هر دو کار سرگرمی و سیاست فعال بودی
تا وقتی که به اوج پختگی در ۹۳ سالگی رسیدی،
وقتی که کتابی نوشتی
و مستندی در باره داستان زندگیت ساختی.
و بعد از همه آنها،
آخرش فهمیدند که آماده صحبت در TED هستی.
( خنده حضار )
( تشویق حضار )
نورمن لیر: عاشق بودن در اینجا هستم.
بخاطر موافقت با این کار دوستت دارم.
اریک هیرشبرگ: از این که خواستی ممنونم. باعث افتخار من است.
حالا سوال اول من.
آیا مادرت به تو افتخار میکرد؟
( خنده حضار )
نورمن لیر: مادر من ...
چه جایی برای شروع.
بگذارید اینطوری بگم --
وقتی از جنگ برگشتم،
نامه هایی رو به من نشون داد که از آن طرف دریاها برایش فرستاده بودم،
و اونها واقعا نامه های عاشقانه بودند.
( خنده حضار )
این واقعا مادرم رو معرفی میکنه.
اونها نامههای عاشقانه بودند،
انگار که اونها رو نوشته بودم برای --
اونها نامههای عاشقانه بودند،
یک سال بعد از مادرم پرسیدم میشه اونها رو به من بدی،
چون میخواستم اونها رو برای تمام عمرم نگه دارم...
اونها رو دور ریخته بود.
( خنده حضار )
این مادر من منه.
( خنده حضار )
بهترین راهی که میتونستم این اواخر خلاصه اش کنم --
این همین اواخر بود --
چند سال پیش،
وقتی که تالار مشاهیری که اشاره کردی رو شروع کردند.
یک روز یکشنبه صبح بود،
وقتی که تلفنی شد از دوستی که آکادمی تلویزیونی هنر و علوم را اداره می کرد.
تماس گرفته بود تا بگه که همه دیروز رو جلسه داشتند
و داشت محرمانه به من میگفت که میخواهند یک تالار مشاهیر درست کنند
و اینها معرفی شدهاند.
شروع کردم بگم « ریچارد نیکسون»،
چون ریچارد نیکسون --
اریک هیرشبرگ: فکر نمی کردم توی فهرستشون بود.
نورمن لیر: ویلیام پیلی، که CBS رو راه انداخت،
دیوید سارنوف، که NBC رو راه انداخت،
ادوارد آر. مورو،
که بزرگترین خبرنگار بخش خارجی بود،
پدی چایفسکی --
به نظرم بهترین نویسندهای که از تلویزیون بیرون آمد--
میلتون برل، لوسیل بال
و من.
اریک هیرشبرگ: بد نیست،
نورمن لیر: بلافاصله به مادرم زنگ زدم توی هارتفورد، کنتیکت.
« مامان، این اتفاق افتاده،
اونها، تالار مشاهیر درست کردهاند.»
من به اون فهرست اسمها و خودم رو گفتم،
و اون گفت،
« اگر اونها میخواند این کار رو بکنند من دیگه چی بگم؟»
( خنده حضار )
( تشویق حضار )
این مامان من بود.
به نظرم این خنده حقه
چون هرکسی چیزی از مادرش به ارث برده.
( خنده حضار )
اریک هیرشبرگ: و مادر یهودی طنز زاده شد، همینجا.
و پدرت هم نقش مهمی در زندگیت داشت،
بیشتر با نبودنش.
نورمن لیر: درسته.
اریک هیرشبرگ: به ما بگو که چه اتفاقی افتاد وقتی نه ساله بودی.
نورمن لیر: اون به اکلاهما پرواز کرده بود
با سه نفر دیگه که مادرم میگفت،
« من نمیخوام که تو کاری با اونها داشته باشی،
به اونها اعتماد ندارم.»
و این وقتی بود که شنیدم،
شاید نه برای اولین بار،
« خفه شو، جانت، دارم میرم.»
و رفت.
معلوم شد که اوراق قرضه تقلبی برداشته بود،
که دور و بر کشور پرواز میکرد تا بفروشه.
اما اینکه اون با هواپیما به اوکلاهما میرفت،
و میرفت تا یک کلاه گاوچرونی برام بیاره،
درست مثل کلاه کن ماینارد، بهترین لباس گاوچرونی که دوست داشتم،
میدونی، چند سالی بعد از اون بود که لیندبرگ از اقیانوس اطلس عبور کرد.
منظورم اینه که، خیلی هیجان آور بود که پدرم اونجا میرفت.
اما وقتی که برگشت،
درست وقتی از هواپیما پیاده شد دستگیرش کردند.
اونشب همه خونه پر از روزنامه بود،
پدرم با کلاهش که جلوی صورتش بود،
و دستش با دستبند به یک کارآگاه بسته شده بود
و مادرم اثاثیه رو میفروخت چون داشتیم میرفیم --
نمیخواست در اون وضعیت شرمساری بمونه،
در چلسی، ماساچوست.
و در حال فروش لوازم --
خونه پر از آدم بود.
و دروسط این اوضاع،
یک آدم غریبه نفهم دستش رو روی شونه من گذاشت و گفت،
«خوب، حالا تو مرد خونهای.»
من گریه میکردم، و این نفهم میگفت، «حالا تو مرد خونهای.»
و فکر کنم این زمانی بود
که شروع به فهمیدن حماقت در اوضاع آدمی کردم.
پس ...
سالهای زیادی طول کشید تا به گذشته نگاه کنم و حس کنم که به نفع من بود.
اما --
اریک هیرشبرگ: جالبه که اون را نفع میدونی.
نورمن لیر: نفع در اینکه به من سکوی پرتابی داد.
منظورم اینه که میتونستم فکر کنم
چقدر احمقانه است که به یک پسر گریان نه ساله بگی،
« تو حالا دیگه مرد خونهای.»
و من گریه میکردم، و بعد اون گفت،
«مردای خونه گریه نمیکنند.»
و من ...
( خنده حضار )
پس ...
به گذشته نگاه کردم، و فکر میکنم
این وقتی بود که حماقت اوضاع آدمی را فهمیدم،
و این هدیهای بود که استفاده کردم.
اریک هیرشبرگ: پس پدری داشتی که نبود،
و مادری داشتی که ظاهرا هیچ چیز راضیش نمیکرد.
فکر میکنی که آن شروع به عنوان بچهای که هیچوقت کسی بهش توجه نمیکرد
باعث شروع سفر تو شد
که در انتهایش بزرگسالی شدی
با ۱۲۰ میلیون مخاطب هفتگی؟
نورمن لیر: من سوال پرسیدنت رو دوست دارم،
چون فکر کنم عمرم رو صرف خواستن --
اگر چیزی بخواهد شنیده بشه.
فکر کنم --
پاسخ ساده، بله است،
این جرقه شروع بود --
خوب، چیزهای دیگهای هم بود.
وقتی که پدرم رفته بود،
با یک رادیوی کریستالی بازی میکردم که با هم ساخته بودیم،
و موجی رو گرفتم که معلوم شد مربوط به پدر کولین است.
( خنده حضار )
درسته، یکی خندید.
( خنده حضار )
اما خنده دار نیست،
اون یک --
یک نفهم دیگه بود --
که خیلی حرف میزد از تنفر از لایحه نیو دیل
و روزولت و یهودیها.
اولین باری که یکدفعه فهمیدم
که آدمهایی در این دنیا هستند که از من متنفرند
چون از پدر و مادر یهودی متولد شدم.
و این تاثیر زیادی بر زندگی من داشت.
اریک هیرشبرگ: پس تو کودکی داشتی
که حضور مردان قدرتمند در آن کم بود،
بجز پدربزرگت.
برایمان از او بگو.
نورمن لیر: اوه، پدر بزرگم.
خوب معمولا در مورد پدر بزرگ اینطوری صحبت میکنم.
مراسم رژه داشتیم،
وقتی بچه بودم کلی مراسم رژه داشتیم.
رژه روز جانبازان --
روز رئیس جمهور نداشتیم.
تولد آبراهام لینکلن داشتیم.
تولد جرج واشنگتن داشتیم
روز پرچم ...
و کلی رژه های کوچک.
پدر بزرگم معمولا من رو میبرد
و ما در گوشه خیابون میایستادیم،
دستم رو میگرفت،
بالا رو نگاه میکردم و میدیدم که از گوشه چشمش اشک میاد.
و خیلی برایم عزیز بود.
و عادت داشت تا به رئیس جمهورهای آمریکا نامه بنویسه.
هر نامه با این شروع میشد،
«عزیزترین عزیزم، آقای رئیس جمهور،»
و ازش برای کاری که کرده بود تعریف میکرد.
اما وقتی که با رئیس جمهور موافق نبود، باز هم مینوشت،
«عزیزترین عزیزم، آقای رئیس جمهور،»
مگه هفته پیش نگفتم که ...؟
( خنده حضار )
و هر چند وقت میدویدم به طبقه پایین
و نامه رو میگرفتم.
ما طبقه سوم بودیم،
پلاک ۷۴، خیابان یورک، نیوهیون، کنتیکت.
و نامه سفید کوچک رو میگرفتم و میخوندم که، «شیا سی تحویل در آدرس.»
و این داستانی بود که در مورد پدر بزرگم میگفتم --
اریک هیرشبرگ: با نامه برایش جواب مینوشتند --
نورمن لیر: برایش جواب مینوشتند.
اما خودم نشونشون دادم،
اگر خیلی به گذشته به فیل دوناهیو و دیگران قبل از او برگردی،
عینا دهها مصاحبه که در اونها این داستان رو گفته ام.
این دومین باریه که گفتهام که کل داستان یک دروغه.
حقیقت اینه که پدر بزرگم من رو به رژهها میبرد،
خیلی از اونها داشتیم.
اینکه از چشمانش اشک میامد حقیقته.
حقیقت اینه که بعضی وقتها نامه مینوشت،
و من اون نامه های کوچک رو میگرفتم.
اما «عزیزترین عزیزم، آقای رئیس جمهور،»
و تمامی بقیهاش،
داستانی بود که از دوست عزیزی قرض کرده بودم
که پدر بزرگش کسی بود که آن نامهها را می نوشت.
و، منظورم اینه که، من پدربزرگ آرتور مارشال رو دزدیدم
و اون رو پدربزرگ خودم کردم.
همیشه،
وقتی که شروع به نوشتن خاطراتم کردم --
«حتی این--»
اون چطوره؟
«حتی این رو باید تجربه کنم.»
وقتی که شروع به نوشتن خاطراتم کردم
و شروع به فکر کردن دربارهاش کردم،
و بعد من --
من --
به اندازه کافی گریه کردم،
و فهمیدم که چقدر به یک پدر احتیاج داشتم.
اونقدر که پدربزرگ آرتور مارشال رو برای خودم برداشتم.
اونقدر که، کلمه «پدر» --
در ضمن من شش تا بچه دارم.
بهترین نقش در زندگی منه.
اون و شوهر بودن برای همسرم لین.
اما من هویت یک انسان رو دزدیدم چون نیاز به یک پدر داشتم.
من بدبختیهای زیادی در زندگی داشته ام
و از آنها عبور کردهام،
و پدرم را بخشیدهام --
بهترین چیزی که من --
بدترین چیزی که من --
کلمهای که دوست دارم در مورد اون بگم وقتی به پدرم فکر می کنم --
اون آدم پستی بود.
حقیقت اینه که اون دروغ گفت دزدی کرد و گول زد
و به زندان رفت ...
همه اینها رو پشت کلمه «پستی» مخفی کردهام.
اریک هیرشبرگ: گفتهای هست که میگه تازه کارها قرض میکنند و حرفهایها میدزدند.
نورمن لیر: من حرفهایام.
اریک هیرشبرگ: تو حرفهای هستی.
( خنده حضار )
و عموما این گفته رو به جان لنون منسوب کردند،
ولی معلوم شد که اون رو از تی اس الیوت دزدیده.
درست مثل شما.
( خنده حضار )
اریک هیرشبرگ: میخوام درمورد کارهات صحبت کنم.
مشخصه که در مورد کارهایت صحبت شده
و مطمئنم که در طول زندگیت آنها رو شنیدی:
چه معنی برای مردم داره،
چه معنی برای فرهنگ داره،
تو تشویق مردم رو وقتی فقط اسم نمایشها رو آوردم شنیدی،
تو نصف آدمهایاین اتاق رو بخاطر کارهایت بلند کردی.
اما هیچ وقت داستانی در مورد تاثیر کارهایت بوده
که خودت را حیرت زده کرده؟
نورمن لیر: آه، خدا --
متعجبم کرده و از سرتا پا خوشحالم کرده.
سال پیش برنامه « عصری با نورمن لیر» را داشتیم
که گروهی از مدیران هیپ هاپ،
مجریان و آکادمی برگزار کرده بود.
موضوع «عصری با ...»
این بود که: یک یهودی ۹۲ ساله --
اون وقت ۹۲ ساله بودم --
و دنیای هیپ هاپ چه چیز مشترکی دارند؟
راسل سیمونز در بین هفت نفر روی صحنه بود
و وقتی که در باره نمایش صحبت میکرد،
درباره هالیوود صحبت نمیکرد،
جورج جفرسون در «جفرسونها»،
یا نمایشی که نمایش شماره پنج بود.
در باره چیز سادهای که تاثیر عمدهای --
اریک هیرشبرگ: تاثر روی او داشت؟
نورمن لیر: روی اون اثر گذاشته --
من روی کلمه «تغییر» تردید دارم.
برام سخته که تصور کنم،
میدونی، زندگی یک نفر تغییر کنه،
اما، اون اینجوری عنوانش کرد.
اون جرج جفرسون رو دید که چکی برای «جفرسونها» مینویسه،
و نمیدونست که یک سیاهپوست هم میتونه چک بنویسه.
و گفت که این روی زندگیاش اثر گذاشته --
و زندگیاش رو تغییر داده.
و وقتی چیزهایی مثل این رو میشنوم --
چیزهای کوچک --
چون میدونم که هیچ کس در بین مخاطبین اینجا نیست
و احتمال نداره که امروز مسئول چیزهای کوچکی باشه که اونها سر کسی آوردند،
اگه به کوچکی یک لبخند یا یک «سلام» غیر منتظره،
به همین اندازه کوچکه باشه.
میتونست مسئول لباس گروه باشه
که حساب چیزها رو داشت،
و جرج وقتی صحبت میکرد کاری نداشت پس اون رو نوشت،
نمیدونم.
اما --
اریک هیرشبرگ: علاوه بر فهرست طولانی که در اول عنوان کردم،
باید اشاره میکردم که تو هیپ هاپ رو اختراع کردی.
( خنده حضار )
نورمن لیر: خوب ...
اریک هیرشبرگ: میخوام در موردش صحبت کنم --
نورمن لیر: خوب، پس بکن.
( خنده حضار )
اریک هیرشبرگ: زندگی تو پراز دستاوردهاست،
اما تو زندگی پر معنایی هم داشتی.
و همه ما در تلاش هر دو کار هستیم --
و همه ما نتوانستهایم انجامش دهیم.
اما حتی اونهایی که توانستهاند هر دو را انجام دهند،
به ندرت فهمیدهاند چطورآنها را با هم انجام دهند.
تو توانستهای فرهنگ را با هنرت ارتقا دهی
و در همان زمان توانستهای موفقیت تجاری جهانی بدست آوری.
چطور هر دو را انجام دادهای؟
نورمن لیر: ذهن من وقتی که شرح موفقیتهایم را میشنوم به اینجا میرود.
این سیاره یکی از میلیاردها سیاره است،
میگویند که،
در این جهانی که یکی از میلیاردها --
میلیارد جهان است،
میلیاردها سیاره ...
که بدنبال نجانتند
و نیازمند نجات.
اما...
تنها چیزی که ممکن است بدست آورده باشم --
خواهرم یکبار از من پرسید تا در مورد موضوعی چه کند
که در نیوینگتون، کنتیکت اتفاق افتاده بود.
و گفتم، «به مسئول شورای شهر یا شهردار یا کسی نامه بنویس.»
گفت، «من نورمن لیر نیستم، من کلیر لیر هستم.»
و این اولین باری بود که این را گفتم،
گفتم، «کلیر. با همه کارهایی که فکر میکنی ممکن است انجام دادهام
و همه کارهایی که تو انجام دادهای،» --
اون هیچوقت از نیوینگتون نرفت --
« میتونی انگشتهایت رو آنقدر نزدیک کنی
وقتی که اندازه این سیاره رو،
با هر کاری که من کردم مقایسه کنی؟»
پس ...
معتقدم که همه ما شریکیم
در هرآنچه که شاید من بدست آوردهام.
و درک میکنم آنچه تو میگویی --
اریک هیرشبرگ: این انحراف از موضوع بود --
نورمن لیر: اما تو واقعا باید اندازه و دیدگاه
خلقت را در اینجا در نظر بگیری.
اریک هیرشبرگ: اما روی این کره تو واقعا مهمی.
نورمن لیر: من یه پدر سوختهام.
( خنده حضار )
اریک هیرشبرگ: یک سوال دیگه هم دارم.
حس میکنی چند سالته؟
نورمن لیر: همسن همونی هستم که باهاش صحبت میکنم.
اریک هیرشبرگ: خوب، من حس میکنم ۹۳ سالمه.
( تشویق حضار )
نورمن لیر: تموم شد؟
اریک هیرشبرگ: خوب، من حس میکنم ۹۳ سالمه،
اما امیدوارم یه روز احساس کنم به جونی کسی هستم که کنارش نشستم.
خانمها و آقایان،
نورمن لیر بینظیر.
( تشویق حضار )
نورمن لیر: متشکرم.
( تشویق حضار )