"کردنی دوو شت لە یەک کاتدا نەکردنی هیچییانە."
زەبرێکی کوشتندەیە بۆ فرەکاری، وانییە،
زۆرجار دەدرێتە پاڵ نوسەری ڕۆمانی پەبلیلیەس سایرەس،
هەرچەندە خۆتان دەزانن ئەم وتانە چۆن هاتوون، لەوانەیە قەت وای نەوتبێت.
بەڵام ئەوەی من گرنگە بەلامەوە ئەوەیە -- ئایا ڕاستە ئەوە؟
بێگومان ئەوە ڕاستە بۆ ئیمێڵ ناردن لەسەر مێزی نانخواردن
یان نامە ناردن لەکاتی شۆفێری یان تویتەر کردنەوە لەکاتی تێددا.
بەڵام من ناکۆکم لەگەڵ ئەمە بەتایبەتی بۆ هەندێک چالاکی گرنگ
کردنی دوو شت لە یەک کاتدا -- یان سێ چوار شت لە یەک کاتدا --
ڕێک ئەو شتەیە کە دەبێت ئامانجمان بێت.
هەر دوور نەڕۆین سەیری ئەلبێرت ئاینشتاین بکەن.
ساڵی ١٩٥٠، چوار توێژینەوەی زانستی بێوێنەی بڵاوکردەوە.
یەکێکیان جوڵەی براونی بوو،
بەڵگەیەکی ئەزموونی بوو لەسەر ئەوەی گەردیلەکان بوونیان هەیە، و
بیرکاری بنچینەییشی داڕشت بۆ زۆرێک لە دارایی ئابوورییەکان.
یەکێکی تریان بیردۆزی ڕێژەیی تایبەت بوو.
یەکێکی تریان لەسەر کاریگەری کارەبای ڕووناکی،
لەبەر ئەوە پەڕەکانی وزەی خۆر کاردەکەن، بیردۆزێکی جوان بوو.
خەڵاتێکی نۆبڵی بەنێ بۆ ئەوە.
چوارەمیشیان ناساندنی هاوکێشەیەک بوو کە لەوانەیە هەموو بیستبێتتان:
وزە یەکسانە بە بارستە زەڕبی خێرایی ڕووناکی.
کەواتە، پێمبڵێن بۆچی ناتوانن لە یەک کاتدا چەند شتێک بکەن.
بێگومان ئاشکرایە، کارکردن لە هەمان کاتدا لەسەر
جوڵەی براونی، ڕێژەیی تایبەت و کاریگەری کارەبایی ڕووناکی --
هەمان جۆری فرە کاری نییە
وەک وێنەگرتنی سناپچات لەکاتی سەیرکردنی درامای "وێستۆڕڵد"
جیاوازی زۆرە.
ئینجا ئەنشتاینیش، بەڵێ، ئەنشتاین --- ئەنشتاین بوو،
ئەو هەر خۆی بوو، تایبەت بوو.
بەڵام ئەو زنجیرە ڕەفتارانەی کە ئەنشتاین نیشانی یاوە،
ئەوە هیچ تایبەت نییە.
ئەوە زۆر باوە لە نێو کەسە زۆر داهێنەرەکاندا،
هونەرمەندەکان و زاناکانیش، و
ئەشمەوێت ناوێکێ لێ بنێم:
فرە کاری لەسەرخۆ.
فرەکاری لەسەرخۆ لە بیرۆکەیەکی دژە غەریزە ئەچێت.
ئەوەی من وەسفی ئەکەم لێرەیا
هەبوونی چەند پرۆژەیەکە لە هەمان کاتدا، و
هاتن و چوون لەسەر تەوەرەکان بەپێی مەزاجی ئەو کاتەت،
یان پێویستی بارودۆخەکەت.
بەڵام هۆکاری ئەوەی کە لە دژە غەریزە ئەچێت
لەبەر ئەوەیە کە لە بێچارەییدا پەنا نابەینە بەر فرەکاری.
ئێمە پەلەمانە، ئەمانەوێ بەجارێک هەموو شتێک بکەین.
ئەگەر ئامادەباشیمان تیادا بووایە بۆ ئەوەی فرەکاری هێواش بکەینەوە،
لەوانەیە زۆر بەسوود بوایە بۆمان.
شەست ساڵ لەمەوبەر، دەرونناسێکی گەنج بەناوی بێرنیس ئیدوسۆن
پرۆژەیەکی توێژینەوەی درێژخایەنی دەستپێکرد
بۆ کەسایەتییەکان و خووەکانی کارکردنی
٤٠ زانای پێشەنگ.
ئەنشتاین خۆی مردبوو،
بەڵام چوار لە بابەتەکانی خەڵاتی نۆبڵییان بردەوە،
بە خەڵاتەکانی لاینەس پاوڵینگ و ریچارد فەینمانیشەوە.
توێژینەوەکە بۆ چەندین دەیە بەردەوام بوو،
ڕاستییەکەی، تەنانەت دوای مردنی پرۆفیسۆر ئیدوسۆن خۆشی بەردەوام بوو.
یەکێک لە پرسیارەکانی وەڵامیشی یایەوە
ئەوەبوو، "چۆن هەندێک لە زاناکان لە تەمەنیاندا کاری گرنگیان کردووە و
دوای ژیانیشیان ماوەتەوە؟"
ئەم کەسانە چییان تایبەتە؟
ئایا کەسایەتییانە، ئایا تواناکانییانە،
ڕۆتینی ڕۆژانەیانە، یان چی؟
ڕێڕەوێکی سەریهەڵدا ڕوون بوو، و پێموابێت بۆ هەندێک کەس مایەی سەرسوڕمان بوو.
زاناکانی لە لوتکەدان بەردەوام بابەتەکانیان دەگۆڕی.
دووبارە تەوەرەکانیان دەگۆڕی
لە ماوەی یەکەم ١٠٠ توێژینەوەی بڵاوکراوەیاندا.
دەتانەوێت بیخەمڵێنن چەندێک زۆر؟
سێ جار؟
پێنج جار؟
نەخێر. بە تێکڕا، زاناکانی زۆر خۆڕاگر و داهێنەر بوون
٤٣ جار تەوەرەکانیان دەگۆڕی لە یەکەم ١٠٠ توێژینەوەی بڵاوکراوەیاندا.
پێدەچێت نهێنی داهێنان فرە کاری بێت
بەڵام بەشێوەیەکی هێواش.
توێژینەوەکەی ئیدوسۆن پێشنیاری ئەوە ئەکات پێویستە فرە کاری بەکاربێنینەوە و
بەبیری خۆمانی بهنێنیەوە کە دەکرێت چەندێک بەهێز بێت.
ئەویش تەنیا کەس نییە گەشتبێت بەم دۆزینەوەیە.
توێژەری جیا جیا،
کە شێوازی جیایان بەکارهێناوە بۆ لێکۆڵینەوە لە کەسانی زۆر داهێنەر
ئەوەیان دۆزیوەتەوە کە زۆربەی کات ئیش لەسەر چەند پرۆژەیەک ئەکەن
لە یەک کاتدا، و
زۆر لە ئێمەش زیاتر ئەگەریان هەیە کە خولیای گەورەیان هەبێت.
فرەکاری هێواش لەنێو کەسە داهێنەرەکاندا زۆر بەربڵاوە.
کەواتە، بۆچی؟
پێموابێت سێ هۆکار هەیە.
یەکەمینیان سادەترینە.
داهێنان کاتێک درووست ئەبێت کە بیرۆکەیەک لە چوارچێوەی بنەڕەتییەوە وەردەگریت و
دەیبەیت بۆ شوێنێکی تر.
بیرکردنەوە لە دەرەوەی سندوقەکە ئاسانترە
ئەگەر کاتی خۆت بەسەر بەریت لە ڕۆشتن لە سندوقێکەوە بۆ سندوقێکی تر بە قورسی.
نموونەیەکی ئەمەش، سەیری ساتی دۆزینەوەی زاناکان بکەن.
ئەرخەمیدس -- لە ململانێدا بوو لەگەڵ کێشەیەکی قورسدا. و
لەناکاو درکی بەوە کرد،
دەتوانێ وەڵامی بدۆزێتەوە، بە بەکارهێنانی جوڵەی دەرچوونی ئاو. و
ئەگەر باوەڕتان بە چیرۆکەکە کردبێت،
ئەم بیرۆکەیە کاتێک بۆ یەت کە خۆی ئەشوات،
کاتێک خۆی نوقم ئەکات، و سەیری بەرزبوون و نزموونی ئاستی ئاوەکە ئەکات.
ئەگەر دۆزینەوەی وەڵامی پرسیارێک لەکاتی خۆشتندا فرە کاری نەبێت،
نازانم ئەبێ چی فرەکاری بێت.
دووەم هۆکار کە فرەکاری دەکرێت سودی هەبێت
ئەوەیە کە فێربوونی کردنی شتێک بەباشی
زۆرجار یارمەتیت ئەیات شتێکی تر بکەیت.
هەر وەرزشەوانێک بێنە پێت دەڵێت سوودەکانی ڕاهێنانی هەمەجۆر چییە.
دەکرێت فرەڕاهێنان بە مێشکیشت بکەیت.
چەند ساڵێک لەمەوبەر، توێژەرەوەکان بە هەڕەمەکی ١٨ خوێندکاری پزیشکیان وەرگرت و
خستیاننە ناو کۆرسێکەوە لە مۆزەخانەی هونەری فیلادیلفیا،
کە لەوێ فێری هەلسەنگاندن و ڕەخنەگرتن بوون لە هونەری بینراو. و
لە کۆتایی کۆرسەکەدا،
ئەم خوێندکارانە بەراوردیان پێکرا لەگەڵ گروپێکی جیادا
هەر هاوپۆلی خۆیان. و
ئەوانەی کە کۆرسی هونەریان وەرگرتبوو
بەشێوەیەکی بەرچاو باشتر بوون لە ئەنجامدانی کارەکاندا
وەک لە ناسینەوەی نەخۆشییەکانی چاو بە شیکردنەوەی وێنەکان.
بوون بە پزیشکی چاوی باشتر.
کەواتە ئەگەر بمانەوێت باشتر بین لەو شتانەدا کە دەیکەین،
لەوانەیە باشتربێت هەندێک کات بەسەربەرین لە ئەنجامدانی شتێکی تردا،
تەنانەت ئەگەر دوو بووارەکەش تەواو جیاواز بن لە یەکتر
وەک پزیشکی چاو و مێژووی هونەر.
ئەگەر نموونەیەکی ئەمەشتان ئەوێت،
ئەتانەوێ بتانبەمەوە سەر نموونە سەرنجڕاکێشەکەی ئەنشتاین؟ باشە.
مایکل کریکتۆن، درووستکەری "جوراسیک پارک" و "ئی ئاڕ"
لە نۆسەد و حەفتاکاندا، سەرەتا وەک پزیشک ڕاهێنانی کرد،
بەڵام دواتر ڕۆمانی نوسی و
یەکەم فلیمی "وێستۆڕڵد"یشی نوسی.
بەڵام ڕاستییەکەی، شتێکی تر هەیە کەمتر زانراوە،
کتێبی ناخەیاڵیشی دەنوسی،
دەربارەی هونەر، دەربارەی پزیشکی، دەربارەی پرۆگرامسازی کۆمپیتەر.
بۆیە لە ١٩٩٥، چێژی بینی لە بەری ئەم هەمەچەشنییە
بە نوسینی سەرکەوتوترین کتێبی جیهان لەڕووی فرۆشەوە.
سەرکەوتووترین زنجیرەی تەلەفزیۆنی جیهان لەڕووی داهاتەوە. و
سەرکەوتووترین فلیمی جیهان لەڕووی داهاتەوە.
ساڵی ١٩٩٦، ئەمەی دووبارە کردەوە.
هۆکاری سێیەمیش هەیە
بۆچی فرەکاری هێواش دەکرێت یارمەتیمانبات لە وەڵامدانەوەی پرسیارەکاندا.
دەکرێت هاوکاری دابین بکات کاتێک شتێک نایەت بەدەستمانەوە.
ئەمە بەشێوەیەکی یەکسەری ڕوونایات.
کەواتە، وای دانێ سەیری مەتەڵی وشەی یەکتر بڕ دەکەیت و
ناتوانی وەڵامەکە بدۆزیتەوە، و
هۆکاری ئەوەی کە ناتوانیت لەبەر ئەوەیە کە وەڵامە هەڵەکە لە مێشکتا پەنگی خواردووە.
ئەوە زۆر ئاسانە -- بڕۆ و خەریکی شتێکی کە بە.
بابەتەکان بگۆڕە، کارێکی تر بکە،
وەڵامە هەڵەکە لەبیر ئەکیت و
ئەوەش شوێن ئەیات بە وەڵامە ڕاستەکە بۆ ئەوەی بێتە پێشەوەی مێشکت.
بەڵام بۆ ماوەیەکی پێچووی خاوتر ئەوە سەرنجم ڕائەکێشێت،
گیرخواردن شتێکی زۆر قورسترە.
بۆ پشتیوانی دارایی دەست ئەنێن بەڕووتەوە.
خانەکانی چاندوتن گەشە ناکەن، موشەکەکانت بەردەوام تێکدەشکێن.
کەس نایەوێت ڕۆمانە خەیاڵییەکەت لەسەر قوتابخانەی جادووگەرەکان بڵاوبکاتەوە.
یان لەوانەیە نەتوانیت وەڵامی ئەو پرسیارە بدۆزیتەوە کە کاری لەسەر ئەکەیت.
گیرخواردنیش بەو شێوەیە پێی دەوترێت پەنگ خواردن، فشاری دەروونی،
لەوانەیە بشگاتە توشبوون بە خەمۆکی.
بەڵام ئەگەر لە هەمان کاتدا خەریکی پرۆژەیەکی تری سەرنجڕاکێش بیت،
گیرخوادرن بەدەست یەکێکیانەوە دەرفەتە بۆ ئەوەی خەریکی یەکێکی تریان بیت.
هەندێک جار هەموومان گیر بەدەست شتێکەوە دەخۆین تەنانەت ئەنشتاینیش.
دە ساڵ دوای بیردۆزە بنەڕەتییەکە، ساڵە پڕ موعجیزەکەی باسم کرد،
ئەنشتاین توانی پارچەکانی بیردۆزەکەی لەسەر ڕێژەیی گشتی پێکەوە بنێت،
گەورەترین دەسکەوتی. و
تەواو ماندوو بووبوو.
بۆیە پەنای بردە بەر بابەتێکی ئاسانتر.
پێشنیاری دەردانی بزوێنراوی بەردەوامی تیشکی کرد.
کە وەک ئەزانن، لە لێزەردا نەزانراوی ئێسە.
کەواتە بناغەی بیردۆزی بۆ تیشکی لێزەر دانا، و
لەو کاتەیا کە ئەوەی ئەکرد،
گەڕایەوە سەر ڕێژەیی گشتی، و دووبارە بەسەریدا ڕۆشتەوە.
بینی کە بیردۆزەکە چی دەگەیەنێت --
گەردوون شتێکی وەستاو نییە.
لە فراوانبووندایە.
بیرۆکەیەکی هێندە سەرنجڕاکێشە،
ئەنشتاین هەتا چەند ساڵێکیش ناوانێت وا لەخۆی بکات باوەڕی پێبێنێت.
سەیرکەن، ئەگەر گیرتان خوارد و
ئیشەکەی ترت خەریک بوون بوو بە تیشکی لێزەرەوە،
کەواتە لە دۆخێکی باشدان.
(پێکەنین)
کەواتە، فرە کاری لەسەرخۆ بەوەت دەگەیەنێت. و
بەڵێنی ئەوەشتان پێنایەم کە ئەو کارە ئێوەش بکاتە ئەنشتاین.
تەنانەت بەڵێنی ئەوەشتان پێنایەم کە بشتانکاتە مایکڵ کریکتۆن.
بەڵام ڕێگایەکی بەهێزە بۆ ڕێکخستنی ژیانە داهێنەرانەکانمان.
بەڵام کێشەیەک هەیە.
چۆن ڕێگە بگرین لەوەی ئەم هەموو پرۆژەیە بە تەواوەتی ژیانمان پەک بخات؟
چۆن هەموو ئەم بیرۆکانە بە ڕێکی لە مێشکماندا بهێڵینەوە؟
چارەسەرێکی سادە هەیە، چارەسەرێکی کردەیی
لە دەرهێنەری سەمایی ئەمریکی مەزن، تولیا تارپ.
بەدرێژایی چەند دەیەی پێشوو،
سنورەکانی کاڵ کردەوە، جۆرەکانی تێکەڵکرد، و خەڵاتی بردەوە،
بۆ موزیکی هەمووان سەمای کرد، لە فیلیپ گلاسەوە بۆ بیلی جۆڵ.
سێ کتێبی نوسیوە.
بێگومان، فرە کارێکی لەسەرخۆیە.
دەڵێت، "پێویستە هەموو شتێک بیت.
بۆچی شتێکی لێدەرکەم؟
پێویستە هەموو شتێک بیت."
شێوازەکەی تارپیش
بۆ ڕێگەگرتن لەوەی ئەم هەموو پرۆژە جیاجیایە لەدەست دەرچن بۆی
چارەسەرێکی سادەیە.
قتوێکی داناوە بۆ هەر پرۆژەیەکیان،
ناوی پرۆژەکەی لەسەر تەنیشتی قتووەکە نوسیوە. و
لەناو هەر یەکێکیشیانا، دیڤیدییەکان و کتێبەکان، و گۆڤارەکان، و
پرۆگرامەکانی شانۆ، و ئامرازە بەرجەستەکانی تێکردووە،
هەر شتێک کە سەرچاوەیەکی داهێنانی ئیلهامبەخشانەی بۆ دابینکردبێت.
هەروەها نوسیویێتی،
"قتووەکە واتای ئەوەیە قەت پێویست ناکات خەمی بیرچوونەوەم بێت.
یەکێک لە گەورەترین ترسەکان بۆ کەسێکی داهێنەر
ئەوەیە کە هەندێک بیرۆکەی نایاب لەناو بچن
چونکە نەتنوسیوەتەوە و لە شوێنێکی سەلامەتدا هەڵتنەگرتووە.
من خەمی ئەوەم نییە.
چونکە ئەزانم لەکوێیا بیدۆزمەوە.
هەمووی لە قتووەکەیایە."
بەو شێوەیە ئەتوانیت چەندین بیرۆکەی خۆت بپارێزیت،
ئەگەر لە قتوێکدا بێت یان لەناو ئامێرێکی ئەلیکترۆنییا.
کەواتە، ئەمەوێت هانتان بەم
هونەری فرە کاری لەسەر خۆ بەرجەستە بکەن.
نەک لەبەر ئەوەی پەلەتان بێت،
بەڵکو لەبەر ئەوەی هیچ پەلەتان نییە. و
ئەشمەوێت دوایین نموونەتان پێبەم،
گرنگترین نموونە بەلامەوە.
چارلس داروین.
پیاوێک کە فرەکارییە لەسەرخۆکەی هێندە سەرنج ڕاکێشە،
پێویستم بە دایاگرامێکە بۆ باسکردنی.
دەزانین داروین لە کاتی جیاوازدا چی ئەکرد،
چونکە توێژەرەوەکانی داهێنان هاوارد گروبەر و سارا دەیڤس
ژیان نامەکانی و تێبینی ناو تیانووسەکانیان شیکردەوە.
ئەوکاتەی وازی لە خوێندنگە هێنا، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا،
سەرەتا دوو بوار گرنگ بوون بەلایەوە،
ئاژەڵ زانی و زەوی زانی.
زۆری پێنەچوو، ناوی نوسی بۆسەر کەشتی گەڕان بە سرووشتی "بیگڵ"دا.
ئەمە ئەو کەشتیەیە کە نزیکەی پێنج ساڵی پێچوو
بۆ ئەوەی هەموو زەریاکانی بەشی خوارەوەی زەوی بگەڕێت،
لە دوورگەکانی گالاپاگۆس لایدا، بە زەریای هیندیشدا تێپەڕی.
ئەوکاتەی لەسەر کەشتی "بیگڵ" بوو، توێژینەوەی لەسەر مەرجانەکانی بنی دەریا کرد.
ئەمە هاریکارییەکی گەورەیە لە نێوان دوو خولیاکەیدا
ئاژەڵناسی و زەوی ناسی، و
وایکرد دەست بکات بە بیرکردنەوە لە پرۆسە هێواشەکە.
بەڵام کاتێک لە گەشتەکە دەگەڕێتەوە،
حەزەکانی وردە وردە فراوانتر ئەبێت: دەرون ناسی، و ڕووەک ناسیش؛
بۆ ئەو ماوەی ئەیمێنێت لە ژیانیدا،
بەسەر ئەم بوارە جیاجیانەدا یەت و ئەچێت.
قەت بە تەواوەتی دەستبەرداری هیچ کامێکیان نەبووە.
ساڵی ١٨٣٧، دەست ئەکات بە کارکردن لەسەر دوو پرۆژەی زۆر سەرنج ڕاکێش.
یەکێکیان: کرمی زەوی.
ئەوەی تریان، تیانوسێکی بچووک کە ناوینابوو
"گۆڕانکاری بچووکی نێوان جۆرەکان."
ئینجا، داروین دەستی کرد بە خوێندنی بوارەکەی من، ئابوریناسی.
کتێبێکی ئابوریناس تۆماس مالسەسی خوێندەوە.
لەویا بوو ساتی دۆزینەوە گرنگەکەی بوو.
لەناکاو، درکی بەوە کرد چۆن دەکرێت جۆرە بونەوەرەکان بە هێواش سەرهەڵدەن و پەرەبسێنن
لەڕێگەی ئەم پرۆسەی ڕزگاربوونی گونجاوترینە.
هەمووی بە ئیلهام بۆ هات، هەمووی نوسییەوە،
هەموو بەشێکی گرنگی بیردۆزی پەرەسەندنەکە،
لەو تیانووسەدا.
بەڵام دواتر، پرۆژەیەکی نوێ دەستیپێکرد.
ویلیامی کوڕی لەدایک بوو.
ئەمە تاقیکردنەوەیەکی سرووشتییە لە بەردەمی خۆیدا،
ئەتوانیت چاوت لە پەرەسەندنی کۆرپەیەکی مرۆڤ بێت.
بۆیە یەکسەر، داروین دەستیکرد بە نووسینەوەی تێبینی.
ئێستا بێگومان هێشتا کاری دەکرد لەسەر بیردۆزی پەرەسەندنەکەی و
پەرەسەندنی کۆرپەلەی مرۆڤ.
بەڵام لە ماوەی هەموو ئەمەدا،
درک بەوە دەکات کە هیچ شتێک نازانێت لەسەر پۆڵێنکردن.
بۆیە دەست دەکات بە خوێندنەوە لەسەری. و
لە کۆتاییدا، هەشت ساڵ بەسەر دەبات لە بوون بە یەکەم پسپۆڕی جیهان
لەسەر بوونەوەری بارناکڵ.
ئینجا، "هەڵبژاردنی سرووشتی"
کتێبەکەی بەردەوام دەبێت لە کارکردن لەسەری بەدرێژایی ژیانی، قەت تەواوی ناکات.
"سەرچاوەی جۆرەکان" دواجار دەردەچێت
بیست ساڵ دوای ئەوەی داروین هەموو پێکهاتە بنەڕەتییەکانی دیاری ئەکات.
ئینجا، کتێبی پڕ مشتومڕی "سەرهەڵدانی مرۆڤ"
ئینجا دواتر، کتێبێک دەربارەی پەرەسەندنی کۆرپەلەی مرۆڤ.
ئەو کتێبەی سەرچاوەی ئیلهامەکەی بینینی ویلیامی کوڕی بوو،
کاتێک لە ژووری دانیشتنەکە کاگۆڵکێی ئەکرد لەبەر دەمیدا.
ئەوکاتەی کتێبەکە بڵاوکرایەوە ویلیام ٣٧ ساڵ بوو.
بەدرێژایی ئەم کاتەش،
داروین کاری لەسەر کرمی زەوی ئەکرد.
ژووری بلیاردەکەی پڕکردبوو لە گۆزەی پڕ لە کرمی زەوی و داپۆشراو بە شووشە.
ڕووناکی لێئەیان بۆ ئەوەی کاردانەوەیان ببینێت.
ڕوەکی کنیفۆفیای دەخستە لایانەوە بزانێت دوور ئەکەونەوە.
تووتنی ئەجوو و --
(فووکردن)
فووی بەسەر کرمەکاندا دەکرد بۆ ئەوەی بزانێت هەستی بۆنکرندیان هەیە.
تەنانەت زووڕناشی بۆ کرمەکان دەژەنی.
حەز دەکەم بیر لەم پیاوە مەزنە بکەمەوە
کاتێک ماندووە، کاتێک فشاری دەروونی خۆی هەیە،
کاتێک لە مەراقدایە لەسەر تێڕوانینی خەڵک بۆ کتێبەکەی بەناوی "ڕەچەڵەکی مرۆڤ"
ئەگەر من یان ئێوە بوونایە بچوینایە سەر فەیسبووک یان سەیری تەلەفزیۆنمان بکردایە
داروین دەچووە ژووری بلیاردەکەی بۆ ئەوەی پشوو بات
ئەویش بە توێژینەوەی چڕ لەسەر کرمەکان.
لەبەر ئەوەش شتێکی گونجاوە کە یەکێک لە دوواین مەزنترین کارەکانی
"درووستبوونی قاڵبی سەوزەکانە لەڕێگەی کاری کرمەکانەوە."
(پێکەنین)
ماوەی ٤٤ ساڵ کاری لەسەر ئەو کتێبە کردووە.
ئێمە چیتر لە سەدەی نۆزدەدا ناژین.
پێموانییە کەس لە ئێمە
ماوەی ٤٤ ساڵ لەسەر پرۆژە داهێنەرانەکە یان زانستییەکانمان دانیشین.
بەڵام دەتوانین زۆر شت لەم کەسانەوە فێربین کە فرەکاری لەسەر خۆ بوون.
لە ئەنشتاین و داروینەوە بۆ مایکل کریکتۆن و تولیا تارپ.
پێدەچێت جیهانی نوێ هەڵبژاردنێک بخاتە دەستمانەوە.
ئەگەر بە خێرایی لە یەکێک لەو شتانەی بۆی ئەگەڕێین نەچینە سەر دانەیەکی تر،
پێویستە وەک گۆشەگیرێک بژیت،
تیشک بخەینە سەر یەک شت و هەموو شتەکانی تر فەرامۆش بکەین.
پێموابێت ئەوە بیرکردنەوەیەکی هەڵەیە.
دەکرێت وا بکەین فرەکاری سەرکەوتوو بێت بۆمان،
داهێنەری سرووشتیمان دەر بکەین.
تەنیا پێویستە هێواشی بکەینەوە.
کەواتە....
پرۆژەکانتان بکەن بە لیست.
تەلەفوونەکانتان دانێن.
چەند قتووێک بێنن. و
دەستکەن بە کارکردن.
زۆر سوپاس بۆ ئێوە.
(چەپڵەلێدان)