Będę mówił o świadomości.
Dlaczego o świadomości?
Bo to dziwnie lekceważony temat,
zarówno w nauce, jak i w filozofii.
Dlaczego to ciekawe?
To jeden z najważniejszych aspektów życia,
z prostego i logicznego powodu,
gdyż niezbędnym warunkiem
czegokolwiek ważnego w życiu jest świadomość.
Interesuje cię nauka, filozofia, muzyka, sztuka, cokolwiek...
niedobrze, jeśli jesteś zombi albo w śpiączce.
Świadomość to podstawa.
Kiedy ludzi
to zainteresuje,
mówią przerażające rzeczy.
A nawet jeśli nie mówią
i zajmują się poważnymi badaniami,
postępy są bardzo wolne.
Kiedy się tym zainteresowałem, pomyślałem,
że to proste zagadnienie biologiczne.
Niech przemądrzalcy wezmą się do roboty,
żeby stwierdzić, jak to działa w mózgu.
Wybrałem się do Uniwersytetu Kalifornijskiego
i rozmawiałem z autorytetami neurobiologii.
Okazali pewną niecierpliwość,
typową w obliczu kłopotliwych pytań.
Poraziły mnie rozdrażnione słowa
bardzo znanego neurobiologa:
"W tej dziedzinie można interesować się świadomością,
ale znajdź wpierw stałą posadę".
Zajmuję się tym od lat.
Sądzę, że można znaleźć posadę
badając świadomość.
Jeżeli tak, to krok do przodu.
Skąd ta dziwna niechęć
i osobliwa wrogość do świadomości?
Myślę, że to połączenie dwóch cech
w naszej kulturze intelektualnej,
które wydają się sprzeczne,
jednak dzielą wspólne założenie.
Pierwsza to tradycja religijnego dualizmu.
Świadomość nie jest częścią fizycznego świata.
Należy do świata duchowego.
Należy do duszy,
a dusza nie jest częścią fizycznego świata.
To tradycja Boga, duszy i nieśmiertelności.
Istnieje przeciwna tradycja,
akceptująca najgorsze założenie.
Zakłada, że jesteśmy potężnymi naukowymi materialistami.
Świadomość nie jest częścią fizycznego świata.
Lub w ogóle nie istnieje, albo jest czymś innym.
Programem komputerowym albo innym nonsensem,
ale w żadnym razie nie jest elementem nauki.
Kłóciłem się nieraz o to, aż do bólu brzucha.
Oto wyjaśnienie.
Nauka jest obiektywna, świadomość jest subiektywna.
Zatem nie ma mowy o nauce o świadomości.
Te dwa poglądy obezwładniają nas.
Bardzo ciężko się od nich uwolnić.
Jedyne prawdziwe przesłanie tego wykładu mówi,
że świadomość jest fenomenem biologicznym,
jak fotosynteza, trawienie, mitoza...
Znacie te zjawiska. Kiedy to zaakceptujemy,
większość problemów
ze świadomością wyparuje.
Przyjrzyjmy się im.
Obiecałem opowiedzieć o niedorzecznościach
mówionych o świadomości.
Po pierwsze, świadomość nie istnieje.
Jest iluzją jak zachód słońca.
Nauka wykazała, że zachody słońca i tęcze są iluzją.
Zatem świadomość jest iluzją.
Po drugie, może świadomość istnieje, lecz jest czymś innym.
Programem komputerowym w mózgu.
Po trzecie, naprawdę istnieje tylko zachowanie.
Niesamowite jak wpływowy był behawioryzm.
Wrócę do tego.
Po czwarte, może świadomość istnieje,
ale dla świata to bez znaczenia.
Jak duchowość mogłaby tu cokolwiek poruszyć?
Kiedy tak mówią, myślę:
"Chcesz zobaczyć jak dusza coś poruszy?"
Spójrz! Świadomie decyduję podnieść rękę,
i ta cholerna ręka się unosi. (Śmiech)
Zauważcie jedno.
Nie mówimy: "To jak z pogodą w Genewie,
czasami się poprawia, czasami nie”.
Nie, psiakrew! Poruszam nią, kiedy chcę.
Powiem, jak to możliwe.
Wciąż nie podałem definicji,
a nie można tego przekazać bez definicji.
Ludzie mówią, że trudno zdefiniować świadomość.
Sądzę, że to proste,
jeżeli nie próbujemy podać definicji naukowej.
Nie jesteśmy gotowi na naukową definicję.
Oto definicja zdroworozsądkowa.
Świadomość składa się ze stanów odczuwania,
wrażenia Iub przytomności.
Zaczyna się rano, po przebudzeniu,
i trwa cały dzień, aż zaśniesz,
lub umrzesz lub inaczej staniesz się nieświadomy.
Sny w tej definicji są formą świadomości.
To definicja zdroworozsądkowa. Nasz cel.
Nie mówiąc w ten sposób, nie mówisz o świadomości.
Ktoś pomyśli, że to problem.
"Jak coś takiego może należeć do realnego świata?"
Jeżeli kiedyś zgłębialiście filozofię,
to znana kwestia umysłu i ciała.
Myślę, że jest proste rozwiązanie.
Wszystkie nasze stany świadomości
powstają w mózgu jako niższe procesy neuronalne
i tam są realizowane
jako wyższe czynności mózgowe.
To tak tajemnicze jak stan ciekły wody.
Stan ciekły to nie nadmiar soku
tryskający z cząsteczek wody.
To stan tego układu.
Tak jak woda przechodzi ze stanu ciekłego w stały
w zależności od zachowania cząsteczek,
tak mózg może przejść ze stanu świadomego
do stanu nieświadomego,
w zależności od zachowania jego cząsteczek.
Zagadnienie związku umysłu z ciałem jest tak proste.
Przejdźmy do trudniejszych kwestii.
Sprecyzujmy cechy świadomości,
by przejść do czterech założeń,
wysuniętych wcześniej.
Pierwsza cecha: świadomość jest prawdziwa i wyłączna.
Nie można się jej pozbyć.
Różnica pomiędzy rzeczywistością i iluzją
jest różnicą między tym, czym rzeczy
świadomie się wydają, a czym naprawdę są.
Świadomie wydaje się,
...lubię fracuski "arc-en-ciel"...
że na niebie jest łuk,
lub że słońce zachodzi za górami.
Nam się świadomie wydaje, ale prawda jest inna.
Jednak rozróżnienia tego,
co się wydaje, a co rzeczywiście jest,
nie można dokonać w świadomości.
Jeśli rozważamy świadomość,
gdy czujesz, że jesteś świadomy,
to jesteś świadomy. (Śmiech)
Gdy eksperci powiedzą:
"Jesteśmy autorytetami neurobiologii i przeprowadziliśmy badania
na tobie i jesteśmy pewni, że nie masz świadomości.
Jesteś mądrze skonstruowanym robotem",
nie pomyślę, że może mają rację.
Nie dopuszczę tej myśli na moment,
bo Kartezjusz, mimo wielu błędów, miał rację,
że nie możemy kwestionować istnienia własnej świadomości.
To pierwsza cecha świadomości.
Jest prawdziwa i wyłączna.
Nie można się jej pozbyć mówiąc, że jest iluzją,
jak w przypadku klasycznych iluzji.
Druga cecha
jest bardzo kłopotliwa.
Wszystkie stany świadomości
mają charakter jakościowy.
Doświadczenie picia piwa
różni się od uczucia przy rozliczaniu podatku
albo słuchaniu muzyki, i ta jakościowa różnica
automatycznie stwarza trzecią cechę.
Świadome stany są subiektywne,
istnieją jedynie doznania
odczuwane przez ludzi albo zwierzęta,
które ich doświadczają.
Może zbudujemy świadomą maszynę.
Nie wiemy jak mózg to robi,
więc nie udało się na razie zbudować tej maszyny.
Następna cecha świadomości
to zjednoczenie świadomych obszarów.
Nie tylko dostrzegam ludzi przede mną,
własny głos i ciężar butów,
ale te doznania
są częścią większego obszaru świadomości,
który rozciąga się wstecz i do przodu.
To klucz do zrozumienia
potężnej siły świadomości.
Nie udało się dokonać tego u robota.
Rozczarowanie robotyką wywodzi się
z niemożliwości skontruowania świadomego robota,
dlatego też taka maszyna nie istnieje.
Kolejną cechą świadomości,
po zjednoczonym obszarze świadomości,
jest funkcja przyczynowo-skutkowa w zachowaniu.
Naukowa demonstracja to podniesienie ręki.
Jak to możliwe?
Jak myśl w moim mózgu
może przesuwać materialne przedmioty?
Odpowiem na to.
Nie znamy szczegółowej odpowiedzi,
ale znamy podstawową jej część.
Istnieje ciąg impulsów elektrycznych w neuronach,
które zanikają, kiedy neuroprzekaźnik acetylocholina
jest wydzielany przez synapsy aksonów w neuronach ruchowych.
Wybaczcie terminologię filozoficzną, (Śmiech)
ale gdy jest ona wydzielana przez synapsy,
cudowne rzeczy dzieją sie w kanałach jonowych
i ta pierońska ręka podnosi się.
Pomyślcie o tym, co powiedziałem.
To samo wydarzenie,
świadoma decyzja, by podnieść rękę,
jest na tej samej płaszczyźnie opisu
jak ckliwe cechy duchowe.
Jest myśl w moim mózgu i jednocześnie
wytwarza się acetylocholina.
Wywołuje ciąg czynności,
gdy przemierza drogę z kory ruchowej,
w dół poprzez włókna nerwowe do ręki.
Nasze tradycyjne słownictwo,
w tej kwesti jest przestarzałe.
Ten sam proces ma opis
na poziomie neurobiologicznym,
i na poziomie psychicznym, a to ten sam proces.
Tak działa przyroda.
Dlatego świadomość funkcjonuje przyczynowo.
Mając na uwadze
te różne cechy świadomości,
wróćmy do wcześniejszych zastrzeżeń.
Pierwsze mówiło, że świadomość nie istnieje,
że jest iluzją. Na to już odpowiedziałem.
Nie martwmy się tym.
Jednak drugi zarzut miał duże znaczenie,
i wciąż ma.
Jeżeli świadomość istnieje, to jest czymś innym.
To program komputerowy w mózgu
i aby tworzyć świadomość
potrzebujemy właściwego programu.
Sprzęt jest bez znaczenia. Każdy zadziała,
jeżeli jest na tyle mocny i stabilny aby udźwignąć oprogramowanie.
Wiemy, że to nieprawda.
Jeśli wiemy coś o komputerach,
wiadomo, że jest to błędne. Przetwarzanie informacji
jest zdefiniowane przez operowanie symbolami,
zwykle w kodzie binarnym, ale symbole wystarczą.
Dostajesz algorytm, który programujesz
w kodzie binarnym, co określa działanie
programu komputerowego.
To czysta syntaktyka. Symboliczna.
Prawdziwa ludzka świadomość to coś więcej.
Ma treść oprócz składni.
Posiada semantykę.
Czas na argument, który wysunąłem 30 lat temu,
(nie chcę nawet o tym myśleć)
więcej niż 30.
To głębsze wyjaśnienie moich wcześniejszych słów.
Przedstawię to pokrótce.
Świadomość tworzy dla obserwatora niezależną rzeczywistość.
Rzeczywistość pieniądza, posiadania, rządu,
małżeństwa, konferencji naukowych,
przyjęć i wakacji letnich.
Wszystko to wytwory świadomości.
Ich istnienie jest względne dla widza.
Jest względne dla świadomych czynników, że papier to pięniądz
albo że grupa budynków tworzy uniwersytet.
Zapytacie o przetwarzanie informacji.
Czy jest bezwzględne jak siła, masa albo przyciąganie grawitacyjne?
Czy raczej względne dla widza?
Niektóre obliczenia są oczywiste.
Dodam 2 i 2 i mam 4.
Bez względu na to, co ktoś myśli.
Gdy wyciągnę kalkulator z kieszeni
i wykonam obliczenia, jedynym fenomenem
jest działanie obwodu elektronicznego.
To zjawisko absolutne.
Reszta to nasza interpretacja.
Przetwarzanie informacji istnieje jedynie w powiązaniu ze świadomością.
Albo świadomy czynnik wykonał obliczenie
albo posiada urządzenie, które interpretuje obliczenia.
Nie oznacza to narzucania obliczeń.
Wydałem dużo na ten sprzęt.
Mamy jednak ciągły zamęt
między obiektywnością i subiektywnością jako cechami rzeczywistości.
A także obiektywnością i subiektywnością jako cechami deklaracji.
Oto wniosek z tej prelekcji.
Można dokonywać obiektywnych doświadczeń naukowych,
może istnieć nauka z obiektywnymi deklaracjami,
na temat dziedziny, której istnienie jest subiektywne,
która istnieje w ludzkim mózgu,
i składa się z subiektywnych odczuć
lub uczuć albo spotrzeżeń.
Stąd sprzeciw wobec obiektywnej nauki o świadomości
jest subiektywny, a nauka jest obiektywna.
To nietrafiony kalambur o obiektywności i subiektywności.
Można wysuwać obiektywne twierdzenia
o dziedzinie subiektywnej w danym sposobie istnienia.
To jest praca neurologów.
Mamy pacjentów odczuwających ból
i staramy się stworzyć obiektywną naukę w tej kwestii.
Obiecałem obalić wszystkie zarzuty,
i nie mam za wiele czasu,
ale spróbuję obalić jeszcze kilka.
Powiedziałem, że behawioryzm
to wielka żenada intelektualnej kultury.
Obalasz go, gdy tylko o nim pomyślisz.
Czy stany myślowe są identyczne z zachowaniem?
Pomyślcie o rożnicy pomiędzy uczuciem bólu
i jego fizycznym odczuwaniem.
Nie zademonstruję fizycznego bólu, ale wyznam,
że nie mam żadnych boleści.
Tkwi tu oczywisty błąd. Czemu go popełniono?
Błędem było myślenie, (możecie sięgnąć
do literatury naukowej i zobaczyć w kółko powielany błąd),
że akceptacja wyłącznej egzystencji świadomości
przekreśla naukę.
Przekreśla 300 lat ludzkiego postępu,
ludzkiej nadziei i całą resztę.
Moje przesłanie mówi,
że świadomość należy zaakceptować
jako realne biologiczne zjawisko,
poddane naukowej analizie,
jak każde zjawisko,
jak cała nauka.
Dziękuję serdecznie.
(Oklaski)