Już w czasach Homera
starożytne historie opowiadały o groźnych wojownikach
spoza regionu śródziemnomorskiego,
budzących w najpotężniejszych imperiach świata strach.
O ich wyczynach wspominało wielu pisarzy.
Walczyli w legendarnej wojnie trojańskiej, a ich wielka armia najechała na Ateny.
Jazon i Argonauci, przepływając koło ich brzegów,
ledwie uniknęli śmiercionośnych strzał.
Ci potężni wojownicy walczyli z największymi bohaterami mitów:
Heraklesem,
Tezeuszem
i Achillesem.
Wszyscy z tych wojowników byli kobietami.
Wojownicze Amazonki, równe mężczyznom w odwadze i umiejętnościach,
były znane w starożytnej Grecji.
Sceny z bitew Amazonek zdobiły Partenon na Akropolu w Atenach.
Obrazy i posągi Amazonek ozdabiały świątynie i miejsca publiczne.
Dziewczynki bawiły się lalkami przedstawiającymi Amazonki.
Amazonki były też ulubionym motywem na greckich wazach.
W greckiej sztuce i literaturze
przedstawiano je jako odważne i atrakcyjne,
ale też przerażające, śmiercionośne
i skazane na śmierć z rąk greckich herosów.
Czy Amazonki były tylko bohaterkami mitów, czy czymś więcej?
Długo uważano je za wytwór wyobraźni,
podobnie jak cyklopów i centaury.
Jednak, co ciekawe, historie starożytnego Egiptu,
Persji,
Bliskiego Wschodu,
Azji Centralnej,
Indii
i Chin
również opowiadały o walczących kobietach podobnych do Amazonek.
Amazonki opisywano w starożytnych kronikach historycznych, nie tylko mitach.
Pisarze tacy jak Herodot, Platon czy Strabon nie wątpili w ich istnienie.
Kim więc były te wojownicze kobiety, znane jako Amazonki?
Według starożytnych historyków Amazonki miały pochodzić ze Scytii,
dużego obszaru rozciągającego się
od Morza Czarnego po stepy Azji Środkowej.
Ten ogromny region zamieszkiwały koczownicze plemiona,
których życie skupiało się wokół koni,
łucznictwa
i sztuki wojennej.
Ich kultura kwitła przez tysiąc lat od około 800 roku przed naszą erą.
Budzący strach w Grekach, Persach i Chińczykach
Scytowie nie pozostawili po sobie żadnych źródeł pisanych.
Możemy jednak znaleźć informacje o nich
u ich sąsiadów oraz w archeologii.
Przodkowie Scytów jako pierwsi wsiedli na konie
i wynaleźli zakrzywiony łuk.
A ponieważ kobiety łuczniczki na koniach
były równie szybkie i groźne jak mężczyźni,
jeździć i strzelać uczyły się wszystkie dzieci.
Kobiety polowały i walczyły u boku mężczyzn, używając tej samej broni.
Surowy krajobraz i koczownicze życie
stworzyły swoistą formę równości.
To fascynowało starożytnych Greków, których kobiety wiodły życie w domu.
Pierwsze historie o Scytach i Amazonkach
mogą być przesadzonymi plotkami.
Ale kiedy Grecy zaczęli prowadzić handel wokół Morza Czarnego i dalej na wschód,
ich opisy stały się bardziej realistyczne.
Wczesne wizerunki Amazonek ukazują je z grecką bronią i w zbrojach.
Jednak na późniejszych
mają łuki i topory wojenne,
jeżdżą konno,
noszą spiczaste czapki i wzorzyste spodnie
charakterystyczne dla plemion stepowych.
Do niedawna nikt nie wiedział, jak silne były więzy
pomiędzy Scytami i Amazonkami z greckich mitów.
Ostatnie znaleziska archeologiczne przyniosły jednak mocne dowody.
Odkopano ponad tysiąc scytyjskich kurhanów,
w których znajdowały się szkielety i broń.
Wcześniej archeologowie sądzili,
że broń należała tylko do mężczyzn.
Jednak współczesne badania DNA pokazują,
że około trzystu szkieletów pochowanych z bronią
należało do kobiet w wieku od 10 do 45 lat.
Każdego roku takich znalezisk przybywa.
Szkielety kobiet mają ślady typowe dla ran bitewnych:
żebra przecięte mieczem,
czaszki rozbite toporami bojowymi
i strzały tkwiące w kościach.
W klasycznej sztuce i literaturze
przerażające Amazonki przedstawiano jako odważnie i bohaterskie.
Jednak w zdominowanej przez mężczyzn Grecji
wizja silnej kobiety kochającej wolność i wojnę wywoływała mieszane uczucia.
A jednak Greków także pociągała idea równości.
Czy to możliwe, że mityczny świat z fascynującymi opowieściami o Amazonkach
był sposobem na przedstawienie kobiet i mężczyzn jako równych sobie?