Her yıl, dünya çapında on binlerce insan
tek bir kesik bile olmadan beyin ameliyatı oluyor:
Neşter yok, ameliyat masası yok ve hasta hiç kan kaybetmiyor.
Bunun yerine bu yöntem korunaklı bir odada
beyinin belirli yerlerine görünmez ışık ışınları yollayan
büyük bir makinede gerçekleşiyor.
Bu yöntemin adı: Stereotaktik radyocerrahi
ve o ışık ışınları aslında radyasyon ışınları.
Onların görevi, kötü huylu hücreleri gitgide temizleyerek tümörleri yok etmek.
Hastalar için bu süreç tomografi ile başlıyor,
bir dizi x-ışını beynin üç boyutlu haritasını çıkarıyor.
Bu, içerideki tümörün tam yerini, büyüklüğünü ve şeklini gösteriyor.
Tomografiler aynı zamanda doku yoğunluğunu gösteren
"Hounsfield Skalası"nı ölçüyor.
Bu, radyasyonun beyinde nasıl yayılacağıyla
ve etkilerini optimize etmeyle ilgili bilgi veriyor.
Doktorlar yumuşak dokuyu daha iyi belirten
manyetik rezonans görüntüleme, yani MR yöntemini,
tümörün şeklini ve konumunu daha iyi belirlemek için kullanabilir.
Tümörleri tedavi etmek için yüksek dozda radyasyon gerektiğinden dolayı
gerçek konumu ve büyüklüğü haritalandırmak çok önemli.
Radyocerrahi, birden fazla ışının kullanılmasını esas alıyor.
Ayrı ayrı, her biri düşük dozda radyasyon iletiyor.
Ancak parlak ve kaçınılmaz bir spot ışığı oluşturmak için aynı noktada birleşen
birkaç sahne ışığı gibi radyasyon ışınları da birleştiklerinde
tümörleri yok etmek için toplu olarak yeterli güç üretir.
Çoklu ışın kullanımı, doktorlara etraftaki sağlıklı dokuya zarar vermeden
beyindeki tümörleri hedeflemelerine olanak sağlamanın yanı sıra
onlara esneklik de sağlar.
Hedefe ulaşmak için beyin dokusundaki en iyi açıları
ve rotaları optimize edebilirler
ve her bir ışın içindeki yoğunluğu gerektiği gibi ayarlayabilirler.
Bu, beyindeki kritik yapıların korunmasına yardımcı olur.
Ama bu ustaca yaklaşım söz konusu tümörlere tam olarak ne yapıyor?
Birkaç radyasyon ışını kanserli hücrelere çarpmak için kesiştiğinde
bunların birleşik kuvveti hücrelerin DNA'sını keserek
hücrelerin yapısında bir bozulmaya neden olur.
Bu işlem zamanla bütün tümörü yok etmeye başlar.
Dolaylı olarak ışınlar DNA'yı doğrudan çevreleyen alana da zarar vererek
serbest radikal adı verilen değişken parçacıklar oluşturur.
Bu, tümörün yanı sıra
yakın çevredeki bazı sağlıklı hücreler için elverişli olmayan
tehlikeli bir mikro ortam oluşturur.
Kanser olmayan dokulara zarar verme riski radyasyon ışınının kapsamını
tümörün tam şekline mümkün olduğunca yakın tutarak azaltılır.
Radyocerrahi tedavisi, tümör hücrelerini yok ettikten sonra
vücudun doğal temizleme mekanizması devreye girer.
Bağışıklık sistemi, ölü hücrelerin kabuklarını
vücuttan atmak için hızla süpürürken diğer hücreler ise yara dokusuna dönüşür.
Teknolojik gelişmelere rağmen radyocerrahi tüm beyin kanseri tedavileri için
her zaman birincil seçim değil.
Öncelikle bu tedavi daha küçük tümörler için ayrılmış.
Radyasyon kümülatif bir etkiye de sahip,
bu da daha önceki dozların
daha sonra verilenlerle çakışabileceği anlamına gelir.
Bu nedenle tekrarlayan tümörleri olan hastaların
gelecekteki radyocerrahi tedavilerinde kısıtlamalar olabilir.
Ancak bu dezavantajlar, bazı çok daha büyük avantajlardan fazla.
Çeşitli beyin tümörleri için
radyocerrahinin kanserli hücreleri yok etmede
geleneksel beyin ameliyatı kadar başarılı olduğu ifade ediliyor.
Menenjiyom adı verilen tümörlerde hasta radyocerrahi geçirdiğinde
nüks etmenin eşit veya daha düşük olduğu tespit edildi.
Çoğu zaman acı verici bir deneyim ve uzun bir iyileşme süreci olan
geleneksel cerrahiye kıyasla,
radyocerrahi genellikle ağrısız
ve çok az iyileşme süresi gerektirir veya hiç gerektirmez.
Bu tür tedavinin sadece beyin tümörleri için değil,
akciğer, karaciğer ve pankreas tümörleri üzerinde kullanılması da söz konusu.
Bu arada doktorlar bu yöntemi Parkinson hastalığı, epilepsi
ve obsesif kompülsif bozukluk gibi
rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanmayı deniyor.
Kanser teşhisinin acısı yıkıcı olabilir
ancak bu müdahalesiz yöntemlerdeki gelişmeler
daha nazik bir tedavinin yolunu açıyor.