Tutduğun balıq nə boyda idi?
Bu böyüklükdə?
Ya bu böyüklükdə?
Şəkil olmadan
böyük balıq tutduğunuzu heç nə ilə sübut edə bilməzsiniz.
Bu, balıqçılıq ilk yaranadan bəri belə olub.
Əslində isə, fotoşəkil vasitəsilə bir anı yaddaşa həkk etmək
mümkün olandan əsrlər əvvəl yapon balıqçıları
tutduqları balıqların hesabatını aparmaq üçün xüsusi bir
üsul icad etmişlər.
Bu üsul Gyotaku adlanır.
Gyotaku müasir kamera kəşf olunmamışdan əvvəl
Yaponiyada balıqçıların öz böyük ovlarını
yaddaşa həkk etmək üçün icad etdikləri
qədim balıq basmaq (çap etmək) sənətidir.
"Gyo" balıq,
"taku" isə təəssürat deməkdir.
Gyotakunun yaranması haqda müxtəlif
hekayələr mövcuddur, lakin mahiyyət etibarı ilə hər şey
əsrlər əvvəl balıqçıların tutduqları balıqların
növlərini və ölçülərini qeyd etmək
ehtiyacından yaranmışdır.
Balıqçılar dənizə çıxarkən özləri ilə
kağız, mürəkkəb və fırça götürürdülər.
Onlar dənizdəki macəraları haqda hekayələr danışırdılar.
Yaponlar bəzi balıqlara dərin hörmət bəslədiklərindən
balıqçılar onların izlərini kağıza qeyd edər, daha sonra balığı
suya buraxardılar.
Bu izi salmaq üçün
onlar balığı zəhərsiz sumi-e mürəkkəbi ilə boyayıb
düyü kağızına basardılar.
Bu yolla balığı suya buraxa,
yaxud yuyub bazarda sata bilərdilər.
İlk dövrlərdə bu çaplar sadəcə qeyd aparmaq məqsədilə aparılır
və detallı olmurdu.
Lakin 19-cu əsrin ortalarından başlayaraq
bu basmalara göz və digər detallar
əlavə edilməyə başlanır.
Balıqçılıq həvəskarı olan Lord Sakai adlı məşhur bir zadəgan
böyük, qırmızı bir çapaq balığı tutanda
həmin balıqdan yadigar nə isə
saxlamaq istəyir.
Bunun üçün də balıqçılardan birinə balığı çap etməyi əmr edir.
Bu hadisədən sonra çox sayda balıqçı
Gyotaku basmalarını Lord Sakaiyə təqdim edir,
o da bu rəsmləri bəyənərsə,
həmin balıqçıları işə götürərdi.
Edo dövründə sarayı çoxlu sayda balıq basmaları bəzəyirdi.
Bu dövr bitdikən sonra isə Gyotaku sənəti
unudulmağa başladı.
Hal-hazırda isə, Gyotaku çox adamın zövq aldığı məşhur
incəsənət növüdür.
Həm də deyilənə görə, bu çaplar balıqçılara da uğur gətirir.
Lakin bu, incəsənət kimi bir qədər fərqlidir.
Rəssamların çoxu bu sənəti təcrübə və səhvlərdən öyrənirlər.
Rəssam çapa başlamazdan əvvəl,
balıq çap üçün hazırlanır.
Ilk öncə balıq üzərində kiçik çuxurlar olan səth
üzərində yerləşdirilir.
Sonra rəssam üzgəcləri açıb
lövhə üzərinə bənd edərək qurumasını gözləyir.
Dah sonra isə balıq su ilə yuyulur.
Balığı basmaq üçün isə
iki üsuldan istifadə edilir.
Dolayı üsul istifadə edilərkən rəssam nəm parça, yaxud kağızı
düyü yapışqanla balığa yapışdırır.
Sonra isə tompo - ipəklə örtülü
pambıq topdan istifadə etməklə
parça, yaxud kağız üzərində balıq şəklini mürəkkəblə çap edir.
Kağızı balığın üzərindən götürərkən
kağızın cırılmaması
gərəkdiyindən bu üsul
daha çox diqqət və ustalıq tələb edir.
Birbaşa üsulda isə
rəssam balığın üstünü boyayıb
nəm kağız, yaxud parçanı balığn üstünə basdırır.
Hər iki üsulla basılmış heç bir iki şəkil
heç vaxt üst-üstə düşmür,
lakin hər iki halda balığın heyrətamiz təsvirini alınır.
Son olaraq
rəssam möhür və ya damğa ilə
öz əl işini imzalayır.
O, daha sonra bunu göstərərək qürurla deyə bilər:
"Balıq düz bu boyda idi!"