"Pheromone" là một từ rất quyền lực.
Nó kích thích tính dục, sự ruồng bỏ, sự mất kiểm soát,
và bạn thấy đó, nó là một từ rất quan trọng.
Nhưng từ này mới chỉ 50 tuổi. Nó được phát minh vào năm 1959.
Bây giờ, nếu đem từ đó lên các trang web,
có lẽ bạn đã làm rồi,
bạn sẽ thấy hàng triệu lượt truy cập,
và hầu hết những trang này cố gắng bán cho bạn
một thứ khôn cưỡng
với giá 10 đô-la hoặc hơn.
Đây là một ý tưởng rất hấp dẫn,
và những phân tử mà họ đề cập đến
nghe có vẻ rất khoa học.
Chúng có rất nhiều âm tiết.
Những thứ như androstenol, androstenone
hay androstenedione.
Chúng ngày càng tốt hơn,
và khi kết hợp với áo khoác trắng của phòng thí nghiệm,
bạn phải tưởng tượng rằng
có một nền khoa học tuyệt vời đằng sau nó.
Đáng buồn thay, đây là những tuyên bố lừa đảo
được sự hỗ trợ của khoa học tinh ranh.
Vấn đề là, mặc dù còn rất nhiều
các nhà khoa học giỏi đang nghiên cứu cái họ cho là
pheromones của con người,
và xuất bản chúng trên các tạp chí uy tín,
về mặt cơ sở,
mặc dù có các thí nghiệm rất tinh vi,
thật sự chẳng có khoa học tử tế nào hậu thuẫn
bởi vì nó được dựa trên một vấn đề,
không một ai từng trải qua một cách có hệ thống
tất cả các mùi mà con người tiết ra --
có hàng ngàn phân tử được tiết ra.
Chúng ta là động vật có vú. Chúng ta tiết ra rất nhiều mùi.
Không ai từng trải qua một cách có hệ thống
để tìm xem các phân tử nào thật sự là các pheromone.
Họ mới chỉ chọn ra một vài,
mọi thí nghiệm đều dựa trên chúng,
nhưng không có một bằng chứng nào cả.
Điều đó không có nghĩa là
mùi hương không quan trọng với con người.
Nó quan trọng, và một số người đam mê nó thực sự,
một trong số đó là Napoleon.
Câu chuyện nổi tiếng của ông,
khi kết thúc chiến dịch,
ông đã viết thư cho người yêu, Nữ hoàng Josephine,
nói rằng: "Đừng tắm. Anh đang về nhà."
(Cười)
Ông ta không muốn đánh mất bất cứ mùi hương nào của bà ấy
trước khi ông ấy về nhà,
các bạn vẫn sẽ tìm thấy trên các trang web
câu giễu cợt này.
Nhưng đồng thời,
tiền chúng ta chi để làm mất mùi cơ thể
cũng ngang ngửa với số tiền
dùng để tạo mùi cho cơ thể bằng nước hoa,
và nước hoa là một ngành kinh doanh bạc tỷ.
Trong phần còn lại của bài nói tối muốn nói
cho các bạn biết pheromones thực sự là cái gì,
tại sao tôi nghĩ rằng chúng ta, con người
có thể có pheromones,
nói cho bạn biết về một số nhầm lẫn về pheromones,
và cuối cùng, tôi muốn kết thúc với
một con đường đầy hứa hẹn
chỉ ra hướng ta sẽ phải đi.
Người Hy Lạp cổ đại biết rằng
loài chó giao tiếp bằng cách gửi các tín hiệu vô hình.
Một con chó cái trong thời gian động đực
gửi tín hiệu vô hình đến những con chó đực
trong khu vực xung quanh,
không phải âm thanh, mà là mùi hương.
Bạn có thể lấy mùi từ con chó cái,
và con chó đực sẽ đuổi theo.
Nhưng vấn đề với những người
có thể nhìn thấy hiệu ứng này là
bạn không thể xác định phân tử.
Bạn không thể chứng minh rằng nó là hóa học.
Vì vậy, tất nhiên,
mỗi loài động vật
sản xuất ra một lượng nhỏ
trong trường hợp của loài chó,
chó đực có thể ngửi được, nhưng chúng ta thì không.
Vào năm 1959, một nhóm người Đức
sau 20 năm nghiên cứu các phân tử này,
đã pkhám phá ra, xác định được, pheromone đầu tiên,
đó là pheromone giới tính của một loài bướm đêm.
Đây là lựa chọn lấy cảm hứng từ Adolf Butenandt và nhóm của ông ấy,
vì ông ấy cần nửa triệu con bướm đêm
để có đủ nguyên liệu cho các phân tích hóa học.
Nhưng ông ấy đã tạo ra một mẫu mô hình
về cách bạn nên làm trong phân tích pheromone.
Ông ấy, về cơ bản, đã trải nghiệm một cách có hệ thống,
rằng chỉ có phân tử được đề cập
mới có khả năng kích thích con đực,
chứ không phải những cái khác.
Ông ấy đã phân tích rất cẩn thận,
tổng hợp các phân tử,
sau đó, cố gắng tổng hợp các phân tử trên con đực
để chúng phản ứng và chỉ ra rằng
thực sự, là phân tử đó.
Chu kỳ kết thúc.
Đó là điều mà không bao giờ xảy ra với con người:
không có gì có hệ thống, không có màn trình diễn thực sự.
Với khái niệm mới đó,
chúng ta cần một từ mới,
đó là từ "pheromone",
và nó về cơ bản khơi gợi hứng thú,
giữa các cá nhân,
từ năm 1959, pheromones đã được tìm thấy
trong thế giới động vật,
ở con cái và con đực.
Đúng cho cả loài dưới nước
như cá vàng và tôm hùm.
Hầu hết mọi động vật có vú
có một pheromone xác định,
một lượng lớn côn trùng cũng vậy.
Vậy nên, ta biết rằng
pheromone có tồn tại trong thế giới động vật.
Con người thì sao?
Điều thứ nhất, dĩ nhiên,
chúng ta là động vật có vú,
động vật có vú thì "bốc mùi".
Người nào nuôi chó cũng đều nói,
chúng ta ngửi, chúng cũng vậy.
Nhưng lý do thực sự khiến ta nghĩ rằng
con người có pheromones
đó là sự thay đổi khi ta lớn lên.
Mùi trong phòng của teen
khá là khác biệt
với mùi trong phòng của con nít.
Cái gì đã thay đổi? Dĩ nhiên, đó là tuổi dậy thì.
Cùng với lông mu
và lông nách,
các tuyến mồ hôi bắt đầu tiết ra ở những chỗ này,
và làm thay đổi mùi hương.
Nếu là loài có vú khác,
hay bất cứ loài nào khác,
ta sẽ nói,
"Phải có thứ gì đó với pheromones",
và bắt đầu xem xét kĩ hơn.
Có vài vấn đề, và đây là lý do,
mọi người không tìm kiếm
pheromones ở người một cách hiệu quả.
Đó, thật sự, là vấn đề.
Điều đầu tiên
đáng ngạc nhiên.
Đó là về văn hóa.
Loài bướm đêm không học được nhiều
về cái nên ngửi, nhưng con người thì có
khi lên 4,
mọi mùi hương, dù thơm hay hôi,
vẫn đơn giản là thú vị.
Vai trò chính của các bậc phụ huynh
là ngăn không cho bọn trẻ chạm vào bô ị,
bởi vì luôn có những thứ khác tốt hơn để ngửi.
Dần dần, ta biết về những thứ không tốt
cùng lúc đó, học được
rằng cái không tốt
cũng là cái tốt.
Miếng pho mát đằng sau tôi đây
là một món ngon của người Anh.
Phô mai xanh Stilton.
"Món ngon" không thể hiểu được với người đến từ các nước khác.
Mỗi nước có đặc sản
và tinh tuý của quốc gia.
Nếu bạn đến từ Iceland,
món ăn truyền thống của bạn
sẽ là thịt cá mập thối.
Tất cả những thứ này là thị hiếu
nhưng gần như là biểu hiện của bản sắc.
Bạn là một phần trong tập thể.
Điều thứ hai là cảm giác về mùi.
Mỗi chúng ta có một thế giới mùi riêng biệt,
trong cảm giác về thứ ta ngửi,
mỗi người ngửi được những mùi hoàn toàn khác.
Ngửi là thứ cảm giác
khó giải mã nhất,
giải thưởng Nobel được trao cho
Richard Axel và Linda Buck
là giải thưởng duy nhất vào năm 2004
cho sự khám phá về cách thức mùi hương hoạt động.
Nó thật sự khó khăn,
nhưng về bản chất, các dây thần kinh từ não
đi lên vào trong mũi
trên các dây thần kinh
bên trong mũi này là các thụ cảm,
các phân tử mùi được hít vào mũi
tương tác với những thụ cảm trên,
nếu chúng có sự liên kết, chúng sẽ gửi một tín hiệu
đến các dây thần kinh để đi trở về não.
Chúng ta có nhiều loại thụ cảm.
Ở con người, có khoảng 400
loại thụ cảm khác nhau,
não bộ biết bạn đang ngửi gì nhờ vào
sự phối hợp giữa các thụ thể
và các tế bào thần kinh được kích hoạt,
gửi một tin nhắn đến não bộ
theo tổ hợp.
Phức tạp hơn,
bởi vì mỗi một thụ cảm này
đi kèm các biến thể khác nhau,
tùy thuộc vào loại biến thể mà bạn có,
bạn sẽ ngửi thấy mùi rau mùi, hạt rau mùi, hay loại thảo mộc này
là thơm ngon và có mùi vị
hay chán phèo như xà bông.
Chúng ta có những thế giới riêng về mùi,
thứ rất phức tạp
để có thể nghiên cứu kĩ lưỡng.
À, nên nói về vùng nách,
phải nói rằng tôi có vùng nách đặc biệt tốt.
Tôi sẽ không chia sẻ nó với bạn đâu,
nhưng đây là nơi mà mọi người
tìm kiếm các pheromone.
Có một lý do tốt ở đây,
đó là, loài dã nhân có hốc nách
như là một đặc tính.
Các loài linh trưởng khác có tuyến mùi
ở những bộ phận khác trên cơ thể.
Dã nhân có hốc nách
với đầy đủ các tuyến bài tiết
sản xuất ra mùi mọi lúc,
một lượng lớn các phân tử.
Được tiết ra từ các tuyến này,
các phân tử không có mùi.
hoàn toàn không,
chỉ có những vi khuẩn
phát triển trên "rừng lông nhiệt đới"
mới tạo ra mùi hương
mà chúng ta biết và yêu.
Nếu bạn đột nhiên muốn giảm bớt
các mùi này,
làm sạch vùng nách
là một cách rất hiệu quả để giảm
môi trường sống của vi khuẩn,
và bạn sẽ thấy ít mùi hơn
trong thời gian lâu hơn.
Dù tập trung vào vùng nách, tôi vẫn nghĩ
đó là phần cơ thể
ít làm người ta ngại nhất và xin mẫu thử từ mọi người
Một lý do khác mà chúng ta có thể không
tìm kiếm một pheromone giới tính phổ quát,
đó là vì 20% dân số thế giới
không có vùng nách "bốc mùi" như tôi.
Đó là những người đến từ Trung Quốc, Nhật Bản,
Hàn Quốc, và những nơi khác của Đông Bắc Á.
Họ chỉ đơn giản là không tiết ra những tiền chất không mùi
mà vi khuẩn thích sử dụng để sản xuất ra mùi
với tư tưởng vị chủng như vậy ta luôn nghĩ
đó là đặc trưng của vùng nách.
Điều đó không đúng với 20% dân số thế giới.
Thế chúng ta sẽ làm gì
trong nghiên cứu về pheromone ở người?
Tôi khá tin tưởng rằng chúng ta có nó.
Chúng ta là động vật có vú,
thuộc nhóm này, và ta có thể có nó.
Nhưng tôi nghĩ ta nên
quay trở lại điểm bắt đầu,
và nhìn khắp cơ thể.
Sự xấu hổ, không thành vấn đề,
cần phải tìm kiếm và tiên phong
khi mà không ai dám làm.
Sẽ khó khăn,
sẽ xấu hổ, nhưng cần phải như thế.
Cũng cần quay lại với ý tưởng
mà Butenandt đã từng làm khi nghiên cứu về loài bướm đêm.
Cần phải quay lại và nhìn một cách có hệ thống
vào tất cả các phân tử sẽ được sản xuất
và làm việc với những người tham gia.
Không đơn giản chỉ là chọn một cặp
và nói: "Họ sẽ làm".
Cần phải chứng minh
rằng những gì được tuyên bố thật sự có tác dụng.
Tôi đã rất ấn tượng với một nhóm.
Họ là người Pháp, và thành công gần đây của họ
là xác định pheromone của loài thỏ có vú.
Bây giờ, họ chuyển sự chú ý đến
bà mẹ và em bé.
Đứa bé sẽ bú sữa
từ bầu ngực của mẹ.
Núm vú của cô ấy hoàn toàn được che lấp
bởi đầu của đứa bé,
nhưng bạn sẽ thấy những giọt màu trắng
có một mũi tên chỉ vào nó,
đó là sự tiết của tuyến dầu (areolar glands).
Cả nam và nữ đều có nó,
đó là những chỗ nổi lên xung quanh núm vú,
nếu bạn là một phụ nữ cho con bú,
nó sẽ bắt đầu tiết ra.
Thật sự thú vị.
Benoist Schaal và nhóm của ông đã phát triển
một bài thử nghiệm đơn giản để điều tra
hiệu ứng của sự tiết này,
thực tế, là một thử nghiệm sinh học đơn giản.
Đây là một em bé đang ngủ,
chúng tôi đặt một đũa thủy tinh sạch phía dưới mũi bé.
Đứa bé vẫn ngủ,
không có một chút biểu hiện thích thú nào.
Nhưng nếu chúng tôi dùng một bà mẹ
có tuyến dầu đang hoạt động,
có thể là bất cứ bà mẹ nào,
nếu ta lấy chất tiết đó
và đặt dưới mũi bé,
ta nhận được một phản ứng rất khác biệt.
Phản ứng vui mừng của một người sành sỏi,
đứa bé mở miệng
đưa lưỡi ra
và bắt đầu mút.
Bởi vì nó là từ một bà mẹ bất kì,
nó rất có thể là pheromone.
chứ không phải là nhận biết cá nhân.
Mọi bà mẹ đều như vậy.
Tại sao điều này quan trọng,
ngoài sự thú vị đó ra?
Bởi vì phụ nữ thì khác nhau
về số lượng tuyến dầu,
và có mối tương quan giữa
sự dễ chịu lúc em bé bắt đầu bú
và số lượng tuyến dầu mà người mẹ có.
Có vẻ như, người mẹ có càng nhiều chất tiết,
em bé sẽ bắt đầu bú nhanh hơn.
Nếu bạn là động vật có vú,
thời điểm nguy hiểm nhất trong cuộc sống
là vài giờ đầu sau khi được sinh ra.
Bạn phải uống được ngụm sữa đầu tiên,
nếu không, bạn sẽ không thể sống sót.
Bạn sẽ chết.
Rất nhiều em bé cảm thấy khó khăn
trong bữa ăn đầu tiên này,
chúng không được kích thích đúng cách,
nếu có thể xác định đó là loại phân tử nào,
nhóm người Pháp đã rất cẩn thận,
nhưng nếu có thể xác định,
tổng hợp nó, nghĩa là
trẻ sinh non sẽ có khả năng được bú
và mọi em bé khác có cơ hội tốt hơn
để tồn tại.
Và thứ mà tôi muốn tranh luận ở đây
là một ví dụ về cách tiếp cận có hệ thống, khoa học
đem đến cho bạn hiểu biết thật sự
về pheromones.
Đó có thể là tất cả những loại can thiệp y tế,
có thể là tất cả những thứ
mà con người đang làm với pheromones
mà ta chưa biết vào thời điểm này.
Cái ta cần ghi nhớ là pheromone
không chỉ về giới tính.
Chúng là tất cả những thứ ta làm
trong đời sống của loài có vú.
Vì thế, hãy tiếp tục bước đi và tìm kiếm.
Có rất nhiều thứ để tìm kiếm.
Xin cảm ơn rất nhiều.
(Vỗ tay)