Geniş bir alnın üzerindeki dağınık siyah saçlar,
hastalıklı bir solgunluk
ve derin bir zeka ile daha da derin bir yorgunluğu yansıtan
siyah ve çökük gözler.
Edgar Allan Poe'nun görünüşü hemen fark edilebilir değildir,
bu nedenle şöhretine gayet uymaktadır.
İnen sarkaç palanın altına bağlanmış mahkumdan,
anlatıcının odasını terk etmeyi reddeden kuzguna kadar
Poe'nun korkunç ve çığır açıcı gotik hikayeleri
edebiyat üzerinde kalıcı bir iz bıraktı.
Peki Edgar Allan Poe'yu en iyi Amerikan yazarlardan
biri yapan şey tam olarak nedir?
Sonuçta korku o dönemde pek çok yazar tarafından denenen
popüler bir türdü.
Ama Poe biçim ve biçeme verdiği önem sayesinde ön plana çıktı.
Bir edebiyat eleştirmeni olarak
kısa hikaye biçimi için iki ana kural belirledi:
Bir oturuşta okunacak kadar kısa olmalıydı
ve her kelimesi amacına hizmet etmeliydi.
Bu kurallarda uzmanlaşarak
Poe okuyucunun dikkatini topluyor
ve onları yoğun ve eşsiz bir tecrübeyle ödüllendiriyor.
Poe buna etkinin birliği adını veriyor.
Korkutucu olsa da bu etki korkunun ötesine geçiyor.
Poe'nun hikayeleri şiddet ve korkuyu; aşkın, kederin ve suçluluğun
paradoks
ve
gizemlerini
basit yorumlar ve kesin ahlaki mesajlar vermeden açıklamak için kullanıyor.
Sık sık doğaüstü öğelere işaret etse de
keşfettikleri asıl karanlık insan zihni
ve kendine zarar verme eğilimi.
"Gammaz Yürek"te korkunç bir cinayet
katilin kurbana duyduğu şefkat ve empati ile yan yana yer alıyor.
Bu bağ kısa sürede katilin peşine düşmeye başlıyor.
"Ligeia"nın ana karakteri
kocasının ikinci eşinin cesediyle ölümden dönüyor-
ya da afyon bağımlısı yazar öyle olduğunu düşünüyor.
“William Wilson”un kahramanı,
onu takip ettiğini düşündüğü bir insana şiddetle karşı çıktığında
sadece kendi görüntüsüne aynada bakmaya başlamış olabilir.
Güvenilir olmayan anlatıcıların öncü kullanımıyla Poe,
okuyucuları bir hikaye anlatıcısının yanlış yorumlayabileceği
ya da ilgili oldukları olaylar hakkında yalan söylediğinde
karar vermesi gereken aktif katılımcılara dönüştürüyor.
Kısa korku hikayeleriyle tanınmasına rağmen,
Poe aslında on dokuzuncu yüzyılın
en çok yönlü ve deneysel yazarlarından biriydi.
Dedektif hikâyesini bildiğimiz şekliyle,
“Morgue Sokağı Cinayeti”,
“Marie Roget'in Gizemi”
ve “Çalınan Mektup” ile icat etti.
Her üçü de dehasını ve olağandışı güçlerini kullanan
ve polisin
kafasını karıştıran suçları çözmek için kararlı olan,
akıl veren dedektif C. Auguste Dupin'i karakterize ediyor.
Poe ayrıca, sosyal ve edebi eğilimlerin hicivlerini de yazdı
ve bazı durumlarda öngörülen bilim kurguyla dalga geçti.
Bunlar ay için bir balon seferinin hesabını
ve ölen bir hastayı hipnotik bir transa soktuğu,
böylece diğer taraftan konuşabildiği bir raporu içeriyordu.
Poe, Güney Kutbu'na bir yolculuk ve astrofizik üzerine
bir inceleme hakkında macera romanı bile yazdı,
editör olarak çalışırken
yüzlerce sayfa kitap eleştirisi ve edebi teori üretiyordu.
Poe’nun kariyerinin takdiri şiirleri olmadan tamamlanmayacaktır:
Unutulmaz ve hipnotik.
Onun en tanınmış şiirleri kederin şarkıları ya da kendi sözleriyle
“kederli ve hiç bitmeyen hatıra”.
Konuşmacının sadece tek bir sesi tekrarlayan bir kuş üzerine
üzüntüsünü yansıttığı “The Raven”,
Poe'yi ünlü yaptı.
Edebi başarısına rağmen,
Poe kariyeri boyunca sefalet içinde yaşadı
ve kişisel hayatı yazılarındaki gibi karanlıktı.
İkisi de 24 yaşında tüberkülozdan ölen karısı
ve annesinin kayıpları Poe'ya musallat olmuştu.
Poe alkol bağımlığı ile mücadele etti
ve sıklıkla diğer yazarlar tarafından sinirlendirildi.
Şöhretinin büyük bir kısmı, öldükten sonra yapılan çok dağınık uyarlamalardan geldi.
Yine de yazılarının benzer okuyucu ve yazarların nesillerine
ne kadar zevk ve ilham kaynağı getireceğini bildiyse de,
o ünlü göz kamaştırıcı vecize bir gülümseme getirmiş olabilir.