Khoai tây chiên thật ngon
thậm chí còn ngon hơn khi ăn với tương cà.
Vấn đề là chúng ta khó có thể
đổ ra một lượng vừa đủ tương cà.
Chúng ta đã quá quen với việc
lỡ tay xịt tương cà quá mức
Hãy tưởng tượng một chai tương cà chứa chất rắn như thép.
Lắc bao nhiêu cũng chẳng thể lấy phần thép này ra.
Giờ thì hãy tưởng tượng bên trong đó là nước.
Đổ ra thì dễ như chơi.
Tương cà như là một kẻ ba phải
Nó là chất rắn hay chất lỏng?
Câu trả lời là: còn tùy.
Các chất lỏng thông dụng nhất thế giới: nước, dầu và cồn
có quan hệ tuyến tính với lực tác động
Nếu lực tác động mạnh gấp 2, chúng di chuyển nhanh gấp 2.
Isaac Newton là người đầu tiên đề ra mối quan hệ này
và vì thế những chất lỏng này được gọi là chất lỏng Newton
Song, tương cà lại là thành viên của nhóm những kẻ phá luật
được gọi là chất lỏng phi Newton.
Xốt mayonnaise, kem đánh răng, máu, sơn, bơ đậu phộng
và nhiều chất lỏng khác không phản ứng tuyến tính với lực
độ đặc tương đối của chúng thay đổi
tuỳ vào độ mạnh, thời gian và tốc độ của lực tác động.
Tương cà là chất lỏng phi Newton dưới hai góc độ
Thứ 1: lực càng mạnh, tương cà càng lỏng đi.
Dưới một lực tác động nhất định,
tương cà sẽ giống như chất rắn.
Một khi lực tác động vượt quá mức cho phép,
nó sẽ trở nên mỏng hơn trước 1 ngàn lần.
Nghe quen nhỉ?
Thứ 2: nếu lực tác động yếu hơn lực ngưỡng
tương cà sẽ bắt đầu chảy xuống.
Trong trường hợp này, thời gian mới chính là chìa khóa
giải phóng tương cà ra khỏi chai thủy tinh.
Tại sao lại lạ lùng như vậy?
tương cà được làm từ cà chua,
những trái cà chua được nghiền, đập dập, giã nát
Các phân tử nhỏ bé này là phần còn lại của tế bào cà chua
sau khi đã qua khâu xử lý.
Chất lỏng bao quanh những phân tử này hầu hết là nước, dấm, đường và gia vị.
Khi tương cà đứng yên,
phân tử cà chua được phân bổ đồng đều và ngẫu nhiên.
Bạn tác động 1 lực nhỏ.
Các phân tử trượt vào nhau, nhưng không thực sự tách ra hẳn
thế nên tương cà không thể chảy ra.
Giờ bạn tác động một lực mạnh.
Lực này đủ sức chèn ép các phân tử cà chua
thế nên thay vì có hình cầu chúng biến dạng thành hình bầu dục và BÙM!
Giờ thì bạn đã có đủ không gian
cho một nhóm phân tử vượt lên và tương cà sẽ chảy xuống.
Giả sử bạn tác động một lực rất nhỏ nhưng trong thời gian dài
Chúng ta không chắc chắn điều gì xảy ra trong trường hợp này.
Một khả năng là các phân tử nằm gần thành chai
chầm chậm va vào nhau dồn vào phần trung tâm,
chừa lại phần nước sốt hoà tan và đấy là phần nước gần rìa,
Nước đóng vai trò như chất bôi trơn giữa chai
và phần trung tâm của tương cà
thế nên tương cà bắt đầu chảy ra,
Một khả năng khác là các phân tử sẽ từ từ nhóm lại
thành những nhóm nhỏ trượt qua nhau.
Các nhà khoa học đang tích cực nghiên cứu
hoạt động của tương cà và những người bạn vui tính của nó
Cà chua sẽ lỏng hơn khi bị ấn mạnh,
những chất khác như oobleck hay bơ đậu phộng tự nhiên
lại trở nên đặc hơn dưới tác dụng lực
Một số khác có thể trào ngược lên khi ống hút xoay
hoặc tiếp tục chảy ra khỏi ly khi bạn bắt đầu rót.
Xét từ quan điểm vật lý,
tương cà là một trong những hỗn hợp phức tạp
có sự cân bằng giữa các nguyên liệu
và những chất làm dày như xanthan gum
được tìm thấy trong rất nhiều thức uống trái cây và sữa
nghĩa là hai loại tương cà khác nhau có phản ứng hoàn toàn khác nhau.
Nhưng hầu hết chúng sẽ thể hiện hai tính chất
đột ngột lỏng khi lực tác động vượt ngưỡng, và lỏng dần
dưới tác động của lực nhỏ nhưng trong thời gian dài.
Điều đó có nghĩa bạn có thể đổ tương cà ra
bằng hai cách: lắc thật lâu và chậm rãi
trong một thời gian dài,
hoặc có thể lắc một lần thật mạnh.
Một mánh hay là đậy nắp,
lắc thật dứt khoát để đánh thức
các phân tử cà chua bên trong
sau đó mở nắp ra, chế tương cà
một cách thật hoàn hảo lên món khoai tây chiên hảo hạng.