بزرگترین سنگ کلیه ثبت شده بیش از یک کیلوگرم وزن
و ۱۷ سانتیمتر قطر داشت.
در واقع بیمار سنگی به بزرگی یک نارگیل را قورت نداده بود.
کلیه در داخل بدن سنگسازی میکند،
اما متأسفانه، دفع آنها بسیار دردناک است.
یک سنگ کلیه تودهای سخت از کریستال است که میتواند در کلیه
میزنای،
مثانه،
یا میزراه تشکیل شود.
ادرار حاوی ترکیباتی است که شامل کلسیم،
سدیم،
پتاسیم،
اکسالات،
اوریک اسید،
و فسفات هستند.
اگر سطح این ذرات بیش از حد بالا برود،
یا اگر ادرار بیش از حد اسیدی یا بازی شود،
ممکن است ذرات به هم بچسبند و کریستال تولید کنند.
در صورتی که مشکل حل نشود،
کریستال به تدریج در طول چند هفته، چند ماه، یا حتی چند سال بزرگ میشوند،
و سنگی قابل رؤیت را میسازند.
کلسیم اکسالات معمولترین کریستالی است که به این صورت به وجود میآید،
و ۸۰٪ سنگهای کلیه از این جنس هستند.
سنگهای کمتر معمول کلیه از جنس کلسیم فسفات، یا اوریک اسید هستند.
گونه سنگی کمی متفاوت
که از مواد معدنی منیزیم آمونیوم فسفات، یا استروایت ساخته شدهاند،
ممکن است به خاطر عفونت باکتریایی به وجود آمده باشند.
و حتی گونههای کمیابتر سنگ میتوانند به خاطر اختلالات ژنتیکی
و یا مصرف داروهای مختلف به وجود بیایند.
یک سنگ کلیه ممکن است تا وقتی که حرکت نکرده شناسایی نشود.
وقتی که سنگ از کلیه حرکت میکند و به میزنای میرود،
لبههای تیز آن مجرای ادرار را میخراشد.
انتهای اعصابی که در این بافت تعبیه شده است سیگنالهای درد طاقت فرسا را
از طریق سیستم عصبی انتقال میدهند.
و این خراشها ممکن است در ادرار خونریزی کنند.
این مسئله میتواند با علائمی مانند تهوع،
استفراغ،
و سوزش هنگام ادرار همراه شود.
اگر سنگی آن قدر بزرگ شود که در واقع مجرای ادرار را بند بیاورد،
ممکن است باعث عفونت، یا پس زدن ادرار،
و آسیب رسیدن به خود کلیه شود.
اما بیشتر سنگهای کلیه تا این حد جدی نمیشوند،
یا حتی به درمان تهاجمی هم نیازی پیدا نمیکنند.
تودههای با قطر کمتر از پنج میلیمتر
معمولاً خود به خود از بدن دفع میشوند.
پزشک ممکن است تنها نوشیدن مقدار بسیار زیاد آب
برای کمک به سرعت فرآیند دفع،
و شاید کمی مسکن تجویز کند.
اگر سنگ کمی بزرگتر باشد، درمانهایی مانند مسدودکنندههای آلفا به کار میآیند
تا با شل کردن ماهیچههای میزنای
عبور سنگ را آسان کنند.
داروی دیگری به نام پتاسیم سیترات
میتواند با کاهش خاصیت اسیدی ادرار به حل شدن سنگ کمک کند.
برای سنگهای با اندازه متوسط تا حدود ده میلیمتر،
یک گزینه خرد کردن آنها با امواج صوتی است.
با لیتوتریپسی شوک موجی خارج از بدن با استفاده از ضربات با شدت بالا
انرژی فراصوت متمرکز درست به سمت سنگ هدف گرفته میشود.
این ضربات در داخل خود سنگ ایجاد لرزش میکنند
و حبابهای کوچک آن را تکان میدهند.
ترکیب این نیروها سنگ را به قطعات کوچکتری میشکند
که راحتتر میتوانند از بدن خارج شوند.
اما وقتی که سنگ خیلی بزرگ باشد
شکستن آن با صدا به کار نمیآید.
پس حتی گاهی به درمانهای تهاجمیتر نیاز است.
یک لوله صلب به نام استنت میتواند درون میزنای قرار بگیرد و آن را گشاد کند.
فیبرهای نوری میتوانند برای خرد کردن سنگ ضربات لیزری وارد کنند.
همچنین میتوان با جراحی سنگ را
از شکافی در پشت یا کشاله ران بیمار بیرون آورد.
چطور میتوان از همان اول از سنگ کلیه اجتناب کرد؟
برای افرادی که مستعد هستند،
پزشک پیشنهاد میکند مقدار زیادی آب بنوشند،
تا کلسیم اکسالات و ترکیبات دیگری
که در نهایت منجر به سنگ کلیه میشوند رقیق شوند.
غذاهایی مانند چیپس سیبزمینی،
اسفناج،
ریواس،
و چغندر دارای اکسالات زیادی هستند،
پس دکتر ممکن است پیشنهاد کند آنها را کمتر مصرف کنند.
با اینکه کلسیم بیشتر در استخوانها وجود دارد،
کلسیم در غذاها و نوشیدنیها میتواند درواقع کمک کند
و با اکسالات در دستگاه گوارش پیوند برقرار کند
و از جذب شدن آن و رسیدن آن به کلیه جلوگیری کند.
اگر در نهایت دچار سنگ کلیه شدید، شما تنها نیستید.
آمارها نشان میدهند که تعداد مبتلایان رو به افزایش است،
اما آن رکورد جهانی به این زودی شکسته نخواهد شد.