Üniversiteden mezun olduğum zaman,
hangi mesleği seçmek istediğimi bilmiyordum.
Birçok şeye ilgim vardı
ama hangisinin peşinden koşmalı, denemeli ve bir meslek hâline getirmeliydim?
Ve o zamanlar dövüş sanatlarına gerçekten ilgi duyuyordum.
İşte bu benim.
Ama bunu bir meslek hâline getirmek istemedim.
İşte yüzümün hâli.
(Kahkahalar)
Felsefeye gerçekten ilgim vardı ve felsefe eğitimi alıyordum
ama okumaktan en çok zevk aldığım filozoflardan biri
-geç saatte, yurt odamda-
geçenlerde şöyle dedi,
[''Felsefe bir demet boş fikirdir'']
neyse, zaten felsefede iş alanı da yoktu.
Böylece bundan da vazgeçtim.
Biraz garip bir çocuk olarak,
yatırım ve finans alanına gerçekten ilgi duyuyordum
ve hatta on üç on dört yaşlarımdayken biriktirmiş olduğum küçük bir miktar
parayı alıp altına yatırmıştım.
Finans merkezini takip etmenin iyi para kazandıran bir iş olduğunu biliyordum
ama düşünüyordum da
belki bu işte, elimden geldiğince fark yaratamazdım
ve topluma faydalı da olamazdım.
Sonuç olarak, bu iş benim için gerçekten tatmin edici olmazdı.
Şu soruyla baş başa kaldım:
Nasıl tatmin edici bir meslek seçebilirim?
Ve belki birçoğunuz aynı soruyu kendine sormuştur.
Bu soru hakkında düşündüm.
Meslek seçmeye nasıl başlayacağımı bile bilmediğimi farkettim
ve ben bildiğiniz gibi kitaplar okudum, kariyer danışmanlarına gittim.
Gerçekten ihtiyacım olan bilgiyi tam olarak bulamadım.
Sonuçta neyde iyi olabilirdim?
Şimdi hangi becerileri edinmeliydim?
Hangi alanlarda fark yaratabileceğim büyük bir sosyal ihtiyaç var?
Bu cevaplanmamış sorular
bir nevi, kararımı birkaç yıl ertelememe neden oldu.
Tam anlamıyla bir mesleğe karar vermek yerine,
hangi meslek seçilmeli sorusunu araştırmaya yönelik
bir organizasyon kurdum.
Ve bu organizasyonun adı ''80.000 Saat''
bu çalışma hayatınızda sahip olduğunuz saatlerin sayısı,
bu uzun bir zaman,
yani, gerçekten ciddi araştırmalar yapmaya
ve onları nasıl en iyi şekilde kullanacağını öğrenmeye çalışmaya değer.
Bu araştırmaların bazılarını yapmanıza yardım ediyoruz
ve tüm bulgularımızı yayınlıyoruz.
Bu online kariyer rehberinin bir parçası: 80000hours.org.
İşte bugünkü takımın bir kısmı,
dizüstü bilgisayarlar ve beyaz tahtalarla çevrili, normal olarak.
Yani bu noktada kendi kendinize düşünüyor olabilirsiniz.
Pekâlâ, zar zor içki içmek için yasal yaşın üzerinde gibi görünüyorsun
bir meslek seçme konusunda bana ne söyleyebilirsin?
Yani, farkına vardığımız temel şeylerden birinin,
öğrenecek çok şeyimiz olduğu doğru.
Meslek seçmek karmaşık bir mesele ve bunu en iyi nasıl yapacağımıza dair
yeteri kadar ciddi araştırma yapılmamış.
Ama biz son üç yılımızı,
Oxford Üniversitesi'nin akademisyenleriyle araştırmalar yaparak geçirdik
ve en önemlisi
gerçek mesleki kararların nasıl alınacağı hakkında yüzlerce insana koçluk yaptık.
Tüm bu araştırma ve fikirler bizi şu sonuca götürdü:
Günümüzde kariyer tavsiyeleri yanlış şey üzerinde yoğunlaşıyor.
Tarih boyunca, çoğunlukla
insanlar esasen ebeveynlerinin yaptığı işi yaptı.
1980'lerde bazıları şöyle düşündü,
''Açgözlülük iyidir''
ve para kazanmaya odaklandılar.
Ama bizim neslimiz bazı farklı kariyer tavsiyeleriyle büyüdü
ve bu şuydu: tutkunun peşinden gitmelisin.
Bu ifadenin kullanımının doksanlı yılların
ortalarından itibaren çarpıcı bir şekilde arttığını görebilirsiniz.
Ama bence bugün 'Tutkunun peşinden git' demenin ötesine geçmeliyiz,
odaklanmamız gereken kariyer tavsiyesi bu değil
ve ilgi ve tutkularımızın ne olduğunu sormak yerine
daha çok, diğer insanlar için ve
dünyayı daha iyi bir yer hâline getirmek için ne yapabileceğimize odaklanmalıyız.
Pekâlâ, benim kararıma dönelim,
tutkunun peşinden gitmek benim için nasıl geçerli olacaktı?
Bence 'Tutkunun peşinden git'menin yapmanızı istediği üç şey var:
birincisi en yoğun ilgilerinizi belirlemek
ikincisi bu ilgi alanlarıyla uyuşan meslekleri bulmak
üçüncüsü ne olursa olsun bu mesleklerin peşinde koşmak.
Tatmin edici bir meslek bulmak
aslında tutkunun peşinde koşma cesaretine sahip olma meselesidir.
Benim durumumda,
dövüş sanatlarına ve felsefeye ilgi duyuyordum hatırladınız mı?
Sizce hangi mesleği seçmeliyim?
Bir fikri olan var mı?
Açıkça görülüyor ki Shaolin keşişi olmalıyım-
Budizm ve dövüş sanatları bir arada.
Bu tavsiyenin altında yatan teori nedir?
Tutkunuzla uyuşan bir iş bulduğunuzda,
işinizden zevk alıyor gerçekten motive oluyorsunuz,
böylece başarılı olmanız daha olası oluyor
ve eğer tutkunu olduğunuz bir şeyde başarılı olursanız
tatmin edici bir mesleğe sahip oluyorsunuz.
Ve böyle ayrıntısıyla açıklanınca
kulağa gerçekten mantıklı bir tavsiye gibi geliyor değil mi?
Belki ben bunun gerisinde kalabilirim.
Ama şimdi bunu biraz daha derinlemesine düşünelim.
Görünen o ki tutkunuzun peşinden giderseniz başarısız olacaksınız.
Bunu neden söylüyorum?
Hadi verilere bakalım.
500 Kanadalı öğrenciyi kapsayan bir anket en büyük tutkularının
buz hokeyi ve dans olduğunu ortaya koydu.
Öğrencilerin yüzde doksanı
spor, güzel sanatlar, müzik ve benzeri şeylere tutkundular.
Ama eğer nüfus sayımı verilerine bakarsak
mesleklerin yalnızca yüzde üçünün sanat, spor ya da müzik alanında olduğunu görürüz
Dolayısıyla durum şu ki,
on kişiden sadece biri tutkularının peşinden gidiyor olsa bile,
yine de çoğunluk bu konuda başarısız.
Yani bu ilk adım işe yaramıyor.
Bence ikinci adım da güvenilir değil.
Şöyle ki, tutkunuzu mesleğinizle birleştirseniz
ve başarılı olsanız bile
tatmin edici bir meslek edinme konusunda yine de büyük olasılıkla
başarısız olabilirsiniz, mesela işinizi anlamsız buluyor olabilirsiniz.
Finans işine girmemeye karar vermem biraz da böyle oldu.
Düşündüm, yani finansa ilgim vardı,
belki başarılı da olabilirdim ama bir fark yaratamazdım,
belki bu iş sonuç olarak tatmin edici olmayacaktı.
Yani bence ikinci adım da işe yaramıyor.
Şimdi, bu noktada şöyle düşünüyor olabilirsiniz:
''Elbette tutku önemli olan tek şey değil
tutkularımın peşinden gidersem bu başarılı olacağımı garantilemez
ama belki en azından başarılı olma ve tatmin edici bir mesleğe
sahip olma olasılığımı arttırır.
Bir kariyer tavsiyesi olarak yapabileceğimiz en iyi şey bu.
Ama bence bu da doğru değil.
Şimdi hayal edin tanıdığınız en iddialı insan,
satmaya ve ikna etmeye gerçekten tutkun
ve gerçekten dışa dönük.
Elbette böyle bir kişi gitmeli
ve Mad Men'deki gibi bir reklam satış yöneticisi olmalıdır
ya da bir araba satıcısı olmalıdır ya da buna benzer şeyler,
satış yapmayı, dışa dönük olmayı ve insanlarla konuşmayı içeren bir şey.
Ancak bunun gerçekten kötü bir karar olacağı ortaya çıktı :
belirli bir çalışmanın analizine göre
bu tür satış işlerine girişmiş gerçekten tutkulu satıcıların
gerçekten ikna edici ve iddialı tiplerin
aslında psikolojik olarak yıpranma ve daha erken yaşta ölme olasılığı
bu işleri yapan normal insanlara kıyasla daha fazla.
Yani tutkularının peşinden gitmek ölümlerini daha olası hâle getirdi.
(Kahkahalar)
Daha genel olarak, araştırmacılar onlarca yıldır ilgi alanıyla
işin uyuşması ile insanların işlerinde ne kadar başarılı ve mutlu olduğu
arasında güçlü bir bağ olduğunu ortaya koymaya çalışıyorlar,
ama bugüne kadar ikisi arasındaki güçlü bağı göstermede başarısız oldular.
Bence bunun nedeni ilgi alanlarınızın önemsiz olması değil,
yalnızca gerçek kariyer kararları verme zamanı geldiğinde
ilgilerinizin belirleyici bir faktör olmamasıdır,
diğer şeyler daha önemlidir,
becerilerinizin ne olduğu zihniyetinizin ne olduğu gibi.
İlgilerimizin aslında olduklarından çok daha önemli olduğunu düşünüyoruz
çünkü biz onların ne kadar değişebildiğini gerçekten hafife alıyoruz:
beş ya da on yıl önceki ilgi alanlarınızı düşünün,
ve bugün olduklarından ne kadar farklı olduklarını.
Demek istediğim o zamanlar muhtemelen bu kadardınız
ve muhtemelen tamamen farklı şeylere ilgi duyuyordunuz.
Beş ya da on yıl içinde
yine tamamen farklı şeylere ilgi duyuyor olacaksınız.
Tüm bunlar demek oluyor ki şimdiki ilgi alanlarınız
meslek seçmek için sağlam bir temel değil.
O zaman, eğer ilgi alanlarımıza odaklanmayacaksak,
neye odaklanmalıyız?
Eğer yalnızca tutkumuzun peşinden gitmeyeceksek,
bunun yerine ne yapmalıyız?
Kariyer tavsiyesini tek bir slogan hâlinde özetlemem gerekirse,
işte seçeceğim şey: ''Değerli olan şeyi yap.''
Bununla kastettiğim,
gerçekten insanlara yardımcı olacak bir şeyde iyi olmaya odaklanmak
ve dünyayı daha iyi bir yer hâline getirecek bir şey.
Tatmin edici bir mesleğin sırrı budur.
Şimdi, açıkçası değerli olan şeyi yapmak bu dünya için daha iyi olacak,
böylelikle daha iyi şeyler yapacaksınız.
Ayrıca insanlar bin yıldır diğerlerine yardım etmenin,
kişisel olarak tatmin olmanın ve mutlu olmanın sırrı olduğunu düşünüyorlar.
Birkaç örnek alıntım var
ilkini okuyorum:
''Bir adamın gerçek hazinesi bu dünyada yaptığı iyi işlerdir''
Aslında bugün bunu destekleyecek somut verilere sahibiz.
Psikoloji profesörü Martin Seligman 2011 basımlı Flourish adlı kitabında
insanları hayatlarında gerçekten mutlu ve memnun eden şeyle ilgili,
son 20-30 yıllık deneysel araştırmayı özetlemeyi amaçlıyordu.
Ve belirlediği iki temel içerik
değerli olan şeyi yapmak.
Bunlardan ilki başarı ya da bazen söylendiği şekliyle ustalık,
ve bu bir şeyde gerçekten iyi olmak demek,
sıkı çalışmak ve bir şeyde iyi olmak.
İkincisi maksat ayrıca amaç da denir.
Ve bu kendinizi mutlu etmekten daha büyük bir şey yapmak için uğraşmanız demek,
yani dünyayı daha iyi bir yer hâline getirmek demek.
İkisini birleştirin,
dünyayı daha iyi bir yer yapacak bir şeyde iyi olun,
değerli olan şeyi yapın.
Bence değerli olan şeyi yapmanın birçok başka kişisel faydası da var.
Mesela,
bir yardım derneğinde çalışsanız bile en büyük etkiye sahip insanlar,
en değerli şeyleri yaparlar,
daha kolay bağış toplarlar ve böylece faturalarını öderler
ve bu da önemlidir.
En azından kendi deneyimlerimden çıkardığım sonuç,
diğerlerine yardım etmeye odaklanırsanız daha çok insan başarmanızı ister
dolayısıyla sadece kendiniz için var olmak ile kıyaslandığında,
diğerkâm biri olarak başarılı olmak aslında daha kolaydır.
Bu nedenle ''Tutkunun peşinden git'' tavsiyesi
aslında işleri tersine çeviriyor.
Şimdi tutkulu olduğumuz şeyden başlamak ve ardından
başarının ve tatmin edici bir kariyerin geleceğini ummak yerine,
şunu söylemek çok daha doğru olur:
Değerli olan şeyi yapmaya odaklanmalıyız,
ve bu bizi ileride tutkuya ve tatmin edici bir mesleğe yönlendirecektir.
Kendi deneyimlerimden, kesinlikle bunu öğrendim.
Eğer 16 yaşımdayken bana bu kariyer testini verseydiniz:
''İnsanlara kariyer danışmanlığı yapmak ister misiniz?''
''Asla istemem'' seçeneğine tıklardım.
Oldukça utangaç ve bilime ilgiliydim
ve insanlara kariyer tavsiyesi vermek hiç de cazip gelmezdi.
Ama şu an tüm zamanımı kariyer tavsiyeleri düşünmekle geçiriyorum,
buna kesinlikle kafayı takmış ve kendimi kaptırmış durumdayım.
Değerli olan şeyi yapmaya odaklanmak
bana açık somut ve anlamlı amaçlar verdi
ve bu hayatımı daha iyi bir hâle getirdi.
Artık, ilgi alanlarımdan hangisinin
benim için doğru iş olduğuna dair derin ve sonsuz düşünceler yok,
zaten böyle bir şey de yok.
Öyleyse kariyerinizde değerli olan şeyi nasıl yapabilirsiniz?
Ne tür pratik adımları takip etmelisiniz?
İşte biz, 80000Hours'ta zamanımızın çoğunu,
buna çözüm yolu bulmaya çalışarak geçiriyoruz.
Şimdi size yapmanızı tavsiye edeceğimiz üç şeyi
çok hızlı bir şekilde özet geçeceğim.
Bunlardan ilki keşfetmek,
dünya hakkında öğrenebileceğiniz her şeyi öğrenin
ve kendinizi farklı şeylerde test edin.
Değerli olan şeyi yapmak istiyorsanız,
bunu yaşayarak, hayatın içinde keşfetmek zorundasınız,
sadece kendi ilgi alanlarınız üzerinde düşünerek anlayamazsınız.
İkincisi, birkaç becerinin peşinden gidin deneyin ve onlarda iyi olmaya çalışın
bunlar gerçekten rağbet gören
ve çok farklı alanlarda yararlanılabilir beceriler olsun.
Bilgisayar programcılığını önümüzdeki on yıl için bir örnek olarak seçebilirim.
Bu kısım tutkularınızın öne çıkacağı yer,
tutkularınızın öne çıkacağını düşündüğünüz yer.
Çünkü şu an neye tutkun olduğunuz,
ileride gerçekten neyde iyi olabileceğiniz hakkında size ipucu verebilir,
yani, bu düşünmeye değer
ancak önemli olan tek şey değil.
Ve sonra bu becerileri kazandığınız zaman
gidin ve bulabildiğiniz en büyük ve en acil sosyal problemleri bulun
ve bu problemleri çözmek için becerilerinizi kullanın.
Yalnızca önemli olan bir problemi değil,
insanlar tarafından haksızca göz ardı edilmiş önemli bir problemi arayıp bulun,
çünkü bu etkinizin en büyük olacağı yer.
Ve son olarak, değerli olan şeyi yapmak için,
doktor olmak bizzat Afrika'ya gitmek ve kendi ellerinizle
insanlara yardım etmek zorunda olduğunuzu düşünmeyin.
Büyük sosyal problemler genellikle,
araştırmayla, gelişen yeni teknolojiyle
büyük fikirlerin sanat yoluyla yayılmasıyla çözülebilir.
Çözüm yolu ise,
yeteneklerinizin en fazla etkiye sahip olduğu yerleri bulmak.
Bence değerli olan şeye odaklanmamız gerektiği fikri,
gerçekten oldukça sezgisel bir fikir.
Şimdi sizden ölüm döşeğinde olduğunuzu
ve 80000 saatlik kariyerinize dönüp baktığınızı hayal etmenizi istiyorum
buna hemen başlamaktansa
kafanızda iki şekilde canlandırın yapabileceğiniz ama yapmadığınız.
İlkinde kendinize şöyle diyeceksiniz:
''Yaptığım şeyde iyiydim yaptığım şeyden zevk alıyordum
çok para kazandım şimdi iki evim ve bir yatım var
ama tüm bunlar ne içindi?''
İkincisinde kendinize söyle diyeceksiniz:
''Bir yardım derneğinde deli gibi çalıştım ve çoğu zaman kolay olmadı
ama çabalarım sayesinde
sıtma yüzünden 100 çocuğun ölmesine engel olabildim
ama tüm bunlar ne içindi?
İlk durum her zaman gerçekleşir
ama ikincisi çoğu zaman hayal bile edilemez
elbette bu çok değerli bir kariyer olurdu
Diğerkâmlık, asla pişman olmayacağınız bir şey,
eğer gerçekten kariyerlerimizde tatmin olmak istiyorsak,
ilgilerimize bu kadar çok odaklanmayı bırakmalıyız.
Bunun yerine diğer insanlar için ne yapabileceğimize bakmalıyız.
Bunun herkesin aklındaki fikir olduğu bir dünya hayal edin.
Yani sevdiğiniz işi bulmak için yalnızca tutkularınızın peşinden gitmeyin,
bunun yerine değerli olan şeyi yapın.
Keşfedin, beceri kazanın büyük acil problemleri çözün.
Böylece, potansiyelinizi
en iyi şekilde kullandığınız tatmin edici ve tutkulu bir kariyer ortaya çıkacaktır.
Kariyerinizde 80.000 saatiniz var,
boşa harcamayın, değerli olan şeyi yapın.
(Alkışlar)