تصور کنید که در کشوری استبدادی زندگی میکنید.
انتخابات برگزار میشوند اما تقلبی هستند.
رهبر در هر دوره ۱۰۰٪ آرا را به دست میآورد.
نیروهای امنیتی رهبران مخالفان را بیرحمانه کتک میزنند،
و به تمامی مردم آزار میرسانند.
در چنین کشوری، حضور شما در همین جلسه باعث ثبت اسم شما در لیست خاصی خواهد شد.
تصور کنید که تحملتان تمام شده است،
و بسیاری از افرادی که با هم نجوا میکنید نیز احساس شما را دارند.
من درباره فیلم «عطش مبارزه» صحبت نمیکنم، هرچند که عالی بود!
(خنده)
متاسفانه من درباره شرایط در دنیای واقعی حرف میزنم
که بسیاری از مردم با آن روبرو هستند.
پس با فرض اینکه شما تصمیم به کنش گرفتهاید،
بهترین راه
برای به چالش کشیدن سیستم و خلق سیستمی جدید چیست؟
پاسخ خودم به این پرسش در طول سالهای اخیر تغییر کرده است.
در سال ۲۰۰۶، من در بولدر دانشجوی دکترای علوم سیاسی بودم،
و پایاننامهام درباره نحوه استفاده خشونت توسط مردم
برای ایجاد تغییرات سیاسی در کشورهایشان بود.
برای سناریویی که ذکر کردم،
در آن زمان معتقد بودم که قدرت از لوله تفنگ برمیخیزد،
و آنچه میخواستم بگویم این بود که اگرچه این امری غم انگیز است،
اما در چنین شرایطی استفاده مردم از خشونت برای ایجاد تغییر
امری منطقی محسوب میشود.
اما بعد من به یک کارگروه آکادمیک دعوت شدم
که مرکز بینالمللی منازعات بیخشونت برگزار کرده بود.
داشتند معرفی یک هفتهای بر مقاومت بدون خشونت ارائه میدادند
تا شاید آن را در کلاسهای خود آموزش دهیم.
دیدگاه من در آن زمان این بود
که نیت این برنامه خوب، اما به طرز خطرناکی ساده لوحانه است.
چون مطالبی که از پیش برایم فرستادند در این باره بودند
که بهترین روش تلاش برای مردمی که خواهان تغییر سیاسی دشوار هستند
از طریق مقاومت مدنی یا بدون خشونت است.
آنان مقاومت مدنی را به صورت یک روش فعال مبارزه تعریف کردند،
که در آن، شهروندان بی سلاح از طریق تظاهرات، تحریم، اعتراضات،
و بسیاری روشهای عدم همکاری دیگر
میتوانند برای تغییر تلاش کنند.
آنان صربستان را مثال زدند، که در آن،
یک انقلاب بدون خشونت، در سال ۲۰۰۰ به سرنگونی اسلوبودان میلوسوویچ،
قصاب بالکان، منجر شد.
و فیلیپین،
که در آن جنبش قدرت مردم، فردیناند مارکوس را در سال ۱۹۸۸ سرنگون کرد.
در کارگروه من نکاتی از این قبیل را مطرح کردم، "خوب، آنها احتمالا استثنا هستند.
در برابر هر مورد موفقی که شما نام ببرید،
میتوانم موردی شکست خورده مانند میدان تیانآنمن را ذکر کنم.
همچنین میتوانم موارد بسیاری را ذکر کنم که در آنها خشونت
کاملاً نتیجهبخش بود مانند انقلابهای روسیه، فرانسه، و الجزایر.
شاید مقاومتهای بدون خشونت
در مواردی چون اصلاحات زیست محیطی، حقوق جنسیتها، و حقوق کارگری مفید فایده باشند،
ولی عموماً در سرنگونی دیکتاتورها
یا ایجاد کشوری جدید نتیجه نمیدهند.
و قطعاً در شرایطی
که حکومت اقتدارگرای حاکم بیعرضه نباشد، یا شدیداً بیرحم و مستبد باشد
نتیجهای نخواهند داشت."
در نتیجه همانطور که حدس میزنید در پایان آن هفته، در آنجا محبوب نبودم.
(خنده)
اما به زودی همکارم در نوشتن این کتاب، ماریا استفان،
پیش من آمد و گفت، "اگر راست میگویی چرا آن را اثبات نمیکنی؟
آیا آنقدر کنجکاو هستی که این موضوع را به صورت تجربی دنبال کنی؟"
باورتان بشود یا نه، تا آن زمان هیچکس این کار را به صورت سیستمی انجام نداده بود.
و من با اینکه شک داشتم،
اما کنجکاو بودم.
اگر حق با آنها است و من اشتباه میکنم، بهتر است یک نفر این موضوع را روشن کند.
پس طی دو سال بعد از آن،
شروع کردم به جمع آوری اطلاعات درباره بزرگترین مبارزات بدون خشونتی
که از سال ۱۹۰۰ تا کنون موفق شده بودند حکومتی را سرنگون یا منطقهای را آزاد کنند.
اطلاعات من تمامی دنیا را پوشش میداد
و شامل تمامی مواردی میشد
که حداقل ۱٫۰۰۰ نفر در آنها شرکت کرده بودند؛
این صدها مورد است.
بعد من این اطلاعات را تحلیل کردم، و نتیجه آن کاملاً غافلگیرم کرد.
از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۶،
جنبشهای عدم خشونت در سراسر جهان دو برابر شانس پیروزی بیشتری
نسبت به قیامهای خشونت آمیز داشتند.
موضوع اینجا تمام نمیشود.
این روند در طول زمان در حال افزایش بوده است، یعنی در طول ۵۰ سال اخیر،
جنبشهای بیخشونت موفقیت روز افزونی داشتهاند،
در حالی که جنبشهای خشونتآمیز تعدادشان کمتر و موفقیتشان نادرتر میشود.
این امر حتی در مورد شرایط استبدادی شدیداً بیرحمانه
که من انتظار داشتم در آنها جنبشهای عدم خشونت شکست بخورند نیز صدق میکند.
چرا مقاومت مدنی تا این اندازه موفقتر از مبارزه مسلحانه است؟
پاسخ ممکن است در خود قدرت مردم باشد.
پژوهشگران معتقد بودند که هیچ حکومتی نمیتواند
در برابر قیام تنها ۵٪ جمعیت، به بقای خود ادامه دهد.
اطلاعات ما نشان داد که این عدد ممکن است پایینتر از این باشد.
در طول این دوره زمانی، هر جنبشی
که توانست مشارکت مداوم و فعال ۳/۵٪ جمعیت را
به دست بیاورد پیروز شده است.
بسیاری از آنها با کمتر از آن هم پیروز شدند.
٪۳/۵ به هیچ وجه رقم کمی نیست.
در ایالات متحده امروز، این رقم معادل ۱۱ میلیون نفر است.
حال این را بشنوید:
تمامی جنبشهایی که از رقم ٪۳/۵ بالاتر رفتند،
جنبشهای عدم خشونت بودند.
در حقیقت، جنبشهای عدم خشونت، به طور میانگین
چهاربرابر بزرگتر از جنبشهای خشن بودند،
و در زمینه جنسیت، سن، نژاد، حزب سیاسی، طبقه،
و تمایز میان حاشیه و مرکز
اغلب بسیار پذیراتر و متساهلتر بودند.
مقاومت مدنی
به تمامی مردم با تواناییهای مختلف فیزیکی امکان مشارکت میدهد،
و این شامل سالخوردگان، معلولان جسمی،
زنان، کودکان، و هر شخص علاقهمند دیگری است.
اگر کمی به آن فکر کنید
میبینید که هر کسی تواناییهایی طبیعی برای مبارزه بدون خشونت دارد.
هر کدام از ما که فرزند دارد میداند
که تکان دادن کودکی که نمیخواهد تکان بخورد
یا غذا دادن به کودکی که غذا نمیخواهد تا چه اندازه دشوار است.
در مقابل، مقاومت خشونتآمیز توانایی فیزیکی بالاتری طلب میکند،
و در نتیجه انحصاریتر میشود.
خود من وقتی در دانشگاه بودم، به کلاسهای علوم نظامی میرفتم،
و قصد داشتم تا وارد برنامه ROTC شوم
و به عنوان افسر در ارتش خدمت کنم.
من واقعاً به فرود با طناب، تیراندازی به هدف،
البته نقشه خواندن، و یونیفورم علاقه داشتم.
اما از بیدارشدن
در ساعات اول روز و دویدن تا حدی که حالم به هم بخورد
اصلاً خوشم نمیآمد.
پس آن را ترک کردم و شغل بسیار سادهتر استادی دانشگاه را انتخاب کردم.
(خنده)
هر کسی حاضر نیست در زندگی چنین خطری بکند،
و بسیاری اگر از امنیت در تعداد جمعیت زیاد مطمئن نباشند، حضور پیدا نخواهند کرد.
قابل مشاهده بودن بسیاری از تاکتیکهای مبارزات عدم خشونت، مانند تظاهرات،
به آنها این امکان را میدهد که این مردم ریسکگریز را به جمع جذب کنند.
دوباره تصور کنید در آن کشور استبدادی هستید.
تصور کنید که یک همسایه و دوست معتمد پیش شما میآید و میگوید،
"میدانم که با ما همفکری.
ما فردا ساعت ۸ یک تجمع بزرگ در خیابان خواهیم داشت.
امیدوارم که تو را آنجا ببینم."
شما را نمیدانم، اما من آدمی نیستم
که ساعت ۷:۵۵ دقیقه آنجا باشم تا ببینم چه خبر است.
من احتمالاً ساعت ۸:۳۰ از پنجره نگاه میکنم
تا ببینم اوضاع در چه حال است.
اگر ببینم شش نفر وسط میدان نشستهاند، در این برنامه شرکت نخواهم کرد.
اما اگر ۶٫۰۰۰ نفر را دیدم، و افراد بیشتر درحال آمدن بودند،
من هم به جمع آنان خواهم پیوست.
منظورم این است که پدیداری مقاومت مدنی
به آنها در جذب مشارکت متنوعتر و فعالتر
این مردم مردد کمک میکند،
و زمانی که آنها نیز به جنبش بپیوندند،
این تضمین میکند که جنبش به نیروهای امنیتی،
دیوانسالاران غیر نظامی، نخبگان اقتصادی و تجاری،
رسانههای دولتی، مقامات مذهبی، و امثالهم مربوط خواهد شد،
و آن افراد شروع به بازبینی تعهدات خودشان میکنند.
هیچکدام از وفاداران به رژیم، در هیچ کشوری،
جدا از جمعیت آن کشور زندگی نمی کنند.
آنان دوستانی دارند، خانواده دارند،
با کسانی در رابطه هستند
که فارغ از اینکه رهبر در جایگاهش بماند یا نه،
باید مدت زیادی با آنها زندگی کنند.
در صربستان وقتی که معلوم شد صدها هزار صرب
در حال ورود به بلگراد هستند تا استعفای میلوسوویچ را طلب کنند،
افسران پلیس شروع به سرپیچی از فرمان شلیک به تظاهرات کنندگان کردند.
وقتی از یکی از آنان پرسیده شد که چرا این کار را کرد، در پاسخ گفت،
"میدانستم که فرزندانم در جمعیت خواهند بود."
بعضی از شما فکر میکنید که، "آیا این فرد دیوانه است؟
من اخبار را دنبال میکنم و بارها دیدهام که به سوی تظاهرات کنندگان شلیک میشود."
این درست است.
گاه سرکوب اتفاق میافتد، اما حتی در آن موارد نیز،
نتایج جنبشهای عدم خشونت دو برابر بهتر از جنبشهای خشونت آمیز است.
گویا وقتی نیروهای امنیتی به مضروب کردن، بازداشت، یا حتی شلیک
به فعالان غیرمسلح میپردازند،
بازهم امنیت در جمعیت بیشتر است.
کمپینهای بزرگی که به خوبی هماهنگ میشوند میتوانند
تاکتیکهای خود را از حالت متمرکز، مانند تظاهرات،
به حالت پراکنده تغییر دهند،
مثل نرفتن به مکانهایی که انتظار میرود در آنجا حضور پیدا کنند.
میتوانند اعتصاب کنند، بر قابلمه بکوبند، در خانه بمانند،
برقشان را همزمان با یکدیگر در ساعت مشخصی قطع کنند.
این تاکتیکها خطر بسیار کمتری دارند،
و سرکوب آنها بسیار دشوار یا حداقل بسیار پرهزینه است،
اما جنبش کماکان به ایجاد اختلال در مسیر خود ادامه میدهد.
وقتی وقایع فروکش کردند در این کشورها چه اتفاقی میافتد؟
معلوم است که روش مقاومت شما تاثیرات دراز مدت هم دارد.
قابل توجه است که در کشورهایی که مردم جنبش عدم خشونت به راه انداختند،
احتمال استقرار نهادهای دموکراتیک بیشتر از
کشورهایی است که مبارزه در آنها خشونت آمیز بوده است.
احتمال سقوط به جنگ داخلی در کشورهایی
که جنبش بی خشونت داشتند ۱۵٪ کمتر از بقیه است.
دادهها واضح هستند:
وقتی مردم بر مقاومت مدنی تکیه میکنند،
جمعیتشان افزایش پیدا میکند،
و وقتی گروه بزرگی از مردم ارتباطشان
با سیستم سرکوبگر را قطع کنند،
احتمال پیروزیشان بسیار بالاتر میرود.
(خنده)
پس من و بسیاری دیگر مانند من
از میلیونها نفر در سراسر جهان که با مهارت
از مقاومت مدنی استفاده میکردند غافل بودیم
و به مطالعه چیزهایی که منفجر میشدند پرداخته بودیم.
این نحوه تفکرم برایم سوال برانگیز شد.
چرا اینقدر تصور اینکه خشونت نتیجه میدهد برایم آسان و راحت بود؟
چرا این موضوع را قابل قبول میدانستم
که خشونت تقریباً همیشه خود به خود
و به خاطر ضرورت اتفاق میافتد،
و در برخی شرایط تنها راه است؟
در جامعهای که از قهرمانان جنگ در تعطیلات رسمی تقدیر میکند،
شاید بزرگ شدن با این باور
که خشونت و شجاعت یکی هستند طبیعی باشد،
و اینکه پیروزی واقعی بدون خونریزی از سوی دوطرف به دست نمیآید.
اما شواهدی که امروز ارائه کردم نشان میدهند
برای مردمی که به طور جدی به دنبال تغییر هستند،
گزینههای واقع گرایانه دیگری وجود دارد.
تصور کنید که دنیای کنونی ما چگونه بود
اگر به خود اجازه میدادیم تا به آن روشها ایمان بیاوریم.
چه میشد اگر مسیر تاریخ ما
بر دههها نافرمانی مدنی پیش از بیانیه استقلال
بیشتر تأکید داشت تا جنگ پس از آن؟
چه میشد اگر کتابهای مطالعات اجتماعی ما
به جای پاورقی، در فصلهای اول بر گاندی و کینگ تأکید میکردند؟
و چه میشد اگر هر کودک در مدرسه
درباره جنبش رأی زنان
بیشتر از نبرد بانکرهیل میدانست؟
چه میشد اگر همه آگاه میشدند که وقتی تظاهرات خیلی خطرناک میشود،
روشهای پراکندگی بدون خشونت بسیاری وجود دارند
که میتوانند جنبش را امن و فعال نگاه دارند؟
حال ما در سال ۲۰۱۳ در بولدر کولورادو هستیم.
شاید برخی از شما فکر میکنید،
"چه خوب که مقاومت مدنی نتیجه میدهد.
اما من چه میتوانم بکنم؟"
کودکانتان را تشویق کنید
تا از میراث عدم خشونت در ۲۰۰ سال اخیر آگاه شوند،
و ظرفیت قدرت مردم را کشف کنند.
به نمایندگان انتخابی خود بگویید
تا از تبلیغ این دیدگاه اشتباه دست بردارند که خشونت نتیجه میدهد
و باید از اولین گروهی که سلاح به دست میگیرد حمایت کرد.
اگرچه مقاومت مدنی نمیتواند صادر یا وارد شود،
وقت آن رسیده است که مقامات ما طرز تفکر جدیدی را بپذیرند؛
اینکه هم در دراز مدت و کوتاه مدت،
مقاومت مدنی از خود جوامعی بر جای میگذارد
که در آنها مردم میتوانند با یکدیگر آزادتر و در آرامش بیشتری زندگی کنند.
حال که ما درباره قدرت مبارزه بدون خشونت به این آگاهیها رسیدهایم،
من این را وظیفه مشترکمان میدانم که اطلاع رسانی کنیم،
تا نسلهای آینده فریب افسانه خشونت
به عنوان تنها راه نجات را نخورند.
متشکرم.
(تشویق)