DNA'nızda yaklaşık 20.000 gen vardır.
Genler vücudunuzu oluşturan molekülleri kodlarlar.
Bu, ayak tırnağınızdaki keratinden burun ucunuzdaki kolajene,
beyninizde dolaşan dopamine kadar tüm molekülleri kapsar.
Diğer türlerin de kendilerine özel genleri vardır.
Örümcekler, örümcek ipeği genine sahiptir.
Meşe ağaçlarında güneş ışığını yaşama çeviren klorofil geni vardır.
Peki tüm bu genler nereden geldi?
Bu aslında gene bağlı.
Bilim insanları dünya üzerinde yaşamın 4 milyar yıl önce başladığını düşünüyor.
İlk yaşam formları canlı kalmak için
basit işlemleri yapan genlere sahip ilkel mikroplardı.
Bu basit genleri milyarlarca nesil boyunca
bir sonraki nesle geçirdiler.
Bazıları hücrelerimizde hâlâ aynı işlemleri yapıyor; örneğin DNA kopyalamak.
Fakat bu mikropların hiçbirinin örümcek ipeği ya da dopamin geni yoktu.
Bugün dünyada çok daha fazla gen var.
Öyle görünüyor ki bu genlerin çoğu yanlışlıkla oluştu.
Hücre her bölündüğünde DNA'sının yeni kopyalarını oluşturur.
Fakat bazen yanlışlıkla aynı DNA dizisini iki kere kopyalar.
Bu süreçte, genlerden birinin fazladan bir kopyasını yapabilir.
İlk başta yeni gen orijinal gen gibi işler.
Fakat nesiller boyunca yeni mutasyonlar da geçirebilir.
Bu mutasyonlar yeni genin işleyişini değiştirebilir
ve yeni gen tekrar iki kere kopyalanabilir.
Mutasyona uğramış genlerimizin şaşırtıcı bir çoğunluğu nispeten yenidir;
çoğu son birkaç milyon yıl içinde oluşmuştur.
En yenileri, türümüz kuzenlerimizden; yani primatlardan ayrıldığında oluştu.
Tek bir genin yeni bir gen ailesine dönüşmesi
bir milyon yıldan fazla sürse de,
bilim insanları yeni genlerin oluştuktan sonra
temel işlevleri hızlıca edinebildiğini düşünüyor.
Örneğin, burnumuzdaki proteinlerde koku moleküllerini alan
yüzlerce genimiz vardır.
Mutasyonlarla proteinler trilyonlarca farklı molekül
taşıyarak bize trilyonlarca farklı kokuyu algılama gücü verdi.
Bazen mutasyonların yeni genler üzerinde daha büyük etkileri olabilir.
Mutasyon sayesinde bir gen proteinini başka bir organda
veya yaşamının farklı bir döneminde oluşturabilir.
Veya protein tamamen farklı bir işlem yapmaya başlayabilir.
Örneğin yılanlarda bakteri öldüren protein geni vardır.
Uzun zaman önce gen ikilenmesinde oluşan yeni kopya mutasyona uğradı.
Ve bu mutasyon, genin proteini
oluşturduğu yeri değiştirdi.
Yılanın pankreasında aktifleşmesi gerekirken,
bakteri öldüren protein, yılanın ağzında oluşmaya başladı.
Yılan avını ısırdığında enzim hayvanın yarasından içeri giriyordu.
Bu protein hayvanda zararlı bir etki gösteriyordu.
Böylece yılan daha çok av yakalayabiliyor
ve bu da yılanın işine yarıyordu.
Önceden yılanın pankreasında yer alan gen yılanın ağzında
avını öldüren bir zehre dönüşmüştü.
Ve yeni bir gen oluşturmak için çok daha inanılmaz yollar da var.
Hayvan, bitki ve diğer türlerin DNA'larında
protein kodlayan gen içermeyen büyük diziler vardır.
Bilim insanlarına göre bu genellikle bir işlevi olmayan
ve rastgele sıralanan genetik anlamsızlıklardır.
Bu DNA dizileri bazen genler gibi mutasyona uğrar.
Bazen bu mutasyonlar DNA'yı hücrenin okuyabildiği
bir şeye dönüştürür.
Birdenbire hücre yeni protein oluşturmaya başlar.
Önce proteinin bir faydası olmayabilir, hatta zararı bile olabilir.
Ama yeni mutasyonlarla protein şekli değişime uğrayabilir.
Yararlı bir şey yapmaya başlayabilir,
organizmayı daha sağlıklı ve güçlü hâle getirebilir
ve daha iyi üremesini sağlayabilir.
Bilim insanları bu yeni genleri hayvanların farklı yerlerinde buldu.
Yani vücudumuzdaki 20.000 gende yaşamın kökeninden
DNA dizisinde oluşmakta olan yeni genlere kadar pek çok köken vardır.
Dünya'da yaşam olmaya devam ettikçe yeni genler oluşmaya devam edecek.