شتێکی زۆر باوە لە گشت نەخۆشخانەکانی جیھان:
پەرستارێک پێوانەی باڵا، کێش، فشاری خوێنمان دەکات
و گرەیەکی پلاستیکی درەوشاوە دەدات لە پەنجەمان.
لەناکاو، شاشەیەکی ژمارەیی ئاستی ئۆکسجین دەخوێنێتەوە لە خوێنماندا.
چۆن ئەمە ڕوویدا؟
چۆن گرەیەکی پلاستیکی دەتوانێت شتێک فێرببێت دەربارەی خوێنی ئێمە...
بەبێ بونی نمونەی خوێن؟
نھێنیەکە لێرەدایە:
لەشی ئێمە نیمچەڕوونە،
واتە لەشمان بەتەواوی ڕێ لە ڕووناکی ناگرێت و بیگەڕێنێتەوە.
بەڵکو، ڕێ دەدات ھەندێک ڕووناکی بە ناو پێست، ماسولەکەکان،
و خوێنبەرەکانماندا تێبپەڕن.
باوەڕ ناکەیت؟
لایتێکی دەستی بدە لە پەنجە گەورەت.
ڕوناکی، دەگۆڕێت، یارمەتی ڕوانین لە ناو لەشمان دەدات.
بیربکەوە لەو پەنجەگرە پزیشکییە—
پێی دەگوترێ پوڵس ئۆکسیمیتەر.
کاتێ ھەناسە ھەڵدەمژیت، سیەکانت ئۆکسجین دەگوازنەوە بۆ ناو گەردیلەکانی ھیمۆگلۆبین،
و پەنجەگرەکە پێوانەی ڕێژەی هیمۆگڵۆبینی پڕ ئۆکسیجین بۆ هیمۆگڵوبینی بێ ئۆکسیجین دەکات.
ئەمە بە بەکارھێنانی گڵۆپێکی سووری بچووک لەلایەکەی پەنجەگرەکە،
و دانانی پشکنەرێکی ڕوناکی بچووک لەلاکەی تر.
کاتێک گڵۆپەکە لە ناو پەنجەتدا دەدرەوشێتەوە،
ھیمۆگلۆبینی بێ ئۆکسجین لە دەمارەکانی خوێنتدا ڕوناکییە سوورەکە ھەڵدەمژێت،
باشتر لە ھیمۆگلۆبینە پڕ ئۆکسجینەکە.
کەواتە ڕێژەی ئەو ڕوناکییەی دێتە دەرەوە لەلاکەی تری پەنجەت
پشت دەبەستێت بەڕێژەی تێری ئۆکسجینی دوو چەشنەکەیی ھیمۆگلۆبین.
بەڵام ھەر دوو نەخۆشێک، قەبارەی دەمارەکانی خوێنی پەنجەیان جیاوازە.
بۆ نەخۆشێک، خوێندنەوەی ڕێژەی تێری لە سەدا ٩٥،
دەگونجێ لەگەڵ پلەیی ئۆکسجینی تەندروست،
بەڵام بۆ یەکێ کە دەماری خوێنی بچووکترە،
ھەمان خوێندنەوە دەکرێ ڕێژەیەکی ھەڵەی ئۆکسجین بخاتەڕوو.
ئەمە دەکرێت چارە بکرێت بە گڵۆپی دووەم گڵۆپی درێژشەپۆلی تیشکی ژێر سوور.
ڕووناکی لە شێوەی شەبەنگی گەورەی درێژە شەپۆل دێتە ناوەوە،
و ڕوناکی تیشکی ژێرسوور دەکەوێتە پشت ڕەنگە بینراوەکان،
ھەموو گەردەکان، بە ھیمۆگلۆبینیشەوە،
ڕوناکی ھەڵدەمژن لە گەرمی جیاوازدا بەرانبەر ئەم شەبەنگە.
کەواتە، بەپێچەوانەی ھەڵمژینی ڕەنگی سوور بۆ ڕوناکی ژێرسوور
جێپەنجەی کیمیای دەدات بۆ لەناوبردنی کاریگەری قەبارەی دەماری خوێن.
ئەمڕۆ، دەرکەوتنی پیشەسازی ھەستەوەرە پزیشکییەکان ھەموو پلە نوێیەکانی
جێپەنجەی کیمیای ورد دەدۆزێتەوە،
بە بەکارھێنانی ئامێری ڕوناکی جڵەوکەر کە گەورەتر نییە لە دە بەشی یەک میلیمەتر.
ئەم تەکنەلۆجیا زۆر وردە،
پێی دەگوترێت ئینتیگرەیتید فۆتۆنیکس،
دروست دەکرێ لە دوو وایەری سلیکۆنی کە کارەبا دەگوازێتەوە—
وەک ئاو لە بۆریەکدا—
بۆ ئاڕاستەکردن، شێوەپێدان و تەنانەت گیرکردنی بەشێوەیەکی کاتی.
ئامێری ڕینگ ڕێسینەیتەر کە وایەرێکی سلیکۆنی بازنەییە،
کۆکەرەوەی ڕوناکییە کە پەنجەمۆری کیمیایی گەشە پێدەدات.
کاتێک دادەنرێت لە نزیک وایەرێکی سلیکۆنی،
بازنەکە بەتاڵ دەبێتەوە و بەشێوەیەکی کاتی بڕێکی دیاریکراوی شەپۆلی ڕوناکی دەهێڵێتەوە—
ئەوانەی شەپۆلی درێژ و ناوبەناون چەند جارێکی تەواو دروست دەبنەوە
بە تەنیشت چێوەی بازنەکە.
ئەمە ھەمان کاریگەری ھەیە کاتێک تەلی گیتار ڕادەکێشین!
تەنھا جۆرێکی دیاریکراوی لەرینەوە ھەر تەلێکی داگیر کردوە،
بۆ بەخشینی نۆتەیەکی نزم.
ڕینگ ڕیسینەتەرەکان لە بنەڕەتدا دیزاین کراون
تا شەپۆلی جیاوازی ڕوناکی بنێرن—
ھەریەک لە کەناڵێکی دیجیتاڵ داتاوە—
لە تۆڕی پەیوەندی فایبەر ئۆپتیکس.
بەڵام ڕۆژێک ئەم جۆرە زانیارییانەی ڕێگەی ھاتووچۆ
لەوانەیە بکرێن بە تاقیگەی بچووکی جێپەنجەی کیمیایی،
بچووک بە قەبارەی پارەی ئاسن.
ئەم تاقیگە بچووکانەی داھاتوو لەوانەیە بە ئاسانی، بە خێرایی
و بێ چوونە ناوەوەی لەش ھۆکاری نەخۆشی ئاشکرا بکەن،
بە شیکردنەوەی لیک یان ئارەقەی مرۆڤ لە نوسینگەی پزیشکێک
یا لەوەش ئاسانتر لە ماڵەکانمان.
لیکی مرۆڤ بە تایبەتی
ئاوێنەی پێکھاتەی پڕۆتین و ھۆرمۆنی لەشمانە،
و دەتوانێت زوو لە شێرپەنجە کوشندەکان ئاگادارمان بکاتەوە
یان نەخۆشیە گوزراوەکان و نەخۆشییە خۆخۆرەکان.
بۆ بەوردی دەستنیشانکرنی نەخۆشییەکان،
ئەم تاقیگە بچووکە لەوانەیە پشت بە چەندین ڕێگە ببەستێت،
لە نێویاندا جێپەنجەی کیمیایی،
بۆ بێژانەوەی تێکەڵەی ئەو ماددانەی لەسەر پەنجەن وەک نموونەی تف.
گەردیلەی جیاواز لە لیکدا ڕوناکی ھەڵدەمژن لە ھەمان درێژی شەپۆلدا—
بەڵام ھەریەکێک تایبەمەندی جێپەنجەیی خۆی ھەیە.
لەم تاقیگە بچووکەدا، پاش ئەوەی ڕووناکی تێدەپەڕێت بەناو نموونەی لیـکدا،
کۆمەڵێ بازنەی جوڵاو
لەوانەیە ھەریەکە بە ھێواشی شەپۆلێکی درێژ ڕابکێشن
و بینێرن بۆ ھاوکارەکەیان کە ڕوناکی پشکنەرە.
ئەم پشکنەرانە پێکەوە
شوێن پەنجەی کیمیای کەڵەکەبووی تفەکە دەدۆزنەوە.
لەم زانیارییەوە بۆ تاقیگەی کۆمپیتەری بچووک،
کۆمەڵەی جێپەنجەی کیمیایی دەگرێتەخۆ بۆ گەردیلەی جیاواز،
لەوانەیە ھۆی پەیوەندیدار بدۆزێتەوە،
و یارمەتی دیاریکردنی نەخۆشیەکی دیاریکراو بدات.
لە پەیوەندییەکی جیھانییەوە بۆ تاقیگەیەک لەسەر فلسێک،
مرۆڤایەتی ڕوناکی بەکاردێنێتەوە بۆ ھەڵگرتن و وەرگرتنی زانیاری.
ئەمە توانایەکە بۆ ڕوناک کردنەوەی بەردەوام، بۆ سەرسام کردنمان بە دۆزینەوە نوێیەکان.