Nó bắt đầu với một cơn ho,
hoặc là một cơn khò khè.
Lập tức, ngực của bạn thít chặt lại.
Hơi thở của bạn nhanh hơn và nông hơn,
làm bạn cảm thấy khó thở.
Đây là những triệu chứng phổ biến của một cơn hen suyễn
Khắp nơi trên thế giới, hơn 300 triệu người mắc phải hen suyễn,
và khoảng 250,000 người tử vong vì nó mỗi năm.
Nhưng tại sao con người lại bị hen suyễn và làm thế nào mà nó gây chết người?
Hen suyễn gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp,
đặc biệt là những đường dẫn khí nhỏ,
như là phế quản và những tiểu phế quản.
Những đường dẫn khí này có một lớp lót được gọi là niêm mạc
được bao quanh bởi một lớp cơ mềm mại.
Ở những người mắc hen suyễn, các đường dẫn khí bị viêm lâu năm,
làm cho chúng trở nên rất nhạy cảm với các tác nhân cụ thể.
Một vài trong số những tác nhân gây hen suyễn bao gồm khói thuốc lá,
phấn hoa,
bụi,
nước hoa,
vận động mạnh,
thời tiết lạnh,
căng thẳng,
và thậm chí là cơn cảm thông thường.
Khi những người bị hen tiếp xúc với những tác nhân này,
một cơn hen suyễn, hoặc sự làm trầm trọng của bệnh, có thể xảy ra.
Nhưng chính xác là làm thế nào mà các yếu tố hàng ngày như vậy lại gây hen suyễn?
Nếu một người bị hen tiếp xúc với một tác nhân,
những vòng cơ mềm bao quanh đường dẫn khí nhỏ trong phổi họ
co thắt lại và trở nên hẹp hơn.
Đồng thời, tác nhân làm sự sưng viêm tệ đi,
làm cho lớp niêm mạc bị sưng phù
và tiết ra nhiều dịch nhầy hơn.
Thông thường,
cơ thể sử dụng chất nhầy để chặn và xóa sổ những hạt rất nhỏ, như phấn hoa và bụi,
nhưng trong cơn hen suyễn,
nó chặn những đường dẫn khí bị thu hẹp, làm cho việc thở ngày càng khó khăn.
Những tác động này dẫn đến các triệu chứng của hen suyễn.
Sự co lại của lớp cơ mềm dẫn đến cảm giác thít chặt ở ngực.
Lượng chất nhầy thừa và sự sưng viêm tăng cao có thể gây ho.
Còn tiếng thở khó khè?
Nó xảy ra bởi vì khi đường dẫn khí co lại,
không khí rít lên khi nó đi qua những nơi bị thu hẹp.
Những triệu chứng này có thể làm cho một người cảm thấy bị thiếu không khí.
Nhưng ngược lại, trong cơn hen suyễn,
sự sưng viêm có thể làm cho việc thở ra khó khăn hơn hít vào.
Theo thời gian, việc này dẫn đến một lượng không khí thừa trong phổi,
một hiện tượng được biết đến như là siêu lạm phát.
Việc giữ không khí trong phổi ép cơ thể làm việc nặng hơn
để hít vào thở ra.
Theo thời gian, nó dẫn đến việc giảm sự vận chuyển oxy đến các bộ phận và tế bào.
Đôi khi, trong cơn hen suyễn nặng không được điều trị,
cơ thể không thể chống trụ nổi,
có thể dẫn đến tử vong do thiếu oxy.
Vậy làm thế nào để ngăn ngừa các cơn hen khó chịu và tiềm tàng cái chết
ở những người mắc hen suyễn?
Có một cách đó là làm giảm sự xuất hiện của các tác nhân.
Không may, thế giới lại là một nơi khó lường
và việc tiếp xúc với các tác nhân là không thể kiểm soát.
Đây là nơi ống xịt thuốc, cách chữa trị chính cho hen suyễn, ra đời.
Những phép trị liệu này giúp người bị hen kiểm soát và ngăn lại các triệu chứng.
Ống xịt truyền thuốc vào đường dẫn khí bị tác động
sử dụng một loại khí lỏng hoặc bột mịn để giải quyết vấn đề ở điểm gốc.
Chúng xuất hiện theo hai hình thức.
Có những liệu pháp xoa dịu,
làm giảm các triệu chứng ngay lập tức và chứa các chất chủ vận beta.
Chất chủ vận beta làm thư giãn những cơ bị co thắt,
cho phép đường dẫn khí mở rộng để không khí có thể tràn vào phổi nhiều hơn.
Một hình thức khác của ống xịt được dùng như liệu pháp ngăn chặn,
chữa các triệu chứng hen suyễn trong thời gian dài,
và có chứa chất kích thích tuyến thượng thận.
Chất kích thích tuyến thượng thận làm giảm sự nhạy cảm và sưng viêm,
nên hen suyễn có thể được kiểm soát.
Chúng cũng cần thiết trong việc ngăn ngừa thiệt hại lâu dài
khỏi sự sưng viêm kinh niên,
cái mà có thể gây sẹo trong đường dẫn khí.
Ống xịt được công nhận là rất hiệu quả,
và đã giúp nhiều người có một cuộc sống tốt hơn.
Dù chúng ta đã đi một chặng dài trong cải thiện liệu pháp
và chẩn đoán hen suyễn,
chúng ta vẫn không biết chính xác nguyên nhân.
Chúng ta hiện nay tin rằng sự kết hợp của yếu tố di truyền và môi trường
đóng một vai trò,
mà hoạt động tiềm ẩn trong thời thơ ấu.
Nghiên cứu gần đây thậm chí đã liên kết sự đói nghèo với hen suyễn.
Có thể là bởi vì những lý do
từ việc tiếp xúc với những chất ô nhiễm và sự không hợp môi trường
cho đến những khó khăn trong việc có được sự chăm sóc y tế và điều trị.
Kiến thức về hen suyễn của chúng ta cải thiện,
chúng ta có thể tìm các cách tốt hơn để hô hấp của mọi người thoải mái và khỏe mạnh