Şikago'nun güney tarafındanım.
7. sınıfta Jenny isimli bir dostum vardı
ve Şikago'nun güneybatı tarafında yaşıyordu.
Jenny beyazdı
ve eğer Şikago'nun ırki demografikleri hakkında herhangi bir şey biliyorsanız,
Şikago'nun güneybatı yakasında çok fazla siyahi insanın
yaşamadığını biliyorsunuzdur.
Fakat Jenny benim arkadaşımdı,
biz de okul çıkışları ve hafta sonları sık sık takılırdık.
Bir gün onların salonunda takılıyorduk,
13 yaş şeyleri hakkında konuşuyorduk
ve Jenny'nin küçük kardeşi Rosie de bizimleydi.
Arkamda oturmuş, saçımla oynuyordu.
Ne yaptığı hakkında çok fazla düşünmüyordum.
Fakat konuşmanın durakladığı bir anda
Rosie omzuma hafifçe dokundu.
Dedi ki: "Sana bir soru sorabilir miyim?"
"Evet, tabii ki Rosie" dedim.
"Siyahi misin?"
(Gülüşmeler)
Oda dondu.
Sessizlik.
Jenny ve Rosie'nin annesi çok uzakta değildi.
Mutfaktaydı ve konuşmaya kulak misafiri oldu
ve çok utanmıştı.
"Rosie! İnsanlara böyle sorular soramazsın." dedi.
Jenny arkadaşımdı ve gerçekten utandığını biliyorum.
Onun adına biraz kötü hissettim ama aslında alınmamıştım.
Anladım ki, bu, dünyadaki on yıllık kısacık hayatında,
Şikago'nun güneybatı yakasında yaşayan Rosie'nin kabahati değildi,
sadece siyahi birinin neye benzediğinden tam olarak emin değildi.
Hakkı var.
Ama benim için daha şaşırtıcı olan
Jenny ve Rosie'nin ailesiyle geçirdiğim onca zamanda
- onlarla takılırken,
oynarken,
hatta fiziksel temas ederken bile -
Rosie, ellerini saçımda gezdirene kadar
bana siyahi olduğumu sormayı düşünmemişti.
Saçımın yapısının etnik kökenim üzerinde
ne kadar büyük rol oynadığını, aynı anda da toplumda diğerlerince
nasıl görülmemde oynadığı kilit rolü fark ettiğim ilk zamandı.
Garrett A. Morgan ve Madame CJ Walker 1900'lerin başlarında
siyahi saç bakımı ve güzellik endüstrisinin öncülerindendi.
Onlar en çok, buldukları kimyasal bazlı saç kremleri
ve siyah saçın yapısını
kalıcı ya da yarı kalıcı şekilde değiştiren
saç düzleştiricileri ile biliniyorlar.
Siyahilerin Amerika'daki tarihini düşündüğümüzde
sıklıkla çirkin saldırılar
ve ten rengimizden dolayı yaşadığımız sayısız haksızlık
aklımıza geliyor.
Aslında, iç savaş sonrası Amerika'sında
bir Afrikalı-Amerikalı kadın ya da erkeğin
Negro statüsünü gösteren en çarpıcı özellik
ten renginden çok saçıydı.
Onlar, multi milyon dolarlık saç bakım endüstrileriyle
piyasanın ana ürünü olmadan önce,
bu ürünlere olan bağımlılığımız
- saç yumuşatıcı ve saç şekillendirici gibi alet ve ürünler -
daha çok kölelik sonrası Amerikasında, bir ırk olarak hayatta kalabilmemiz
ve ilerleyebilmemiz içindi.
Yıllar geçtikçe, daha düz ve uzun saçın
daha iyi ve daha güzel anlamına geldiği fikrine alıştık.
"Güzel saç" demekten hoşlandığımız
bu saça sahip olma fikrine, kültürel olarak
takıntılı hale geldik.
Bu da temelde
saç dalgaları ne kadar gevşekse saç o kadar iyi anlamına geliyordu.
Bu kurumsallaşmış fikirlerin yanlış bir hiyerarşi algısı yaratmasına izin verdik,
bu da neyin iyi kalite bir saç olarak değerlendirilip değerlendirilmediğini
belirleyecekti.
Daha kötüsü, bu yanlış ideolojilerin
kendimizi algılayışımızı ele geçirmesine izin verdik
ve günümüz Afrikalı-Amerikalı kadınları olarak
hâlâ kültürel kimliğimize bulaşmaya devam ediyor.
Peki ne yaptık?
Her altı-sekiz haftada bir kuaföre gittik,
hiç aksatmadan
kafa derimizi çok küçük bir yaştan başlayarak
haşin düzleştirici kimyasallara maruz bıraktık,
bazen sekiz, 10.
Bu kimyasallar saç dökülmesi,
kelleşen noktalar,
bazen kafa derisinde yanıklara bile neden olabiliyordu.
Saçlarımızı neredeyse her gün düz görünsünler diye
230 derecede
kızartıyorduk.
Ya da basitçe saçımızı peruk ve örgülerle saklardık,
köklerimizin sadece özelde nefes almasına izin verirdik,
kimse gerçekte oranın altında ne döndüğünü bilmezdi.
Kendi toplumlarımızda bu uygulamaları benimsedik.
O yüzden günümüz profesyonel siyahi bir kadının ideal görüntüsünün
değişmesine şaşmamak gerek.
Özellikle Amerika'da kurumsal bir şirkette
böyle görünmek isterler,
böyle görünmektense.
Ve kesinlikle, böyle görünmez.
Bu yılın Eylül'ünde,
federal bir mahkeme, bir şirket için
rastası olan çalışanların işe alımında
ayrıcalık yapılmasını yasal kıldı.
Haliyle,
Mobile, Alabama'da, işe alım müdürü
kayıtta iken şunu söylüyor:
''Ben seninkilerin dağınık olduğunu söylemiyorum
ama...
neden bahsettiğimi biliyorsun.''
Peki, neyden bahsediyordu?
Onların çirkin olduğunu mu düşündü?
Ya da belki onlar birazcık fazla afromerkezli
ve aradığından fazla siyahi görünümlüydü.
Belki de Afromerkezli olmakla ilgili değil,
sadece profesyonel ortam için biraz daha ''şehirli''
olmayla daha alakalıydı.
Belki de ''korkutucu'' göründükleriyle ilgili içten kaygıları vardı
ve onlar alıcıları ve müşteri tabanını korkutabilirdi.
Tüm bu kelimeler çoğu zaman, doğal saç şekillerine
yapıştırılan etiketle ilişkilendirilmiş olanlardır.
Ve bu,
değişmeli.
2013'te,
Deloitte Yayılma Başkanlık Merkezi tarafından bir rapor yayınlandı.
Bu raporda, yönetici liderlik rolleri olan 3.000 birey üzerinde
iş yerinde görünüş, tarafgirlik, kabul ve birliğe dayalı
saklanma konseptiyle ilgili bir araştırma yapıldı.
Görünüm odaklı saklanma hakkında düşünüldüğünde,
çalışmaya göre renkli kadınların %67'sinin
görünümlerine bağlı olarak
işyerlerinde saklandığını gösterdi.
Görünüm odaklı saklandıklarını kabul eden katılımcıların
%82'si profesyonel yükselişi için, bunu yapmanın
biraz ile çok önemli aralığında gerekli olduğunu söyledi.
Şimdi bu, Ursula Burns.
Kendisi Fortune 500 şirketlerinden olan Xerox'un
ilk Afrikan-Amerikan kadın CEO'su.
Burada gördüğünüz gibi
imza görünüşü ile bilinir.
Kısa, güzelce kırpılmış, iyi manikürlü Afro.
Bayan Burns, bizim "doğal kız" demeyi sevdiğimiz kişi.
O, şirket merdivenlerine tırmanmak isterken
doğal saçını da kullanmak isteyen Afrikan-Amerikan kadınların
yolunu açıp, onlar için neyin mümkün olduğunu gösteriyor.
Ama bugün lider, ikon ve model olarak gördüğümüz
Afrikan-Amerikan kadınların çoğunluğu
hâlâ düz-saç görünümünü tercih ediyor.
Şimdi,
belki gerçekten öyle istedikleri içindir
- bu esasen nasıl en iyi hissettikleriyle ilgili -
ama belki,
- ve iddia ediyorum -
bir parçaları, bugün sahip oldukları başarıya ulaşmak için
bunu yapmaları gerektiğini hissetti.
Ülkede yayılan, bir doğal saç akımı var
ve Avrupa'nın bazı yerlerinde de.
Milyonlarca kadın, doğal saça geçişin ne demek olduğunu keşfediyor.
Doğal buklelerini tekrar elde etmek için
yıllardır kurumuş, yıpranmış uçlarını kesiyorlar.
Biliyorum çünkü yaklaşık son üç senedir
bu akımın savunucusu ve sözcüsü oldum.
27 senelik aşırı ısı ve kimyasallardan sonra,
saçım aşırı yıpranma ve aşınma belirtileri göstermeye başlıyordu.
Kopuyordu,
inceliyordu,
aşırı kuru ve kırılgan görünüyordu.
Az önce gördüğümüz klasik güzellik imajı peşinden koşma
sonunda
büyük zararını vermeye başlıyordu.
Bunun hakkında bir şey yapmak istedim,
böylece; ''Isı Yok Meydan Okuması'' dediğim şeyi başlattım.
Altı ay boyunca, saçımda ısılı saç şekillendirici araçları
kullanmaktan sakındım.
İyi bir y kuşağının yapacağı gibi
bunu sosyal medyada belgeledim.
(Gülüşmeler)
Kendimi, sevgili saçımı, yedi buçuk ile on santim arası
isteksizce keserken belgeledim.
Bu doğal saç stillerinde ustalaşırken tüm mücadelemi belgeledim.
Ayrıca, onları sahiplenmede ve
gerçekten güzel göründüklerini düşünürken de zorlandım.
Saçımın yapısı yavaşça değişmeye başladığını da belgeledim.
Bu yolcuğu açık olarak paylaşarak
bunu yaşayan tek kadın olmadığımı,
hatta, aynısını yapmayı arzulayan binlerce ve binlerce
başka kadının olduğunu öğrendim.
Bana ulaşıp şöyle dediler:
''Cheyenne, o geçen gün gördüğüm
doğal saç şeklini nasıl yaptın?
Saçın yapısı değişmeye başladıkça
kullanmaya başladığın, saça daha iyi gelebilecek
ürünler neler?
Veya ''Benimsemem gereken bazı doğal saç rutinleri nedir,
saçımın sağlığını yavaşça geri kazanabilmem için?''
Ama ayrıca, ilk adımı atmada aşırı derecede kararsız olan
çok sayıda kadının olduğunu buldum.
Çünkü korkudan felç olmuşlardı.
Bilinmeyenin korkusu;
şimdi nasıl görüneceklerdi?
Bu doğal saç stilleriyle kendilerini nasıl hissediyorlar?
Onlar için en önemlisi ise;
başkaları onları nasıl görüyor?
Son üç yılı boyunca
arkadaşlarımla ve ayrıca dünyanın dört bir yanından
tamamen yabancı kişilerle yaptığım sayısız sohbetten
Afrikan-Amerikan kadınların
saçları ile nasıl tanımlandıkları hakkında gerçekten önemli şeyler öğrendim.
Ve Mobile, Amabama'daki işe alım müdürünü
tekrar düşündüğümde
derdim ki: "Aslında, hayır.
Ne hakkında konuştuğunu bilmiyoruz.''
Ama bildiğimiz başka şeyler var.
Siyahi kadınların doğal saçlarını sevmeyi benimsediğinde,
nesilden nesile, siyahın doğal haliyle güzel olmadığı
ya da saklanıp örtülmesi gereken bir şey olduğu
öğretisini bozmaya yardım ettiğini biliyoruz.
Siyahi kadınların, sürekli değişik saç stilleri deneyerek
kişiliklerini ifade ettiklerini
ve güçlenme duygusu deneyimlediğini biliyoruz.
Ayrıca biliyoruz ki,
iş yerine doğal saçımızla gelmeye teşvik edildiğimizde
özellikle değer verildiğimizi hissediyoruz
ve bu da profesyonel gelişmemize yardımcı oluyor.
Bununla bitiriyorum.
Irksal ve sosyal gerginlik zamanında,
bu ve bunun gibi
akımları benimsemek
mevcut durumun sınırlamalarının üstesinden gelmemize yardımcı oluyor.
O yüzden örgülü veya arkasından saçları sarkan bir kadın gördüğünüzde
ya da işe giderken saçlarını düzleştirmeyi bırakan
iş arkadaşınızı fark ettiğinizde
hayranlıkla ona yaklaşıp,
ona saçlarına dokunabilir miyim diye sormayın.
(Gülüşmeler)
Onu, gerçekten takdir edin.
Alkışlayın onu.
Hatta kendinizi istekli hissediyorsanız bir beşlik çakın.
Çünkü bu,
bu bir saç stilinden daha fazlası.
Bu öz sevgi ve öz saygıyla ilgili.
Bu, başkalarının beklentilerinin
baskısı altında kalmayacak kadar cesur olmakla ilgili.
Standardın dışına çıkma kararının,
kim olduğumuzu tanımladığını değil de
yalnızca kim olduğumuzu ortaya çıkardığını bilmekle ilgili.
Ve son olarak,
başkalarının sevecenliğine güvenebilirsek
cesur olmak daha kolay.
O zaman, bugünden sonra,
kesinlikle öyle umuyorum ki size güvenebiliriz.
Teşekkürler.
(Alkışlar)